Firar Suçu İşlemiş Kişilerde Askerliğe Elverişlilik ve Ceza Sorumluluğu

Year 2026, Volume: 40 Issue: 1 , 29 - 37 , 30.04.2026

Talha Ağaç , Özgür Özkalaycı

https://doi.org/10.61970/adlitip.1926786

https://izlik.org/JA97AY93JD

Abstract

Amaç: Bu çalışmada, firar suçu işlemiş bireylerde askerliğe elverişlilik ve ceza sorumluluğu ile sosyodemografik, klinik ve kriminal özellikler arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Veriler hastane kayıtlarından elde edilerek retrospektif olarak tasarlanan çalışmaya, 2016–2025 yılları arasında askeri sağlık kuruluna yönlendirilen firar suçu sanığı dahil edilmiştir.
Bulgular: 82 sanık çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcıların önemli bir kısmında madde kullanım öyküsü ve cezaevi geçmişi bulunmasına rağmen, bu değişkenler ile askerliğe elverişlilik arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Askerliğe elverişsiz olarak değerlendirilen bireylerin tamamında psikiyatrik tanı bulunmuş olup, en sık antisosyal kişilik bozukluğu ve diğer kişilik bozuklukları saptanmıştır (p<0,001). Ceza sorumluluğu ile askerliğe elverişlilik arasında anlamlı ilişki bulunmamış, elverişsiz grubun çoğunluğunda ceza sorumluluğunun tam olduğu görülmüştür.
Sonuç: Firar suçu işlemiş bireylerde askerliğe elverişlilik kararının büyük ölçüde psikiyatrik tanılarla ilişkili olduğu, buna karşın ceza sorumluluğundan bağımsız değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Ayrıca, ceza sorumluluğu değerlendirmesinin çoğu durumda ek katkı sağlamayabileceği ve yargılama sürecini uzatabileceği düşünülmektedir.

Keywords

Firar suçu , Askerliğe elverişlilik , Ceza ehliyeti , Askeri sağlık kurulu

Ethical Statement

Çalışmanın etik izini Biruni Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 23.02.2026 tarih ve 2024-BİAEK/18-61 karar no ile alınmıştır.

Military Fitness and Criminal Liability of Persons Who Committed the Crime of Desertion

https://izlik.org/JA97AY93JD

Abstract

Objective: This study aimed to examine the relationship between military fitness, criminal responsibility, and sociodemographic, clinical, and criminal characteristics in individuals charged with desertion.
Method: This retrospective study, which utilized data obtained from hospital records, included individuals accused of desertion who were referred to the military medical board between 2016 and 2025.
Results: A total of 82 defendants were included in the study. Although a significant proportion of the participants had a history of substance use and a criminal record, no significant association was found between these variables and fitness for military service (p > 0.05). All individuals assessed as unfit for military service had a psychiatric diagnosis, with antisocial personality disorder and other personality disorders being the most common (p<0.001). No significant association was found between criminal responsibility and fitness for military service; the majority of the unfit group were found to have full criminal responsibility.
Conclusion: It is understood that the determination of fitness for military service in individuals who have committed the crime of desertion is largely related to psychiatric diagnoses; however, it must be assessed independently of criminal responsibility. Furthermore, it is believed that assessing criminal liability does not add much value in most cases and may prolong the trial process.

Keywords

Desertion , Military Fitness , Criminal Responsibility , Military Medical Board

Ethical Statement

Ethical approval for this study was granted by the Biruni University Scientific Research Ethics Committee on February 23, 2026, under decision number 2024-BİAEK/18-61.

References

• Işıklar C. Türk Personel Hukukunda Yenı̇ Bı̇r İdarı̇ Tedbı̇r: Geçı̇cı̇ Olarak Kontrol Altına Alma. The Journal of Academic Social Sciences 2018;6(83):334-67.
• Gündüz H. Askeri Suçların Soruşturulmasına ve Kovuşturulmasına İlişkin Istisnai Düzenlemeler. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 2020;44:239-68.
• Boylu ME, Atan Y. Antisosyal Kişilik Bozukluğu’nda Ceza Sorumluluğunun Değerlendirilmesi ve İlgili Raporların Yargılama Süreci Üzerindeki Etkileri: Adli Psikiyatrik Bilirkişilikte Güncel Bir Sorun. Adli Tıp Dergisi 2025;39(1):37-56.
• Tzeng NS, Chen CK, Wang TS, Chang HA, Kao YC, Yeh HW, Chiang WS, Huang SY. Forensic psychiatric evaluation for military absenteeism in Taiwan. J Am Acad Psychiatry Law 2016;44(3):352-8.
• Gordilă D. Criminal Liability for Desertion under the Legislation of the Republic of Moldova. ACROSS 2024;4(8):42-7.
• Compton WM, Conway KP, Stinson FS, Colliver JD, Grant BF. Prevalence, correlates, and comorbidity of DSM-IV antisocial personality syndromes and alcohol and specific drug use disorders in the United States: results from the national epidemiologic survey on alcohol and related conditions. The Journal of Clinical Psychiatry 2005;66(6):677–85.
• Fridell M, Hesse M, Jæger MM, Kühlhorn E. Antisocial personality disorder as a predictor of criminal behaviour in drug abusers. Addictive Behaviors 2008;33(6):799-811.
• Goodwin RD, Hamilton SP. Lifetime comorbidity of antisocial personality disorder and anxiety disorders among adults in the community. Psychiatry Research 2003;117(2):159–66.
• Sareen J, Stein MB, Cox BJ, Hassard ST. Understanding comorbidity of anxiety disorders with antisocial behavior: findings from two large community surveys. The Journal of Nervous and Mental Disease 2004;192(3):178–86.
• Carbone EA, de Filippis R, Caroleo M, Calabrò G, Staltari FA, Destefano L, Gaetano R, Steardo Jr L, De Fazio P. Antisocial Personality Disorder in Bipolar Disorder: A Systematic Review. Medicina (Kaunas, Lithuania) 2021;57(2):183.
• Fiedler ER, Oltmanns TF, Turkheimer E. Traits associated with personality disorders and adjustment to military life: predictive validity of self and peer reports. Military Medicine 2004;169(3):207–11.
• Macmanus D, Dean K, Iversen AC, Hull L, Jones N, Fahy T, Wessely S, Fear NT. Impact of pre-enlistment antisocial behaviour on behavioural outcomes among U.K. military personnel. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology 2012;47(8):1353–8.
• Spaans M, Barendregt M, Haan B, Nijman H, de Beurs E. Diagnosis of antisocial personality disorder and criminal responsibility. International Journal of Law and Psychiatry 2011;34(5):374–8.
• Kröber HL, Lau S. Bad or Mad? Personality disorders and legal responsibility—the German situation. Behav Sci Law 2000;18:679-90.
• Hayhurst KP, Pierce M, Hickman M, Seddon T, Dunn G, Keane J, Millar T. Pathways through opiate use and offending: A systematic review. The International Journal on Drug Policy 2017;39:1–13.
• Zhong S, Yu R, Fazel S. Drug Use Disorders and Violence: Associations With Individual Drug Categories. Epidemiologic Reviews 2020;42(1):103–16.