İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNÜN KORUNMASI AMACI KAPSAMINDA SOSYAL MEDYA PLATFORMLARININ SLAPP DAVALARDAKİ ROLÜ

Year 2026, Volume: 84 Issue: 2 , 939 - 970 , 30.04.2026

Mert Dönmez

https://doi.org/10.30915/abd.1834784

https://izlik.org/JA63MZ26CS

Abstract

Bu çalışma, sosyal medya platformlarının yargısal taciz yoluyla susturma (SLAPP) davaları karşısında kullanıcılarını koruma sorumluluğunun bulunup bulunmadığını ve bu sorumluluğun hukukî sınırlarını tartışmaktadır. SLAPP davaları, özellikle kamu yararına yapılan eleştirileri bastırmak amacıyla açılan, ifade özgürlüğü üzerinde caydırıcı etki yaratan davalar olarak Türkiye’de giderek daha fazla gündeme gelmektedir. Makalede, sosyal medya üzerinden düşünce açıklayan bireylerin maruz kaldığı davalara ilişkin olarak mahkemelerin ifade özgürlüğü, kişilik hakkı ve kamu yararı dengesini nasıl kurduğu değerlendirilmektedir.
Çalışma, mevcut uygulamalarda sosyal medya platformlarının bu süreçlerde pasif konumda kaldığını ve kullanıcıların hukuki ve psikolojik destekten yoksun olduğunu ortaya koymaktadır. Buna karşın, Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) yer alan düzenlemeler ve Avrupa Birliği’nin 2024/1069 sayılı Direktifi, yargısal taciz davalarına karşı dijital platformların farkındalık, destek ve koruma mekanizmaları geliştirmesine yönelik yeni bir yaklaşım sunmaktadır. Bu doğrultuda, platformların kullanıcılarına yönelik bilgilendirici eğitim programları, hukuki destek ağları ve psikolojik dayanışma imkânları oluşturması, dijital kamusal alanın demokratik niteliğini güçlendirmesini mümkün kılmaktadır. Sonuç olarak, makale, SLAPP davalarıyla mücadelede yargı, idare ve dijital platformların ortak sorumluluk üstlendiği çok aktörlü bir modelin gerekliliğini vurgulamaktadır.

Keywords

SLAPP Davaları , İfade Özgürlüğü , Sosyal Medya Platformları , Caydırıcı Etki , Yargısal Taciz

THE ROLE OF SOCIAL MEDIA PLATFORMS IN SLAPP CASES WITHIN THE SCOPE OF PROTECTING FREEDOM OF EXPRESSION

https://izlik.org/JA63MZ26CS

Abstract

This study examines whether social media platforms hold any responsibility to protect their users against Strategic Lawsuits Against Public Participation (SLAPPs) and explores the legal boundaries of such responsibility. SLAPP lawsuits, increasingly prevalent in Turkey, are judicial tools used to suppress criticism and exert a chilling effect on freedom of expression. The article analyzes Turkish judicial approaches toward individuals prosecuted for their statements on social media, assessing how courts balance freedom of expression, personal rights, and public interest.
The study reveals that social media platforms remain largely passive in these processes, leaving users without legal or psychological support. In contrast, the regulations in the United States and the European Union’s EU Directive (EU) 2024/1069 introduces a new perspective by encouraging digital platforms to develop awareness, support, and protection mechanisms against judicial harassment. Accordingly, providing users with educational initiatives, legal aid networks, and psychological support systems could enhance the democratic quality of the digital public sphere. Ultimately, the article argues that an effective response to SLAPPs requires a multi-actor model in which courts, administrative bodies, and digital platforms share responsibility for safeguarding freedom of expression.

Keywords

SLAPPs , Freedom of Expression , Social Media Platforms , Chilling Effect , Judicial Harassment

References

• Alp, Mustafa: “Avrupa Birliği’nin 2019/1937 Sayılı Birlik Hukukuna Aykırılıkları Bildirilenlerin Korunması (Whistleblowing) Yönergesi Işığında İşçinin Hukuka Aykırılıkları İfşa Etmesi”, Dokuz Eylül Hukuk Fakültesi Dergisi, 2021, Cilt, 23 Sayı 1. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1640356 (E.T. 25.9.2025)
• Alp, Mustafa: “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Heinisch/Almanya Kararı Işığında Whistleblowing (İşçinin İfşa Ve İhbarı) Ve İş İlişkisinde İfade Özgürlüğü”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2013, Cilt 15, Özel Sayı. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/756528 (E.T. 2.9.2025)
• Alpagut, Gülsevil: “İfşa ve İhbar Hakkına İlişkin Avrupa Birliği Yönergesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatları”, Alpay Hekimler (ed.), Festschrift für Otto Kaufmann Armağanı.
• Baumbach, Trine: “Chilling Effect as a European Court of Human Rights’ Concept in Media Law Cases”, Bergen Journal of Law and Criminal Justice, 6, (2018).
• Bodnar, Adam, Gliszczyńska-Grabias, Aleksandra: Strategic “Lawsuits Against Public Participation And The Rule Of Law”, European Constitutional Law Review, 19, (2023).
• Borg-Barthet, Justin ve Farrington, Francesca: “The EU’s Anti-SLAPP Directive: A Partial Victory For Rule Of Law Advocacy In Europe”, German Law Journal, 25, (2024).
• Chybalski, Piotr: “Chilling Effect” in the Judicial Decisions of the Polish Constitutional Tribunal as an Example of Legal Transplant”, Review of European and Comparative Law, 48, 1, (2022).
• Coe, Peter, Moosavian, Rebecca ve Wragg, Paul: “Addressing Strategic Lawsuits Against Public Participation (Slapps): A Critical Interrogation Of Legislative, And Judicial Responses”, Journal of Media Law, (2025).
• Çoban, Ali Rıza: “Adil Yargılanma Hakkı Çerçevesinde Dava Gözlem Raporu”, İnsan Hakları Derneği, 2025. https://www.ihd.org.tr/wp-content/uploads/2025/05/Adil-Yargılanma-Hakkı-Raporu.pdf (E.T. 23.8.2025)
• Farrington, Francesca ve Zabrocka, Magdalena: “Punishment by Process: The Development Of Anti-SLAPP Legislation In The European Union”, ERA Forum, 24, (2023).
• Günay, Cevdet İlhan: İş Hukukunun Temel Esasları, Yetkin Yayınları, Ankara, (2023).
• Hanna, Mark: “SLAPPs: What Are They? And How Should Defamation Law Be Reformed To Address Them?”, Journal of Media Law, 2024, Cilt 16, Sayı 1, s. 121.
• Kan, Muhammed Enes ve Altay, Ömer: “Bilgi Uçurma’ya (Whistleblowing) Yönelik Hukuki Düzenlemeler: İngiltere ve Japonya Örneği”, Sosyal Bilimler Dergisi, 8, (2024). https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3682230 (E.T. 11.10.2025)
• Karan, Ulaş: “İfade Özgürlüğü Hakkı”, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi ve Anayasa (Ed.) Sibel İnceoğlu.
• Kaya, Mehmet Bedii, İnternet Hukuku, 2. Baskı, On iki Levha Yayıncılık, İstanbul (2021).
• Mollamahmutoğlu, Hamdi, Astarlı, Muhittin ve Baysal, Ulaş: İş Hukuku, Lykeion Yayınları, (2022).
• Murray, Daragh, Fussey, Pete, Hove, Kuda, Wakabi, Wairagala, Kimumwe, Paul, Saki, Otto ve Stevens, Amy: “The Chilling Effects of Surveillance and Human Rights: Insights from Qualitative Research in Uganda and Zimbabwe”, Journal of Human Rights Practice, 16. (2024).
• Nowicka, Zuzanna: “SLAPP vs. Mutual Trust: Protecting the Public Debate Through Public Policy Considerations”, German Law Journal, 26, (2025).
• Penney, Jonathon: “Understanding Chilling Effects”, Minnesota Law Review, 106, (2022).
• Pring, George W. ve Canan, Penelope: “SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation”, Pace Environmental Law Review (1989).
• Rucz, Melinda: “Slapped By The GDPR: Protecting Public Interest Journalism In The Face Of GDPR-Based Strategic Litigation Against Public Participation”, Journal of Media Law, 14 (2022).
• Saner, E. Katelyn: “Getting Slapp-ed in Federal Court: Applying State Anti-Slapp Special Motions to Dismiss in Federal Court after Shady Grove” Duke Law Journal, 63, (2013).
• Sopena, Gleisy: “Attorney-fee Shifting Is the Solution”, Florida International Law Review, 16, (2022).
• Soysal, Adalet Yalçın: “Temel Kuramsal Yaklaşımlar Bağlamında Bilgi Uçurma (Whistleblowing) Kavramı”, Adalet Dergisi, 2, 2023, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3547633 (E.T. 1.10.2025)
• Süzek, Sarper / Başterzi, Süleyman: İş Hukuku, Beta Yayınları, (2024).
• Tombul, Didem, İfade Özgürlüğünde Caydırıcı Etki, Yetkin Yayınları, Ankara, (2023).
• Yüksel, İsmail: “ABD Hukukunda Kamusal Tartışmaya Karşı Stratejik Dava (SLAPP) Yasağı”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 26, (2022). https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2266784 (E.T. 20.10.2025)