MECELLE'DE İSPAT VASITASI OLARAK ŞEHADET

This study examines the topic of “testimony” in the Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye, the Ottoman Civil Code that was gradually implemented between 1869 and 1876 and remained in force for approximately sixty-five years. The topic of “testimony” is essentially regulated in the Mejelle's Kitâbü'l-Beyyinât Ve't-Tahlîf (Book of Evidence and Oaths). The section on evidence is primarily organized in the Mejelle's Kitâbü’l-Beyyinât Ve't-Tahlîf. In the relevant book, testimony, hearsay, oaths, and written documents are discussed in detail. In addition, confessions are covered in the book titled Kitâbü’l-İkrâr, while court decisions and deeds are covered in Kitâbü’l-Kazâ. The topics of expert testimony and presumption are scattered across different books. In this study, only testimony is included from the means of proof found in Kitâbü’l-Beyyinât Ve't-Tahlîf; other means of proof are not included in the scope of this study . However, for the sake of clarity, explanations have been provided where necessary, linking to other regulations, and in cases where the law itself refers to other articles, these have also been included. The method followed in the article is as follows: After a brief introduction on the social situation of the Ottoman Empire, its multi-legal structure, and the process of preparing and adopting the Mejelle, issues related to testimony are addressed one by one in the order in which they appear in the law. Finally, the article concludes with personal opinions and conclusions. In references to the Mejelle, since there are differences between the editions of the Mejelle in terms of the division of articles into paragraphs, the term “article continuation” or ‘section’ is used instead of “paragraph.” Again, to avoid repetition, the numbers of the articles are given directly in the references.

Bu çalışmada, 1869 ile 1876 yılları arasında kısım kısım yürürlüğe giren ve yaklaşık altmış beş yıl boyunca uygulanan Osmanlı Medeni Kanunu olan Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye’deki “şehadet etme” konusu incelenmiştir. Deliller bahsi esasen Mecelle’nin Kitâbü’l- Beyyinât Ve't-Tahlîf adlı kitabında düzenlenmiştir. İlgili kitapta şehadet, tevatür, yemin ve yazılı belgeler detaylıca ele alınmıştır. Onun haricinde ikrar, Kitâbü’l-İkrâr isimli kitapta; mahkeme ilamları ve senetleri de Kitâbü’l-Kazâ’da hüküm altına alınmıştır. Bilirkişilik ve karine konuları ise farklı kitaplara dağılmış haldedir. Çalışmada, Kitâbü’l-Beyyinât Ve't-Tahlîf’de yer alan ispat vasıtalarından yalnızca şehadete yer verilmiş diğer ispat vasıtaları çalışma kapsamına dâhil edilmemiştir. Ancak konunun anlaşılması için, lüzumlu olan yerlerde, başkaca düzenlemeler ile bağlantı kurularak açıklamalar yapılmış, yine kanunun bizzat atıfta bulunduğu durumlarda da başka maddelere yer verilmiştir. Makalede izlenen yöntem ise şu şekildedir: Osmanlı Devleti’nin sosyal durumu, çok hukuklu yapısı, Mecelle’nin hazırlanış ve kabul süreci ile ilgili kısa bir girizgâhtan sonra kanundaki düzenleniş sırasına göre şehadete dair konular tek tek ele alınmıştır. En sonda da şahsi kanaatler ve çıkarımlara yer verilerek yazı sonlandırılmıştır. Mecelleye yapılan atıflarda, Mecelle’nin baskıları arasında maddelerin paragraflara ayrılması hususunda farklılıklar olduğundan, “fıkra” terimini kullanmak yerine “madde devamı” veya “kısım” denilmesi tercih edilmiştir. Yine tekrara düşmemek adına maddelere yapılan atıflarda doğrudan numarası verilmiştir.