Research Article

OSMANLI’DAN CUMHURİYETE TÜRK GÜMRÜK SİSTEMİNİN EVRİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Number: 43 April 19, 2023
EN TR

OSMANLI’DAN CUMHURİYETE TÜRK GÜMRÜK SİSTEMİNİN EVRİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

İnsanoğlu tarih boyunca ilkel düzeyde ticaret ile uğraşmıştır. İlkel zamanlarda ticaret takas usulü ile olmuştur. İlerleyen dönemlerde siyasi sınırların çizilmesi ile ekonomik sınırlarda çizilmiştir. Devletler siyasi sınırlar içerisine giren ya da çıkan ticari faaliyetlerden gümrük vergisi adı altında çeşitli vergiler almışlardır. Gümrükler dünya üzerinde sanayi inkılabından sonra hızlı değişimler yaşamıştır. Sanayileşmede geciken toplumlarda, her alanda olduğu gibi, gümrüklerde de yıkıcı sonuçlar meydana gelmiştir. Osmanlı Devleti’nin yıkılış sebeplerinden biri olan ekonomik bozukluğun birçok sebebi olmakla birlikte en önemlilerinden birisi sanayileşme ve bunun getirdiği gümrüklerdeki yıkım olarak kabul edilebilir. Zira sanayileşme hammadde ve pazar arayışına sebep olurken sanayileşmiş devletler siyasi sınırlarda uygulanan gümrük vergilerinden rahatsız olmuşlardır. Sanayileşmiş başka ülkelerle yaptıkları ticarette gerek ithalat gerekse ihracatta gümrük vergilerini kaldırmak ya da cüzi rakamlara düşürmek istemişlerdir. Bu durum Osmanlı gibi sanayileşmede gecikmiş ülkelerin ekonomik sistemlerini sarsmıştır. Cumhuriyet dönemine geçerken ortaya çıkan yıkıcı gümrük uygulamalarını yeni Türk devletinin kurucuları Lozan’da kaldırmak için uğraşmışlardır. Ancak beş yıl gibi bir süre Osmanlı’dan devralınan gümrük vergilerinde değişiklik yapılamamıştır. Bu durum Cumhuriyet dönemi ekonomisini olumsuz etkilemiştir. 1928’den itibaren gümrüklerde Türkiye Cumhuriyeti istediği düzenlemeleri yapabilmiştir. Ancak bu tarihten itibaren ortaya çıkan dünya ekonomik buhranı Türk gümrüklerini olumsuz etkilemiştir. Çalışmada Osmanlı’nın son dönemi ve Atatürk dönemi Türkiye’de gümrüklerin gelişimi ele alınmıştır.

Keywords

References

  1. ………… (1920). Zabıt Ceridesi, Devre 1, 2, İçtima Senesi 1.
  2. ………… (1921a). Zabıt Ceridesi, Devre 1, 15, İçtima Senesi 2.
  3. ………… (1921b). Zabıt Ceridesi, Devre 2, 7, İçtima Senesi 1.
  4. ………… (1923). Zabıt Ceridesi, Devre 1, 29, İçtima Senesi 4.
  5. ………… (1925). Zabıt Ceridesi, Devre 2, 18,10. İçtima Senesi 2.
  6. ………… (1926). Türkiye Gümrük Mecmuası, (15).
  7. ………… (1926). Zabıt Ceridesi, Devre 2, 26, İçtima Senesi 3.
  8. ………… (1927a). Zabıt Ceridesi, Devre 2, 1,1 İçtima Senesi 3.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 19, 2023

Submission Date

February 17, 2023

Acceptance Date

April 2, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 43

APA
Keçe, M., & Gül, O. K. (2023). OSMANLI’DAN CUMHURİYETE TÜRK GÜMRÜK SİSTEMİNİN EVRİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 43, 564-602. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1252224
AMA
1.Keçe M, Gül OK. OSMANLI’DAN CUMHURİYETE TÜRK GÜMRÜK SİSTEMİNİN EVRİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2023;(43):564-602. doi:10.14520/adyusbd.1252224
Chicago
Keçe, Mehtap, and Osman Kubilay Gül. 2023. “OSMANLI’DAN CUMHURİYETE TÜRK GÜMRÜK SİSTEMİNİN EVRİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 43: 564-602. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1252224.
EndNote
Keçe M, Gül OK (April 1, 2023) OSMANLI’DAN CUMHURİYETE TÜRK GÜMRÜK SİSTEMİNİN EVRİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 43 564–602.
IEEE
[1]M. Keçe and O. K. Gül, “OSMANLI’DAN CUMHURİYETE TÜRK GÜMRÜK SİSTEMİNİN EVRİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 43, pp. 564–602, Apr. 2023, doi: 10.14520/adyusbd.1252224.
ISNAD
Keçe, Mehtap - Gül, Osman Kubilay. “OSMANLI’DAN CUMHURİYETE TÜRK GÜMRÜK SİSTEMİNİN EVRİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 43 (April 1, 2023): 564-602. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1252224.
JAMA
1.Keçe M, Gül OK. OSMANLI’DAN CUMHURİYETE TÜRK GÜMRÜK SİSTEMİNİN EVRİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2023;:564–602.
MLA
Keçe, Mehtap, and Osman Kubilay Gül. “OSMANLI’DAN CUMHURİYETE TÜRK GÜMRÜK SİSTEMİNİN EVRİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 43, Apr. 2023, pp. 564-02, doi:10.14520/adyusbd.1252224.
Vancouver
1.Mehtap Keçe, Osman Kubilay Gül. OSMANLI’DAN CUMHURİYETE TÜRK GÜMRÜK SİSTEMİNİN EVRİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2023 Apr. 1;(43):564-602. doi:10.14520/adyusbd.1252224