Other

Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış

Volume: 20 Number: 71 July 31, 2025
EN TR

Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış

Abstract

Y kromozomu, insan genomunun en küçük kromozomlarından biri olup cinsiyet belirleme ve erkek soyunun izlenmesinde kritik bir role sahiptir. SRY geni, testis gelişimini tetikleyerek erkek fenotipinin oluşumundan sorumludur. Y kromozomunun büyük bir kısmını oluşturan NRY (non-recombining region of Y) bölgesi, rekombinasyona uğramadığı için babadan oğula değişmeden aktarılır ve bu özelliğiyle adli vakalarda, babalık testlerinde ve soy araştırmalarında kullanılır. Y kromozomu üzerindeki genetik işaretçiler (STR'ler, SNP'ler, indel'ler) adli bilimlerde kimlik tespiti, cinsel saldırı vakalarında failin belirlenmesi ve tarihsel göçlerin izlenmesi gibi çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. Özellikle SNP'ler, düşük mutasyon oranları ve degrede DNA örneklerinde bile analiz edilebilme avantajları nedeniyle adli genetikte giderek daha fazla tercih edilmektedir. Antropolojik çalışmalarda ise Y kromozomu haplogrupları, insanlığın göç yolları ve popülasyonlar arasındaki genetik ilişkilerin anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.

Keywords

References

  1. Akhatova, F., Gaifullina, R. F., & Khusnutdinova, E. (2013). Human Y chromosome as a genetic marker. World Applied Sciences Journal, 26(4), 454-460. https://doi.org/10.5829/idosi.wasj.2013.26.04.13479.
  2. Ali, S., & Hasnain, S. E. (2002). Molecular dissection of the human Y-chromosome. Gene, 283(1-2), 1–10. https://doi.org/10.1016/s0378-1119(01)00860-5.
  3. Ali, S., & Hasnain, S. E. (2003). Genomics of the human Y-chromosome. 1. Association with male infertility. Gene, 321, 25–37. https://doi.org/10.1016/j.gene.2003.08.006
  4. Altun A., (1999). Çukurova Yöresinde HUMVWA Lokusu Allel Frekans Dağılımı. Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı, Adana.
  5. Bachtrog D. (2013). Y-chromosome evolution: emerging insights into processes of Y-chromosome degeneration. Nature Reviews Genetics, 14(2), 113–124. https://doi.org/10.1038/nrg3366.
  6. Bell, P. A., Chaturvedi, S., Gelfand, C. A., Huang, C. Y., Kochersperger, M., Kopla, R., Modica, F., Pohl, M., Varde, S., Zhao, R., Zhao, X., Boyce-Jacino, M. T., & Yassen, A. (2002). SNPstream UHT: ultra-high throughput SNP genotyping for pharmacogenomics and drug discovery. BioTechniques, 32(Supp6), 70–77.
  7. Berta, P., Hawkins, J. R., Sinclair, A. H., Taylor, A., Griffiths, B. L., Goodfellow, P. N., & Fellous, M. (1990). Genetic evidence equating SRY and the testis-determining factor. Nature, 348(6300), 448–450. https://doi.org/10.1038/348448A0.
  8. Bini, C., Cilli, E., Sarno, S., Traversari, M., Fontani, F., Boattini, A., Pelotti, S., & Luiselli, D. (2021). Twenty-Seven Y-Chromosome Short Tandem Repeats Analysis of Italian Mummies of the 16th and 18th Centuries: An Interdisciplinary Research. Frontiers in Genetics, 12, 720640. https://doi.org/10.3389/fgene.2021.720640.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Forensic Biology

Journal Section

Other

Early Pub Date

July 30, 2025

Publication Date

July 31, 2025

Submission Date

July 27, 2025

Acceptance Date

July 30, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 20 Number: 71

APA
Yıldız, C. (2025). Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, 20(71), 83-105. https://izlik.org/JA83MR73AY
AMA
1.Yıldız C. Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış. ABMYO Dergisi. 2025;20(71):83-105. https://izlik.org/JA83MR73AY
Chicago
Yıldız, Candar. 2025. “Y Kromozomu: Adli Genetik Ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış”. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi 20 (71): 83-105. https://izlik.org/JA83MR73AY.
EndNote
Yıldız C (July 1, 2025) Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi 20 71 83–105.
IEEE
[1]C. Yıldız, “Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış”, ABMYO Dergisi, vol. 20, no. 71, pp. 83–105, July 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA83MR73AY
ISNAD
Yıldız, Candar. “Y Kromozomu: Adli Genetik Ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış”. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi 20/71 (July 1, 2025): 83-105. https://izlik.org/JA83MR73AY.
JAMA
1.Yıldız C. Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış. ABMYO Dergisi. 2025;20:83–105.
MLA
Yıldız, Candar. “Y Kromozomu: Adli Genetik Ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış”. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, vol. 20, no. 71, July 2025, pp. 83-105, https://izlik.org/JA83MR73AY.
Vancouver
1.Candar Yıldız. Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış. ABMYO Dergisi [Internet]. 2025 Jul. 1;20(71):83-105. Available from: https://izlik.org/JA83MR73AY



All site content, except where otherwise noted, is licensed under a Creative Common Attribution Licence. (CC-BY-NC 4.0)