Review
BibTex RIS Cite

Hayvan Deneyi Çalışmalarında Etik Kuralların Tarihçesi ve Önemi

Year 2019, Volume: 5 Issue: 1, 1401 - 1413, 15.04.2019
https://doi.org/10.30569/adiyamansaglik.482098

Abstract

Her şey insanoğlunun merakı ile başladı. Doğada,
biyolojik çevremizde ve vücudumuzdaki olaylar nasıl meydana geliyor?



İnsanoğlu merak duygusu ile olayların neden-sonuç
ilişkisini irdeleyerek geliştirdiği bilimsel metotlarla doğada ve kendi
vücudundaki olayları anlamak için var olduğu günden bu yana çalışmaktadır. Bu
süreçte; insan vücudunun fizyolojisini, hastalıkların patolojisini ve bunların
tedavisini hedef alan araştırmaların bir kısmı insanlar üzerinde yapılan
gözlemsel çalışmalar şeklinde, diğer bir kısmı ise deneysel çalışma şeklinde
yürütülmüştür. Deneysel araştırmalarda deney hayvanları insan deneklere en
önemli alternatif olmuştur. Ancak bu deneylerin yapılabilmesi için bazı şartlar
ve kurallar gerekmektedir. Araştırmalarda insan-hayvan ilişkileri ile etik
kavramı doğal olarak önem kazanmaktadır. Bu yazıda dünyada ve Türkiye’de deney
hayvanları mevzuatının tarihçesi ve son düzenlemeler hakkında bilgi verilerek
konunun genel olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

References

  • 1. Ergün Y. Hayvan Deneylerinde Etik. Arşiv 2010; 19: 220-35.
  • 2. Altuğ T. Sağlık Bilimlerinde Süreli Yayıncılık 2009;53-68.
  • 3. Olsson AS, Robinson P, Pritchett K, et al. Animal Research Ethics. In: Hau J, Van Hoosier Jr GL. Handbook of Laboratory Animal Science. Volume I Essential Principles and Practices 2nd ed. Usa Crc Press; 2003;13-31.
  • 4. Çobanoğlu N, Aydoğdu İB. Tıp Araştırmaları ve Hayvan Hakları Açısından Hayvan Deneyleri Etik Kurulları. Sağlık Bilimlerinde Süreli Yayıncılık 2009;112-8.
  • 5. Kant, I. (1956) Werke, Bd.4, Weischedel W. Hrsg. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt.
  • 6. Young, T. (1798) An Essay on Humanity to Animals, Cadwell T. Jun. and Davies W. London.
  • 7. Başağaç G [Animal experiments and scientific researches]. Arda B, editör. Bilim Etiği ve Bilim Tarihi. Genişletilmiş 2. Baskı. Ankara: Ankara Üniversitesi Basım Evi; 2009; 46-67.
  • 8. Russell, W. M. S. and Burch, R. L. (1959). The Principles of Humane Experimental Technique. London: Methuen & Co. Special edition published by Universities Federation for Animal Welfare (UFAW), 1992.
  • 9. Kolar R. Animal experimentation. Sci Eng Ethics 2006; 12: 111-22.
  • 10. Canadian Council on Animal Care. Guide to the Care and Use of Experimental Animals. Ottawa 1984;2.
  • 11. Cass JS, Campbell IR, Lange L. A guide to production, care and use of laboratory animals. An annotated bibliography. 4. Breeding programs: design and operation of production colony. Fed Proc 1963;22(2):95-02.
  • 12. Erişim: https://tr.wikipedia.org/wiki/Hayvan_Hakları_Evrensel_Beyannamesi
  • 13. Uzel İ. Hayvan Deneyleri Etik Yasası. T Klin Tıbbi Etik 1994; 2: 75-79.
  • 14. Council Directive. 86/609/EEC.24.11.1986.
  • 15. T.C.Resmi Gazete. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu., Kanun no:5199, 01 Temmuz 2004. Resmi Gazete Sayısı: 25509.
  • 16. T.C.Resmi Gazete. Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Deney Hayvanlarının Korunması, Deney Hayvanlarının Üretim Yerleri İle Deney Yapacak Olan Laboratuvarların Kuruluş, Çalışma, Denetleme, Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik. Tarih: 16 Mayıs 2004, Resmi Gazete Sayı: 25464.
  • 17. T.C.Resmi Gazete. Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Deney Hayvanlarının Korunması, Deney Hayvanlarının Üretim Yerleri ile Deney Yapacak Olan Laboratuvarların Kuruluş, Çalışma, Denetleme, Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğin Uygulama Talimatı. Tarih: 25 Nisan 2006, Sayı: 24.
  • 18. T.C.Resmi Gazete, Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik, Tarih: 06 Temmuz 2006, Resmi Gazete Sayısı:26220.
  • 19. Erişim: http://hadmek.ormansu.gov.tr/
  • 20. T.C. Resmi Gazete, Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar için Kullanılan Hayvanların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmelik, Tarih:13 Aralık 2011,Sayı:28141.
  • 21. T.C. Resmi Gazete, Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik, Tarih: 15 Şubat 2014, Sayı:28914.
  • 22. World Veterinary Association Policy Statement on Animal Welfare, Well-Being, and Ethology. ILAR Journal 1989; 31 (4): 29-30.

History and Importance of Ethical Rules in Animal Experiment Studies

Year 2019, Volume: 5 Issue: 1, 1401 - 1413, 15.04.2019
https://doi.org/10.30569/adiyamansaglik.482098

Abstract

 It all started
with the curiosity of mankind. How do things occur in nature, in our biological
environment and in our bodies?



The humanity has been working since the day it was
existed in order to understand the phenomena in nature and in its own body with
the scientific methods it developed by investigating the cause-effect
relationship with curiosity. In this process; Some of the studies aimed at the
physiology of the human body, the pathology of the diseases and their treatment
were carried out in the form of observational studies on humans and the other
part was conducted as experimental study. In experimental studies, experimental
animals were the most important alternative to human subjects. Human-animal
relations and the concept of ethics have gained importance in researches. This
article providing information about the history and the recent regulation of
experimental animals in the world and in Turkey legislation aimed to evaluate
issues in general.

References

  • 1. Ergün Y. Hayvan Deneylerinde Etik. Arşiv 2010; 19: 220-35.
  • 2. Altuğ T. Sağlık Bilimlerinde Süreli Yayıncılık 2009;53-68.
  • 3. Olsson AS, Robinson P, Pritchett K, et al. Animal Research Ethics. In: Hau J, Van Hoosier Jr GL. Handbook of Laboratory Animal Science. Volume I Essential Principles and Practices 2nd ed. Usa Crc Press; 2003;13-31.
  • 4. Çobanoğlu N, Aydoğdu İB. Tıp Araştırmaları ve Hayvan Hakları Açısından Hayvan Deneyleri Etik Kurulları. Sağlık Bilimlerinde Süreli Yayıncılık 2009;112-8.
  • 5. Kant, I. (1956) Werke, Bd.4, Weischedel W. Hrsg. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt.
  • 6. Young, T. (1798) An Essay on Humanity to Animals, Cadwell T. Jun. and Davies W. London.
  • 7. Başağaç G [Animal experiments and scientific researches]. Arda B, editör. Bilim Etiği ve Bilim Tarihi. Genişletilmiş 2. Baskı. Ankara: Ankara Üniversitesi Basım Evi; 2009; 46-67.
  • 8. Russell, W. M. S. and Burch, R. L. (1959). The Principles of Humane Experimental Technique. London: Methuen & Co. Special edition published by Universities Federation for Animal Welfare (UFAW), 1992.
  • 9. Kolar R. Animal experimentation. Sci Eng Ethics 2006; 12: 111-22.
  • 10. Canadian Council on Animal Care. Guide to the Care and Use of Experimental Animals. Ottawa 1984;2.
  • 11. Cass JS, Campbell IR, Lange L. A guide to production, care and use of laboratory animals. An annotated bibliography. 4. Breeding programs: design and operation of production colony. Fed Proc 1963;22(2):95-02.
  • 12. Erişim: https://tr.wikipedia.org/wiki/Hayvan_Hakları_Evrensel_Beyannamesi
  • 13. Uzel İ. Hayvan Deneyleri Etik Yasası. T Klin Tıbbi Etik 1994; 2: 75-79.
  • 14. Council Directive. 86/609/EEC.24.11.1986.
  • 15. T.C.Resmi Gazete. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu., Kanun no:5199, 01 Temmuz 2004. Resmi Gazete Sayısı: 25509.
  • 16. T.C.Resmi Gazete. Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Deney Hayvanlarının Korunması, Deney Hayvanlarının Üretim Yerleri İle Deney Yapacak Olan Laboratuvarların Kuruluş, Çalışma, Denetleme, Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik. Tarih: 16 Mayıs 2004, Resmi Gazete Sayı: 25464.
  • 17. T.C.Resmi Gazete. Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Deney Hayvanlarının Korunması, Deney Hayvanlarının Üretim Yerleri ile Deney Yapacak Olan Laboratuvarların Kuruluş, Çalışma, Denetleme, Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğin Uygulama Talimatı. Tarih: 25 Nisan 2006, Sayı: 24.
  • 18. T.C.Resmi Gazete, Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik, Tarih: 06 Temmuz 2006, Resmi Gazete Sayısı:26220.
  • 19. Erişim: http://hadmek.ormansu.gov.tr/
  • 20. T.C. Resmi Gazete, Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar için Kullanılan Hayvanların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmelik, Tarih:13 Aralık 2011,Sayı:28141.
  • 21. T.C. Resmi Gazete, Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik, Tarih: 15 Şubat 2014, Sayı:28914.
  • 22. World Veterinary Association Policy Statement on Animal Welfare, Well-Being, and Ethology. ILAR Journal 1989; 31 (4): 29-30.
There are 22 citations in total.

Details

Primary Language Turkish
Subjects Health Care Administration
Journal Section Review
Authors

Öznur Uludağ 0000-0002-6017-5836

Publication Date April 15, 2019
Submission Date November 13, 2018
Acceptance Date February 6, 2019
Published in Issue Year 2019 Volume: 5 Issue: 1

Cite

AMA Uludağ Ö. Hayvan Deneyi Çalışmalarında Etik Kuralların Tarihçesi ve Önemi. ADYÜ Sağlık Bilimleri Derg. April 2019;5(1):1401-1413. doi:10.30569/adiyamansaglik.482098