EN
TR
KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ
Abstract
Bu çalışma, Türkiye'de 2006-2024 döneminde gelir yoksulluğu ile maddi yoksunluk arasındaki nedensellik ilişkilerini yapısal kırılmalar ve ekonomik krizler bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması verilerinden yararlanılarak, Lee-Strazicich yapısal kırılma testi, Granger nedensellik analizi ve Vektör Otoregresif (VAR) modeli uygulanmıştır. Analiz dönemi, 2008 Küresel Finans Krizi, 2018 Döviz Krizi ve 2020 COVID-19 pandemisini kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır. Analiz sonuçları, gelir yoksulluğundan maddi yoksunluğa doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğunu ortaya koymaktadır. 18 yıllık dönemde gelir yoksulluğu oranı %11,6 azalırken, maddi yoksunluk oranı %55,1 düşmüş; ancak 2024 yılında maddi yoksunluk %44,7 oranında dramatik bir artış göstermiştir. Yapısal kırılma testleri, 2008 ve 2018 krizlerinin yoksulluk dinamiklerinde kalıcı değişimlere yol açtığını, COVID-19 pandemisinin ise geçici etkiler yarattığını göstermektedir. VAR analizi, gelir yoksulluğu şoklarının maddi yoksunluğu 3-4 çeyrek boyunca etkilediğini ortaya koymaktadır. Türkiye'de yoksullukla mücadele politikalarının, özellikle kriz dönemlerinde gelir desteği ile birlikte maddi yoksunluğun azaltılmasına yönelik yapısal tedbirleri içermesi gerekmektedir. Bulgular, sosyal güvenlik ağlarının güçlendirilmesi ve dayanıklılık mekanizmalarının geliştirilmesinin önemini vurgulamaktadır.
Keywords
References
- Acemoğlu, D., Üçer, M. (2015). The ups and downs of Turkish growth, 2002-2015: Political dynamics, the European Union and the institutional slide. Economic Policy, 30(84), 225-271.
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2017). Sosyal yardımlar genel müdürlüğü faaliyet raporu 2016. https://www.aile.gov.tr/media/8347/sygm-2016-yili-faaliyet-raporu.pdf
- Akarçay-Gürbüz, A., & Polat, S. (2020). Income inequality and financial dollarization: Evidence from Turkey. Journal of Economic Studies, 47(6), 1269-1289. https://doi.org/10.1108/JES-10-2018-0364
- Alper, C. E., Fendoğlu, S., Saltoglu, B. (2019). Turkey's current account deficit: Determinants and sustainability. Emerging Markets Finance and Trade, 55(8), 1760-1775.
- Alper, K., Hobza, A., & Uppal, R. (2019). Channels of monetary policy transmission in Turkey. Economic Modelling, 78, 369-381. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2018.09.035
- Andrews, M., Pritchett, L., Woolcock, M. (2017). Building State Capability: Evidence, Analysis, Action. Oxford University Press.
- Atkinson, A. B., Cantillon, B., Marlier, E., Nolan, B. (2002). Social Indicators: The EU and Social Inclusion. Oxford University Press.
- Ayalon, L., Chasteen, A., Diehl, M., Levy, B. R., Neupert, S. D., Rothermund, K., Tesch-Römer, C., & Wahl, H. W. (2021). Aging in times of the COVID-19 pandemic: Avoiding ageism and fostering intergenerational solidarity. The
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Panel Data Analysis
Journal Section
Research Article
Publication Date
December 31, 2025
Submission Date
September 18, 2025
Acceptance Date
December 28, 2025
Published in Issue
Year 2025 Number: 51
APA
Temiz, N., & Berkman, K. (2025). KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51, 909-944. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1786860
AMA
1.Temiz N, Berkman K. KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;(51):909-944. doi:10.14520/adyusbd.1786860
Chicago
Temiz, Nurcan, and Kerem Berkman. 2025. “KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA Ve NEDENSELLİK ANALİZİ”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 51: 909-44. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1786860.
EndNote
Temiz N, Berkman K (December 1, 2025) KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 51 909–944.
IEEE
[1]N. Temiz and K. Berkman, “KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ”, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 51, pp. 909–944, Dec. 2025, doi: 10.14520/adyusbd.1786860.
ISNAD
Temiz, Nurcan - Berkman, Kerem. “KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA Ve NEDENSELLİK ANALİZİ”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 51 (December 1, 2025): 909-944. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1786860.
JAMA
1.Temiz N, Berkman K. KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;:909–944.
MLA
Temiz, Nurcan, and Kerem Berkman. “KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA Ve NEDENSELLİK ANALİZİ”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 51, Dec. 2025, pp. 909-44, doi:10.14520/adyusbd.1786860.
Vancouver
1.Nurcan Temiz, Kerem Berkman. KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025 Dec. 1;(51):909-44. doi:10.14520/adyusbd.1786860