Year 2018, Volume 9, Issue 18, Pages 239 - 264 2018-11-25

Alternatif Sayısının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinin Sonuçlarına Etkisi

The Effect of Alternative Number on The Results of Multi-Criteria Decision Making Methods

Rahim ARSLAN [1] , Hüdaverdi BİRCAN [2]

88 441

Aynı seçim ya da sıralama problemlerinde birden fazla ÇKKV yöntemi kullanılabilmekte, kullanılan yöntemlerin sonuçları farklılıklar gösterebilmektedir. Çünkü yöntemlerin kullanım amaçları farklıdır. Yöntemlerden bazıları alternatifleri belirli referans noktasına uzaklığa göre, bazıları ise alternatifleri kriterlerin üstünlüklerine göre sıralamaktadır. Böyle bir durumda hangi ÇKKV yönteminin uygulanmasının doğru olacağı çözüm bekleyen bir sorundur. Bu soruna çözüm önermek amacıyla çalışmada TOPSIS, GİA, VIKOR, COPRAS, MOORA, MOORA Referans Nokta ve ARAS yöntemleriyle OECD üyesi 23 ülke ilk olarak sıralanmıştır. Daha sonra 23 ülke arasından 12 ülke rastgele seçilmiş, seçilen 12 ülke bu yöntemlerle tekrar sıralandığında ülkelerin üstünlüğünü koruyup koruyamadığı incelenmiştir. Uygulama sonucunda ARAS, MOORA, COPRAS yöntemlerinden elde edilen sonuçlara göre rastgele seçilen 12 alternatifin ilk üstünlüğünü koruduğu görülmüştür. Dolayısıyla bu üç yöntemin alternatifleri kriter üstünlüğüne göre sıralama yaptığı sonucuna ulaşılmıştır. TOPSIS, GİA, VIKOR, MOORA Referans Nokta yöntemlerinde ilk sıralamaya göre ikinci sıralamada üstünlüğün kısmen bozulduğu görülmüştür. Bunun nedenlerinden birinin bu yöntemlerin çözüm adımında yer alan fark işlemi olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla bu yöntemlerin alternatifleri üstünlüklerine göre sıralamada değil, referans olarak alınan bir noktaya uzaklıklarına göre sıralamada kullanılmasının daha tutarlı olacağı belirlenmiştir

Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV), TOPSIS, GİA, VIKOR, COPRAS, MOORA, ARAS
  • AKSOY, Esra, ÖMÜRBEK, Nuri ve KARAATLI, Meltem (2015), Ahp Temelli Multımoora Ve Copras Yöntemi İle Türkiye Kömür İşletmeleri’nin Performans Değerlendirmesi, Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt 33, Sayı 4, s. 1-28.ALPAR, Reha (2011), Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistiksel Yöntemler, Üçüncü Baskı, Detay Yayıncılık, Ankara.BAŞ, Metin ve ÇAKMAK, Zeki (2010), Gri İlişkisel Analiz Ve Lojistik Regresyon Analizi İle İşletmelerde Finansal Başarısızlığın Belirlenmesi Ve Bir Uygulama, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 12 Sayı 3: s. 63-82.Braueres, W. K. M. and Zavaskas, E. K., (2006), The MOORA Method And Its Application To Privatization In A Transition Economy. Control And Cybernetics”, Vol. 35 No. 2: s. 445-469.DENG, Julong (1989), Introduction To Grey System Theory, The Journal Of Grey System, Vol.1, No. 1: s. 1–24.Ertuğrul, İ. ve Özçil, A. (2014), Çok Kriterli Karar Vermede TOPSIS ve VIKOR Yöntemleriyle Klima Seçimi, Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, , Cilt 4, Sayı 1: s. 267-282.KAKLAUSKAS, Arturas, Edmundas Kazimieras, ZAVADSKAS, Jurga, NAIMAVICIENE, Mindaugas, KRUTINIS, Vytautas, PLAKYS ve Donatas, VENSKUS (2010), Model for a Complex Analysis of Intelligent Built Environment, Automation in Construction, 19 (3), pp. s. 326–340.Kar, M., Nazlioglu, S., ve Agir, H. (2011), Financial Development And Economic Growth Nexus İn The MENA Countries: Bootstrap Panel Granger Causality Analysis, Economic Modelling, 28, s. 685-693. KUNDAKÇI, Nilsen (2016), Combıned Multı-Crıterıa Decısıon Makıng Approach Based On Macbeth And Multı-Moora Methods, The Journal of Operations Research, Statistics, Econometrics and Management Information Systems, Volume 4, Issue 1, s. (7-26.KUZU, Sultan, (2014), “VIKOR Yöntemi” (Fatih Yıldırım, Emrah ÖNDER), Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri, Dora Basım Yayın Dağıtım Ltd. Şti. 1. Baskı, Bursa S. 117-125.MANİSALI, Ekrem (1981), Yatırım Projelerinin Değerlendirilmesinde Çok Ölçütlü Model Yaklaşımı, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, İ.T.Ü. İstanbul Nik, H. A., ve diğ. (2013), The Relationship Between Financial Development İndicators And Human Capital İn Iran, Management Science Letters, 3 s. 1261–1272.Opricovic, S., Tzeng ve Gwo-H. (2004), The Compromise Solution By MDCM Methads: A Camoarative Analysis of VIKOR and TOPSIS, European Journal Of Operational Research, Vol. 178: s. 445-455.Ömürbek, N. ve Aksoy, E. (2016), Bir Petrol Şirketinin Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri İle Performans Değerlendirmesi, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, , C.21, S.3, s.723-756.Önay, O. ve Çetin, E. (Haziran 2012), Turistlik Yerlerin Popülaritesinin Belirlenmesi: İstanbul Örneği, İ. Ü. İşletme Fakültesi İktisadi Enstitüsü Yönetim Dergisi, yıl:23, sayı:72, s. (0-109. ÖZBEK, Aşır, Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri Ve Excel İle Problem Çözümü, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2017.ÖZDEMİR, Muhlis (2015),“TOPSIS”, (Bahadır Fatih YILDIRIM ve Emrah ÖNDER), Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri, Dora Yayıncılık, s. 133-153. ÖZTEL, Ahmet (2016), Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi Seçiminde Yeni Bir Yaklaşım, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara.Podvezko, V. (2011), The Comparative Analysis of MCDA Methods SAW and COPRAS, Inzinerine Ekonomika-Engineering Economics, 22(2), s. 134-146.Sarıçalı, G. ve Kundakcı N. (2016), AHP Ve Copras Yöntemleri İle Otel Alternatiflerinin Değerlendirilmesi, İnternational Rewiew Of Economics And Management, Volum 4, N. 1, s. 45-46.Shahbaz, M., Ahmed, N., ve ALİ, L. (2008), Stock Market Development And Economic Growth: ARDL Causality İn Pakistan”, International Research Journal of Finance and Economics, 14, s. 182-195.Shariati, S., Yazdani-Chamzini, A., Salsani, A., Tamosaitiene, J., Propasing, (2014), A New Model For Waste Dump Site Selection: Case Study Of Ayerma Phosphate Mine, Inzinerine Ekonomika Engineering Ecnomics, 25(4), s. 410-41).SUBAŞI, Habibe (2011), Çok Kriterli Karar Vermede Kullanılan TOPSIS Ve AHP Yöntemlerinin Karşılaştırılması Ve Bir Uygulama, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.Supçiller, A. ve Çarpraz, E. (2011), AHP-TOPSIS Yöntemine Dayalı Tedarikçi Seçimi Uygulaması, Ekonometri ve İstatistik, Sayı:13 (12. Uluslararası Ekonometri, Yöneylem Araştırması, İstatistik Sempozyumu Özel Sayısı) s. 1–22.TEKİN, Mahmut (2008), Sayısal Yöntemler, Nobel Kitap, Ankara.Turskis, Z., ve Zavadskas, E. K. (2010), A new additive ratio assessment (ARAS) method in multicriteria decision-making, Technological and Economic Development of Economy, (2), S. 159-172.Tzeng, G.H. ve Huang, J.J., (2011), Multiple Attribute Decision Making Methods and Applications, United States Of America: CRC Press Taylor & Francis Group, LLC, s. 69-71.WEİ Jianli (2010), TOPSIS Method for Multiple Attribute Decision Making with Incomplete Weight Information in Linguistic Setting, Journal of Convergence Information Technology, 5(10), s. 181-187.YILDIRIM Fatih Bahadır (2014), “Gri İlişkisel Analiz”, (Fatih Bahadır YILDIRIM ve Emrah ÖNDER), Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri, Dora Yayıncılık s. 227-242. Zardari, N.H., et al., “Weighting Methods and Their Effects on Multi-Criteria Decision Making Model Outcomes in Water Resources Management”, (2014: Springer).Zavadskas, E. K., Turskis, Z., and Vilutiene, T. (2010), Multiple Criteria Analysis Of Foundation İnstalment Alternatives By Applying Additive Ratio Assessment (ARAS) Method, Archives Of Civil And Mechanical Engineering, 10(3), s. 123-141.Zavadskas, E.K., Kaklauskas A., Turskis Z., Tamosaitiene, J. (20-23 May 2008), Contractor Selection Multi-Attribute Model Applynig COPRAS Method With Grey Interval Numbers, International Conference 20th EURO Mini Conference Continuous Optimization and Knowledge-Based Technologies, Neringa, Lithuania, s. 241-247.Zopounidis, C. and Pardalos, P., (2010), Handbook Of Multicriteria Analysis, Springer Science and Business Media.
Primary Language tr
Subjects Economics
Published Date 2018-Kasım
Journal Section Makaleler
Authors

Orcid: 0000-0003-4329-3651
Author: Rahim ARSLAN (Primary Author)
Institution: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
Country: Turkey


Orcid: 0000-0002-1868-1161
Author: Hüdaverdi BİRCAN
Institution: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
Country: Turkey


Dates

Application Date: September 24, 2018
Acceptance Date: November 22, 2018
Publication Date: November 25, 2018

APA ARSLAN, R , BİRCAN, H . (2018). Alternatif Sayısının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinin Sonuçlarına Etkisi. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9 (18), 239-264. Retrieved from http://dergipark.org.tr/bartiniibf/issue/40570/463315