2017 ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ SONRASI CUMHURBAŞKANININ CEZAİ SORUMLULUĞUNUN KAPSAMI

2017 Anayasa değişikliğiyle getirilen önemli değişikliklerden biri de Cumhurbaşkanının sorumluluğu konusunda hayat bulmuştur. Bu konuya özgülenen 105. maddenin yeni hâlinde yalnızca Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğunun düzenleme konusu yapıldığı görülmektedir. Cumhurbaşkanın cezai sorumluluğuna ilişkin yeni hükümlerin, maddenin eski hâline göre köklü bir dönüşümü beraberinde getirdiği söylenebilir. Bu itibarla cezai sorumluluğa ilişkin daha önce yapılan tartışmalar büyük ölçüde önemini yitirdiğinden, yeni hükümlerin incelenmesi önem arz etmektedir. Bununla birlikte, Anayasa değişikliği ortaya çıktığından beri yapılan çok sayıda bilimsel çalışmada, yeni cezai sorumluluk rejiminin hatırı sayılır derecede incelendiği anlaşılmaktadır. Bahse konu çalışmalarda, yeni cezai sorumluluk mekanizması olumlu ve olumsuz yönleriyle ele alınmıştır. Ancak 105. madde hükümlerine ilişkin pek çok mesele irdelenmiş olmakla beraber, cezai sorumluluğun kapsamının belirlenmesi konusunda öğretide kayda değer tereddütlerin ortaya çıktığı görülmektedir. Dolayısıyla yeni düzenlemenin diğer yönleri itibariyle ele alınmasında pek yarar bulunmamakla birlikte Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğunun kapsamı, önemli belirsizlikler barındırması ve hâlen yeterince işlenmemiş olması dikkate alındığında, üzerinde daha dazla durulmayı hak etmektedir. Bu çalışmada da bahse konu tereddütlü alanlar üzerinde ortaya çıkan tartışmalar ele alınacak ve muhtemel çözümler önerilmeye çalışılacaktır. Bu yolda öncelikle, öz bir şekilde cezai sorumluluk tanıtıldıktan sonra 2017 öncesi rejim kısaca anlatılacak, akabinde yeni cezai sorumluluk düzeneği ana hatlarıyla gösterilip sorumluluğun kapsamı meselesi üzerinde detaylıca durulacaktır.

The 2017 constitutional amendments introduced important changes in the President's responsibility. In the new version of Article 105, only the criminal liability of the President is regulated. The new provisions on the criminal liability of the President bring about a radical transformation compared to the old version of the article. In this respect, it is important to analyze the new provisions, as the previous discussions on criminal liability have largely lost their significance. Nevertheless, the new criminal liability regime has been investigated to a considerable extent in many scientific studies conducted since the Constitutional amendment. In these studies, the new criminal liability mechanism has been discussed regarding its positive and negative aspects. However, although many issues regarding the provisions of Article 105 have been analyzed, it is observed that significant hesitations have emerged in the doctrine regarding the determination of the extent of criminal liability. Therefore, although there is not much benefit in discussing the new regulation in terms of other aspects, the extent of the President's criminal responsibility deserves more attention, given that it contains significant uncertainties and is still not sufficiently studied. In this study, the debates on these hesitant areas will be discussed and possible solutions will be proposed. In this way, firstly, criminal liability will be briefly introduced, then the pre-2017 regime will be shortly explained, then the new criminal liability regime will be outlined and the scope of liability will be elaborated in detail.