Research Article

PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

Number: 51 December 31, 2025
TR EN

PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

Abstract

Bu çalışma, öğretmenlerin psikolojik sermayesi ile duygusal tükenmişlik arasındaki ilişkide algılanan mesleki stresin aracılık rolünü incelemektedir. İş Talepleri-Kaynaklar modeli ve Kaynakların Korunması teorisinden yararlanarak, araştırma kişisel psikolojik kaynakların (umut, etkinlik, dayanıklılık ve iyimserlik) mesleki stres ve tükenmişliğe karşı nasıl bir tampon görevi görebileceğini vurgulamaktadır. Nicel, korelasyonel bir tasarım kullanılarak, psikolojik sermaye, algılanan mesleki stres ve işle ilgili duygusal tükenmişliği ölçen geçerli ölçekler aracılığıyla Türkiye'deki devlet okullarında çalışan 438 öğretmenden veri toplanmıştır. Analizler, bootstrapping ile PROCESS Makro Modeli 4 kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular, daha yüksek psikolojik sermayenin, daha düşük algılanan stres ve duygusal tükenmişlik ile önemli ölçüde ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, algılanan mesleki stres, psikolojik sermaye ve duygusal tükenmişlik arasındaki ilişkiyi tamamen aracılık ederek, kritik bir mekanizma olarak rolünü teyit etmektedir. Bu sonuçlar, öğretmenlerin tükenmişliğe karşı savunmasızlığını azaltmada psikolojik sermayenin koruyucu işlevini vurgulamakta ve öğretmenlerin refahını ve dayanıklılığını artırmak için olumlu psikolojik kaynaklarını güçlendirmeye yönelik müdahalelerin önemini ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Arı, G. S., & Bal, E. Ç. (2008). Tükenmişlik kavramı: Birey ve örgütler açısından önemi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 15(1), 131-148.
  2. Avey, J. B., Luthans, F., & Jensen, S. M. (2009). Psychological capital: A positive resource for combating employee stress and turnover. Human Resource Management, 48(5), 677–693. https://doi.org/10.1002/hrm.20294
  3. Avey, J. B., Reichard, R. J., Luthans, F., & Mhatre, K. H. (2011). Meta‐analysis of the impact of positive psychological capital on employee attitudes, behaviors, and performance. Human Resource Development Quarterly, 22(2), 127–152. https://doi.org/10.1002/hrdq.20070
  4. Burić, I., Šimunović, M., & Balaž, B. (2023). Work–family conflicts and teacher commitment during the COVID-19 pandemic: a moderated mediation analysis of emotional exhaustion and psychological capital. Educational Psychology, 43(5), 472-490. https://doi.org/10.1080/01443410.2022.2091750
  5. Büyüköztürk, Ş. (2009). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (10th ed.). Ankara: Pegem Akademi.
  6. Büyüköztürk, Ş., Çakmak-Kılıç, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
  7. Can, E. (2019). Öğretmenlerin meslekî gelişimleri: Engeller ve öneriler. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi – Journal Of Qualitative Research In Education, 7(4), 1618-1650. https://10.14689/Issn.2148-2624.1.7c.4s.14m
  8. Chang, M. (2009). An appraisal perspective of teacher burnout: Examining the emotional work of teachers. Educational Psychology Review, 21(3), 193–218. https://doi.org/10.1007/s10648-009-9106-y

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Psychological Counseling and Guidance (Other), Teacher and Student Wellbeing

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2025

Submission Date

September 11, 2025

Acceptance Date

December 28, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 51

APA
Boğazlıyan, E. E., & Avcı, A. (2025). PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51, 1-29. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1782434
AMA
1.Boğazlıyan EE, Avcı A. PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;(51):1-29. doi:10.14520/adyusbd.1782434
Chicago
Boğazlıyan, Emre Emrullah, and Ahmet Avcı. 2025. “PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 51: 1-29. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1782434.
EndNote
Boğazlıyan EE, Avcı A (December 1, 2025) PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 51 1–29.
IEEE
[1]E. E. Boğazlıyan and A. Avcı, “PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA”, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 51, pp. 1–29, Dec. 2025, doi: 10.14520/adyusbd.1782434.
ISNAD
Boğazlıyan, Emre Emrullah - Avcı, Ahmet. “PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 51 (December 1, 2025): 1-29. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1782434.
JAMA
1.Boğazlıyan EE, Avcı A. PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;:1–29.
MLA
Boğazlıyan, Emre Emrullah, and Ahmet Avcı. “PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 51, Dec. 2025, pp. 1-29, doi:10.14520/adyusbd.1782434.
Vancouver
1.Emre Emrullah Boğazlıyan, Ahmet Avcı. PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025 Dec. 1;(51):1-29. doi:10.14520/adyusbd.1782434