Diğer

Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış

Cilt: 20 Sayı: 71 31 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış

Öz

Y kromozomu, insan genomunun en küçük kromozomlarından biri olup cinsiyet belirleme ve erkek soyunun izlenmesinde kritik bir role sahiptir. SRY geni, testis gelişimini tetikleyerek erkek fenotipinin oluşumundan sorumludur. Y kromozomunun büyük bir kısmını oluşturan NRY (non-recombining region of Y) bölgesi, rekombinasyona uğramadığı için babadan oğula değişmeden aktarılır ve bu özelliğiyle adli vakalarda, babalık testlerinde ve soy araştırmalarında kullanılır. Y kromozomu üzerindeki genetik işaretçiler (STR'ler, SNP'ler, indel'ler) adli bilimlerde kimlik tespiti, cinsel saldırı vakalarında failin belirlenmesi ve tarihsel göçlerin izlenmesi gibi çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. Özellikle SNP'ler, düşük mutasyon oranları ve degrede DNA örneklerinde bile analiz edilebilme avantajları nedeniyle adli genetikte giderek daha fazla tercih edilmektedir. Antropolojik çalışmalarda ise Y kromozomu haplogrupları, insanlığın göç yolları ve popülasyonlar arasındaki genetik ilişkilerin anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akhatova, F., Gaifullina, R. F., & Khusnutdinova, E. (2013). Human Y chromosome as a genetic marker. World Applied Sciences Journal, 26(4), 454-460. https://doi.org/10.5829/idosi.wasj.2013.26.04.13479.
  2. Ali, S., & Hasnain, S. E. (2002). Molecular dissection of the human Y-chromosome. Gene, 283(1-2), 1–10. https://doi.org/10.1016/s0378-1119(01)00860-5.
  3. Ali, S., & Hasnain, S. E. (2003). Genomics of the human Y-chromosome. 1. Association with male infertility. Gene, 321, 25–37. https://doi.org/10.1016/j.gene.2003.08.006
  4. Altun A., (1999). Çukurova Yöresinde HUMVWA Lokusu Allel Frekans Dağılımı. Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı, Adana.
  5. Bachtrog D. (2013). Y-chromosome evolution: emerging insights into processes of Y-chromosome degeneration. Nature Reviews Genetics, 14(2), 113–124. https://doi.org/10.1038/nrg3366.
  6. Bell, P. A., Chaturvedi, S., Gelfand, C. A., Huang, C. Y., Kochersperger, M., Kopla, R., Modica, F., Pohl, M., Varde, S., Zhao, R., Zhao, X., Boyce-Jacino, M. T., & Yassen, A. (2002). SNPstream UHT: ultra-high throughput SNP genotyping for pharmacogenomics and drug discovery. BioTechniques, 32(Supp6), 70–77.
  7. Berta, P., Hawkins, J. R., Sinclair, A. H., Taylor, A., Griffiths, B. L., Goodfellow, P. N., & Fellous, M. (1990). Genetic evidence equating SRY and the testis-determining factor. Nature, 348(6300), 448–450. https://doi.org/10.1038/348448A0.
  8. Bini, C., Cilli, E., Sarno, S., Traversari, M., Fontani, F., Boattini, A., Pelotti, S., & Luiselli, D. (2021). Twenty-Seven Y-Chromosome Short Tandem Repeats Analysis of Italian Mummies of the 16th and 18th Centuries: An Interdisciplinary Research. Frontiers in Genetics, 12, 720640. https://doi.org/10.3389/fgene.2021.720640.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Adli Biyoloji

Bölüm

Diğer

Erken Görünüm Tarihi

30 Temmuz 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

27 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

30 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 20 Sayı: 71

Kaynak Göster

APA
Yıldız, C. (2025). Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, 20(71), 83-105. https://izlik.org/JA83MR73AY
AMA
1.Yıldız C. Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış. ABMYO Dergisi. 2025;20(71):83-105. https://izlik.org/JA83MR73AY
Chicago
Yıldız, Candar. 2025. “Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış”. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi 20 (71): 83-105. https://izlik.org/JA83MR73AY.
EndNote
Yıldız C (01 Temmuz 2025) Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi 20 71 83–105.
IEEE
[1]C. Yıldız, “Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış”, ABMYO Dergisi, c. 20, sy 71, ss. 83–105, Tem. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83MR73AY
ISNAD
Yıldız, Candar. “Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış”. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi 20/71 (01 Temmuz 2025): 83-105. https://izlik.org/JA83MR73AY.
JAMA
1.Yıldız C. Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış. ABMYO Dergisi. 2025;20:83–105.
MLA
Yıldız, Candar. “Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış”. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, c. 20, sy 71, Temmuz 2025, ss. 83-105, https://izlik.org/JA83MR73AY.
Vancouver
1.Candar Yıldız. Y Kromozomu: Adli Genetik ve Antropolojik Çalışmalara Geniş Bir Bakış. ABMYO Dergisi [Internet]. 01 Temmuz 2025;20(71):83-105. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83MR73AY


All site content, except where otherwise noted, is licensed under a Creative Common Attribution Licence. (CC-BY-NC 4.0)

by-nc.png