ETİK BİR SORUN OLARAK, NEOLİBERAL POLİTİKALARIN TOPLUMSAL CİNSİYET TARTIŞMALARI İLE BİRLİKTE HİMENOPLASTİ KONUSUNA YAKLAŞIM

Year 2026, Volume: 84 Issue: 2 , 815 - 847 , 30.04.2026

Doğa Esmer , Hasan Tahsin Keçeligil

https://doi.org/10.30915/abd.1729624

https://izlik.org/JA27ZT77NG

Abstract

Himenoplasti, basit bir tıbbi müdahale olmanın ötesinde, neoliberal politikaların kadınlar üzerindeki bir denetim aracıdır. Bekaretin namus ile özdeşleştirilmesi; aslında sanılan anlamı taşımayan bir dokunun toplumsal önem kazanmasına ve toplum tarafından denetlenebilir kılınmasına yol açmıştır. Bu da kadınlar üzerinde fiziki, psikolojik ve sosyal baskıların kurulmasına neden olmuştur. Neoliberalizm ile kadınların bedenleri üzerindeki denetim artmıştır. Böylece kadınlar, namus gerekçesiyle ve ataerkil normların itelemesiyle, toplumdan dışlanmamak için kendilerini himenoplasti işlemini yaptırmak zorunda hissetmeye başlamıştır. Pek çok alan gibi sağlık sektörünün de ticarileşmesiyle neoliberalizmin birer metaya dönüştürdüğü kadınların talep ettiği himenoplasti operasyonları da bu sistemin bir parçası haline gelmiştir. Genellikle özel kliniklerde gerçekleştirilmekte olan bu işlemler; tıbbın temel ilkeleri ile çelişirken sosyoekonomik eşitsizlikleri de derinleştirmekte, hekimlerin tedavi etme ödevini sorgulatmaktadır. Araştırma bulguları, himenoplastinin bir tercih gibi sunulmasına karşın aslında toplumsal ve kültürel baskılar sonucu talep edildiğini göstermektedir. Bu nedenle himenoplasti operasyonlarının hukuki ve etik boyutunun sorgulanması gerekmektedir.

Keywords

himenoplasti , neoliberalizm , namus cinayetleri , cinsiyet eşitsizlikleri , tıp etiği.

AS AN UNETHICAL ISSUE, THE APPROACH TO HYMENOPLASTY IN THE CONTEXT OF NEOLIBERAL POLICIES AND GENDER DEBATES

https://izlik.org/JA27ZT77NG

Abstract

Hymenoplasty, beyond being a simple medical intervention, serves as a tool of control over women under neoliberal policies. The association of virginity with honor has led to a biologically insignificant tissue gaining undue social importance and becoming subject to societal control. This has resulted in physical, psychological, and social pressures being imposed on women. Under neoliberalism, control over women’s bodies has intensified. Consequently, driven by notions of honor and patriarchal norms, women increasingly feel compelled to undergo hymenoplasty in order to avoid social exclusion. As in many other fields, the commercialization of the healthcare sector has turned women—commodified by neoliberalism—into consumers of hymenoplasty procedures, making this practice a part of the broader neoliberal system. Typically performed in private clinics, these procedures not only conflict with the fundamental principles of medicine but also exacerbate socioeconomic inequalities and raise ethical concerns about the physician's duty to heal. Research findings indicate that, although hymenoplasty is often presented as a matter of personal choice, it is in fact frequently demanded as a result of social and cultural pressures. Therefore, it is essential to examine the legal and ethical dimensions of hymenoplasty procedures.

Keywords

hymenoplasty , neoliberalism , honour killings , gender inequalities , medical ethics.

References

• Abu-Odeh, Lama. “Arap Toplumlarında Namus Cinayetleri ve Toplumsal Cinsiyetin İnşası.” Pınar İlkkaracan, ed. Müslüman Toplumlarda Kadın ve Cinsellik, İletişim, 2011.
• Adaçay, Funda Rana. “Toplumsal Cinsiyetin Yaratılması ve Sürdürülmesinde Temel Kurumların Rolü.” içinde, Seda Orbay Yücel ve Süheyla Üçışık Erbilen, editörler. Neoliberal Söylem ve Cinsiyet Çalışmaları, Doğu Akdeniz Üniversitesi Yayınevi, 2015.
• Ağın, Serenay. “Esteti̇k Tıbbi̇ Müdahaleleri̇n Hukuki̇ Ni̇telendi̇rmesi̇ ve Heki̇mi̇n Özel Hukuk Sorumluluğu.” İzmir Barosu Dergisi 86, sayı 3 (2021): 153-185.
• Akkay, Erdem. “Ülkemi̇zde Kızlık Zarı ve Adli̇ Tıp Sorunları.” Journal of Istanbul University Law Faculty 48, sayı 1-4 (1983): 325-333.
• Alparslan Arar, M, Fatma Yıldırım, Ebru Şahin, “Kadına Yöneli̇k Şi̇ddeti̇n Can Alan Yanı: Töre ve Namus Ci̇nayetleri̇.” Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi 6, sayı 1 (2021): ss. 23-32.
• Bakırcı, Kadriye. “İstanbul Sözleşmesi.” Ankara Barosu Dergisi, sayı 4 (2015): 133-204.
• Beauchamp, Tom L. ve James F. Childress. Principles of Biomedical Ethics, Oxford University Press, 2001.
• Beşe, Gurur Gülce. “Messerschmidt’in Tasnifi ve Dijital Anıt Sayaç Üzerinden Türkiye’de 2024 Yılı Kadın Cinayetleri.” Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 14, sayı 2 (2024): 119-138.
• Biebricher, Thomas. The Political Theory of Neoliberalism, Stanford University Press. 2018.
• Burç, Pınar Ezgi. “Sosyo-Kültürel Değerler ve Neoliberalizm Işığında Toplumsal Cinsiyet Eşitliği: Mini Alan Çalışması (İzmir Örneği).” içinde, Seda Orbay Yücel ve Süheyla Üçışık Erbilen, editörler. Neoliberal Söylem ve Cinsiyet Çalışmaları, Doğu Akdeniz Üniversitesi Yayınevi, 2015.
• Cindoğlu, Dilek. “Modern Türk Tıbbında Bekaret Testleri ve Suni Bekaret.” içinde, ed. Pınar İlkkaracan, Müslüman Toplumlarda Kadın ve Cinsellik, İletişim, 2011.
• Ermiş, Didem. “Posthümanist Çağda Feminist Sanat Kavrayışının Sınırlarını Genişletmek: Sanat ve İhtimam.” Feminist Tahayyül: Akademik Araştırmalar Dergisi 5, sayı 2 (2024): 213-239.
• Erol, Maral. “Neoliberalizmin İkinci Baharı: Türkiye'de Menopozun Toplumsal İnşası.” içinde, Özbay C, Terzioğlu, Yeşim Yasin, editörler. Neoliberalizm ve Mahremiyet, Metis Yayınları, 2011.
• Gökcan, Hasan Tahsin. Tıbbi Müdahaleden Doğan Hukuki ve Cezai Sorumluluk Doktrin ve Yargı Kararları Işığında Doktorlar, Diş Hekimleri ve Eczacılar ile Diğer Sağlık Mesleği Mensuplarının, Özel Hastaneler ile Devletin Sorumluluğu. Seçkin, 2022.
• Gönç, Temmuz. “Neoliberal Politikaların Küresel Düzeyde Sağlık Üzerindeki Etkileri.” Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17, sayı 1 (2017): 159-178.
• Güzel, Hande. “Hi̇menoplasti̇den Sonra: Hi̇menoplasti̇ Sonrası İyi̇leşme Süreci̇nde Devi̇ni̇msi̇zli̇k Alanı ve Neoli̇beral (Na)Baki̇re Kadının İnşası.” Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 24, sayı 1 (2021): 76-109. Hakeri, Hakan. Tıp Hukuku, cilt 1, Seçkin, 2024.
• İlkkaracan, Pınar. “Giriş: Müslüman Toplumlarda Kadın ve Cinsellik.” Pınar İlkkaracan, ed. Müslüman Toplumlarda Kadın ve Cinsellik, İletişim, 2011.
• Juth, Niklas ve Niels Lynøe. “Are There Morally Relevant Differences between Hymen Restoration and Bloodless Treatment for Jehovah’s Witnesses?.” BMC Medical Ethics 15, sayı 1 (2014): no 89.
• Kaymaz Mert, Melek. “Farklı Liberal Anlayışların Devleti Konumlandırışı Üzerine Bir Karşılaştırma.” UPA Strategic Affairs 3, sayı 2 (2022): 36-60.
• Kılıçgil Çiçek, Tuğçe. “Güzelleştirme Amaçlı Estetik Tıbbi Müdahalelerde Hekimin Sözleşmeden Doğan Hukuki Sorumluluğu.” Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 24, sayı 1-4 (2020): 119-146.
• Koç, Güneş. “A Study of Femicide in Turkey From 2010 to 2017.” Sage Open 12, sayı 3 (2022): 1-20. Konaç, Ayşe. “A 7-Year Retrospective Analysis of Hymenoplasty: Profiles From a Specialized Gynecological Cosmetic Surgery Practice.” Aesthetic Surgery Journal 44, sayı 7 (2024): 464-475.
• Koru, Onur. “Tıbbi̇ Müdahaleni̇n Hukuka Uygunluğu: Endi̇kasyon Şartı.” İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12, sayı 2 (2021): 491-500.
• Kökalan Çımrın, Füsun. “Küreselleşme, Neo-Li̇berali̇zm ve Refah Devleti̇ İli̇şki̇si̇ Üzeri̇ne.” Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sayı 23 (2009): 195-204.
• Kurmuş, Orhan. “Türkiye’de Neoliberalizm.” Mülkiye Dergisi 34, sayı 268 (2010): 9-41.
• Mehrolhassani, Mohammad Hossein, et al., “The Concept of Virginity from the Perspective of Iranian Adolescents: A Qualitative Study.” BMC Public Health 20, sayı 1 (2020): no. 717.
• Mernissi, Fatıma. “İslam’da Aktif Kadın Cinselliği Anlayışı.”, içinde, ed. Pınar İlkkaracan, Müslüman Toplumlarda Kadın ve Cinsellik. İletişim, 2011.
• Mishra, Monika ve Nameen Kumar. “Hymenoplasty: A Systematic Review of Indications, Techniques, and Complications.” Journal of Cardiovascular Disease Research 11, sayı 10 (2020): 259-263.
• Nejadsarvari, Nasrin ve Ali Ebrahimi. ‘Different Aspects of Informed Consent in Aesthetic Surgeries.’ World Journal of Plastic Surgery 3, sayı 2 (2014): 81-86.
• Özbay, Cenk. “Türkiye’de Neoliberalleşme ve Mahremiyetin Dönüşümü.” içinde, Özbay C, Terzioğlu, Yeşim Yasin, editörler. Neoliberalizm ve Mahremiyet, Metis Yayınları, 2011.
• Öztürk, Ayşe. “Neoli̇beral Poli̇ti̇kaların Toplumsal Ci̇nsi̇yet Tartışmalarına Yansıması: Eti̇k Bi̇r Sorun Olarak “Hi̇menoplasti̇”.” içinde, III. Ulusal Uygulamalı Eti̇k Kongresi̇ Bildiriler Kitabı. ODTÜ, 2021.
• Pace, Margherita, et al., “Complications of Hymenoplasty.” BMJ Case Reports 16, sayı 10 (2023): no. e251008.
• Parlak, Deniz ve Hülya Türk Çatoluk. “Devletin “Namusu”: Bahşedilen Yaşamın Örneği Olarak S.S. Vakası.” içinde, Seda Orbay Yücel ve Süheyla Üçışık Erbilen, editörler. Neoliberal Söylem ve Cinsiyet Çalışmaları, Doğu Akdeniz Üniversitesi Yayınevi, 2015.
• Safi, İsmail. “Neo-Liberalizmin Öncüsü Hayek’in Toplumsal ve Siyasal Kuramı.” OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi 9, sayı 16 (2018): 1770-1793.
• Şimşek, Hatice. “Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliğinin Kadın Üreme Sağlığına Etkisi: Türkiye Örneği.” Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 25, sayı 2 (2011): 119-126.
• Türe, M Gökhan ve Oğuzhan Türe. “Hekimin Hizmetten Çekilme Hakkı.” Türkiye Barolar Birliği Dergisi, sayı 131 (2017): 295-346.
• Türkdoğan, Özlem ve Ayşe Öztürk. “Toplumsal ve Etik Bir Sorun Olarak Kızlık Zarı (Hymen).” içinde, III. Kadın Hekimlik ve Kadın Sağlığı Kongresi Kadını Görmeyen Aile ve Sağlık Politikaları, Türk Tabipleri Birliği Yayınları, 2017.
• Ünübol, Melis et al., “Namus Adına Cinayet: Türkiye’de Namus Cinayetlerinin İncelenmesi.” Türk Psikoloji Bülteni 13, sayı 41 (2007): 69-83.
• Yüksel, Şahika ve Dilek Cindoğlu D. “Kadın Cinselliği”, Cinsel Eğitim Tedavi ve Araştırma Derneği, Bilgilendirme Dosyası-5, 2007.