Araştırma Makalesi

PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

Sayı: 51 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

Öz

Bu çalışma, öğretmenlerin psikolojik sermayesi ile duygusal tükenmişlik arasındaki ilişkide algılanan mesleki stresin aracılık rolünü incelemektedir. İş Talepleri-Kaynaklar modeli ve Kaynakların Korunması teorisinden yararlanarak, araştırma kişisel psikolojik kaynakların (umut, etkinlik, dayanıklılık ve iyimserlik) mesleki stres ve tükenmişliğe karşı nasıl bir tampon görevi görebileceğini vurgulamaktadır. Nicel, korelasyonel bir tasarım kullanılarak, psikolojik sermaye, algılanan mesleki stres ve işle ilgili duygusal tükenmişliği ölçen geçerli ölçekler aracılığıyla Türkiye'deki devlet okullarında çalışan 438 öğretmenden veri toplanmıştır. Analizler, bootstrapping ile PROCESS Makro Modeli 4 kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular, daha yüksek psikolojik sermayenin, daha düşük algılanan stres ve duygusal tükenmişlik ile önemli ölçüde ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, algılanan mesleki stres, psikolojik sermaye ve duygusal tükenmişlik arasındaki ilişkiyi tamamen aracılık ederek, kritik bir mekanizma olarak rolünü teyit etmektedir. Bu sonuçlar, öğretmenlerin tükenmişliğe karşı savunmasızlığını azaltmada psikolojik sermayenin koruyucu işlevini vurgulamakta ve öğretmenlerin refahını ve dayanıklılığını artırmak için olumlu psikolojik kaynaklarını güçlendirmeye yönelik müdahalelerin önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Arı, G. S., & Bal, E. Ç. (2008). Tükenmişlik kavramı: Birey ve örgütler açısından önemi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 15(1), 131-148.
  2. Avey, J. B., Luthans, F., & Jensen, S. M. (2009). Psychological capital: A positive resource for combating employee stress and turnover. Human Resource Management, 48(5), 677–693. https://doi.org/10.1002/hrm.20294
  3. Avey, J. B., Reichard, R. J., Luthans, F., & Mhatre, K. H. (2011). Meta‐analysis of the impact of positive psychological capital on employee attitudes, behaviors, and performance. Human Resource Development Quarterly, 22(2), 127–152. https://doi.org/10.1002/hrdq.20070
  4. Burić, I., Šimunović, M., & Balaž, B. (2023). Work–family conflicts and teacher commitment during the COVID-19 pandemic: a moderated mediation analysis of emotional exhaustion and psychological capital. Educational Psychology, 43(5), 472-490. https://doi.org/10.1080/01443410.2022.2091750
  5. Büyüköztürk, Ş. (2009). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (10th ed.). Ankara: Pegem Akademi.
  6. Büyüköztürk, Ş., Çakmak-Kılıç, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
  7. Can, E. (2019). Öğretmenlerin meslekî gelişimleri: Engeller ve öneriler. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi – Journal Of Qualitative Research In Education, 7(4), 1618-1650. https://10.14689/Issn.2148-2624.1.7c.4s.14m
  8. Chang, M. (2009). An appraisal perspective of teacher burnout: Examining the emotional work of teachers. Educational Psychology Review, 21(3), 193–218. https://doi.org/10.1007/s10648-009-9106-y

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (Diğer), Öğretmen ve Öğrenci Refahı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

11 Eylül 2025

Kabul Tarihi

28 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 51

Kaynak Göster

APA
Boğazlıyan, E. E., & Avcı, A. (2025). PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51, 1-29. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1782434
AMA
1.Boğazlıyan EE, Avcı A. PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;(51):1-29. doi:10.14520/adyusbd.1782434
Chicago
Boğazlıyan, Emre Emrullah, ve Ahmet Avcı. 2025. “PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 51: 1-29. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1782434.
EndNote
Boğazlıyan EE, Avcı A (01 Aralık 2025) PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 51 1–29.
IEEE
[1]E. E. Boğazlıyan ve A. Avcı, “PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA”, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 51, ss. 1–29, Ara. 2025, doi: 10.14520/adyusbd.1782434.
ISNAD
Boğazlıyan, Emre Emrullah - Avcı, Ahmet. “PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 51 (01 Aralık 2025): 1-29. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1782434.
JAMA
1.Boğazlıyan EE, Avcı A. PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;:1–29.
MLA
Boğazlıyan, Emre Emrullah, ve Ahmet Avcı. “PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 51, Aralık 2025, ss. 1-29, doi:10.14520/adyusbd.1782434.
Vancouver
1.Emre Emrullah Boğazlıyan, Ahmet Avcı. PSİKOLOJİK SERMAYE İLE DUYGUSAL TÜKENMİŞLİK ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALGILANAN MESLEKİ STRESİN ARACI ETKİSİ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Aralık 2025;(51):1-29. doi:10.14520/adyusbd.1782434