Year 2019, Volume , Issue 30, Pages 27 - 41 2019-07-06

“AV ETİNİ HEP PAYLAŞIRIZ”: KUZEY MOĞOLİSTAN’DA YAŞAYAN GÖÇER DUHALARDA PAYLAŞIM KURALLARI

“We Always Share the Game Meat”: Rules of Sharing Among the Nomadic Dukha in Northern Mongolia

Selcen Küçüküstel [1]

42 45

Moğolistan’ın kuzeyinde yaşayan ve Türk dil ailesinden bir dil konuşan Duhalar bugün geriye kalmış yaklaşık 200 birey ile halâ göçer yaşam tarzını devam ettirmek için mücadele veriyorlar. Rengeyikleri ile dört mevsim taygada(kuzey ormanları) yaşayan Duhalar, asıl geçim biçimi olarak avcılık ve toplayıcılık ile yaşamlarını sürdürüyorlar. Rengeyiklerini binek ve yük hayvanı olarak kullanıp, sütünü sağıyorlar ancak zorunda kalmadıkça az sayıdaki kıymetli rengeyiklerini kesip yemiyorlar. Bu makalede asıl geçim biçimi olarak avcılık yapan Duhalarda av etinin nasıl paylaştırıldığı incelenecektir. Av etinin paylaşılması kuralı birçok avcı toplayıcı toplumda rastlanan bir kuraldır. Makalede Duhaların bu paylaşımı nasıl gerçekleştirdiği, avı vuran kişinin et üzerindeki hakkı, ava katılmayan ailelerin payına düşen hak ve tüm bu ilişkiler zincirinde avcının nasıl güç kazanıp diğerlerini ezmesi engellenirken, bir yandan da gelecek avlarda aynı başarıyı sürdürmesi için motive edildiği gibi konulara antropolojik açıdan değinilecektir. Avcı toplumlarda etin hayvanı vuran kişiye ait olup olmadığı ve paylaşım kurallarının sosyal ilişkilerde ne gibi bir işlevi olduğunu anlamak bu makalenin asıl amacıdır. Veriler Duhalar arasında Temmuz- Eylül 2012, Şubat 2013, Şubat- Haziran 2015 ve Ekim- Aralık 2016 yıllarında gerçekleştirdiğim alan araştırmasında on bir ay boyunca taygada yaşayarak yaptığım katılımcı gözlem ve derinlemesine mülakat yöntemlerine dayalıdır.

Duhalar, göçerler, avcılık, tayga, paylaşım, Moğolistan, Türkdilleri
  • Altman J. & Petersen N. (1988). Rights to game and rights to cash among contemporary Australian hunter-gatherers. Ingold,T., Riches &Woodburn, Hunters and Gatherers Property, Power and Ideology Volume 2 içinde (ss.75-94). Newyork: Berg
  • Bird-David, N. (1990). The giving environment: Another perspective on the economic system of gatherer-hunters. Current Anthropology, 31(2), 189-196.
  • Dowling, J. H. (1968). Individual ownership and the sharing of game in hunting societies. American Anthropologist, 70, 502—507
  • Gowdy, J. (1999) Hunter-Gatherers and the mythology of the market. R. B.Lee & R. Daly , Cambridge Encylopedia of Hunters and Gatherers içinde (ss. 391-398). Cambridge: Cambridge University Press.
  • Hamayon, R. (2012). The Three Duties of Good Fortune. 'Luck' as a Relational Process among Hunting Peoples of the Siberian Forest in Pre-Soviet Times. Social Analysis , 56, 25-32.
  • Ingold, T. (1980). Hunters, pastoralists and ranchers: Reindeer economies and their transformations. New York: Cambridge University Press.
  • Kelley, R. L. (1995). The foraging spectrum: diversity in hunter-gatherer life- ways. Washington, DC: Smithsonian Institution Press.
  • Lee, R. B . (1979). The !Kung San: men, women, and work in a foraging society. New York: Cambridge University Press
  • Lee, R.B. (2005). Power and Property in Twenty-First Century Foragers A Critical Examination. T. Widlok & W. G. Tadesse , Property and Equality, Volume 2, Encapsulation, Commercialisation and Discrimination içinde. London: Berghahn Books.
  • Marshall, L. (1961). Sharing, talking, and giving: relief of social tensions among !Kung bushmen. Africa 31(3), 231–249.
  • Nadasdy, P. (2007). The Gift in the Animal: The Ontology of Hunting and Human-Animal Sociality. American Ethnologist, 34(1) , 25-43.
  • Paine, R. (1971). Animals as Capital: Comparisons among northern nomadic herders and hunters. Anthropological Quarterly, 44(3). Comparative Studies of Nomadism and Pastoralism (Special Issue), 157-172.
  • Peterson, N. (1993). Demand sharing: Reciprocity and the pressure for generosity among foragers. American Anthropologist, 95(4), 860–874. Woodburn, J. (1982). Egalitarian societies. Man, New Series, 17(3), 431-451.
Primary Language tr
Subjects Social
Published Date Bahar 2019
Journal Section Makaleler
Authors

Author: Selcen Küçüküstel (Primary Author)
Country: Turkey


Dates

Publication Date: July 6, 2019

Bibtex @research article { turkiyat457700, journal = {Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD)}, issn = {1305-5992}, address = {Hacettepe University}, year = {2019}, volume = {}, pages = {27 - 41}, doi = {}, title = {“AV ETİNİ HEP PAYLAŞIRIZ”: KUZEY MOĞOLİSTAN’DA YAŞAYAN GÖÇER DUHALARDA PAYLAŞIM KURALLARI}, key = {cite}, author = {Küçüküstel, Selcen} }
APA Küçüküstel, S . (2019). “AV ETİNİ HEP PAYLAŞIRIZ”: KUZEY MOĞOLİSTAN’DA YAŞAYAN GÖÇER DUHALARDA PAYLAŞIM KURALLARI. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), (30), 27-41. Retrieved from http://dergipark.org.tr/turkiyat/issue/46907/457700
MLA Küçüküstel, S . "“AV ETİNİ HEP PAYLAŞIRIZ”: KUZEY MOĞOLİSTAN’DA YAŞAYAN GÖÇER DUHALARDA PAYLAŞIM KURALLARI". Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) (2019): 27-41 <http://dergipark.org.tr/turkiyat/issue/46907/457700>
Chicago Küçüküstel, S . "“AV ETİNİ HEP PAYLAŞIRIZ”: KUZEY MOĞOLİSTAN’DA YAŞAYAN GÖÇER DUHALARDA PAYLAŞIM KURALLARI". Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) (2019): 27-41
RIS TY - JOUR T1 - “AV ETİNİ HEP PAYLAŞIRIZ”: KUZEY MOĞOLİSTAN’DA YAŞAYAN GÖÇER DUHALARDA PAYLAŞIM KURALLARI AU - Selcen Küçüküstel Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) JF - Journal JO - JOR SP - 27 EP - 41 VL - IS - 30 SN - 1305-5992- M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) “AV ETİNİ HEP PAYLAŞIRIZ”: KUZEY MOĞOLİSTAN’DA YAŞAYAN GÖÇER DUHALARDA PAYLAŞIM KURALLARI %A Selcen Küçüküstel %T “AV ETİNİ HEP PAYLAŞIRIZ”: KUZEY MOĞOLİSTAN’DA YAŞAYAN GÖÇER DUHALARDA PAYLAŞIM KURALLARI %D 2019 %J Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) %P 1305-5992- %V %N 30 %R %U
ISNAD Küçüküstel, Selcen . "“AV ETİNİ HEP PAYLAŞIRIZ”: KUZEY MOĞOLİSTAN’DA YAŞAYAN GÖÇER DUHALARDA PAYLAŞIM KURALLARI". Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) / 30 (July 2019): 27-41.
AMA Küçüküstel S . “AV ETİNİ HEP PAYLAŞIRIZ”: KUZEY MOĞOLİSTAN’DA YAŞAYAN GÖÇER DUHALARDA PAYLAŞIM KURALLARI. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD). 2019; (30): 27-41.
Vancouver Küçüküstel S . “AV ETİNİ HEP PAYLAŞIRIZ”: KUZEY MOĞOLİSTAN’DA YAŞAYAN GÖÇER DUHALARDA PAYLAŞIM KURALLARI. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD). 2019; (30): 41-27.