EN
TR
KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ
Öz
Bu çalışma, Türkiye'de 2006-2024 döneminde gelir yoksulluğu ile maddi yoksunluk arasındaki nedensellik ilişkilerini yapısal kırılmalar ve ekonomik krizler bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması verilerinden yararlanılarak, Lee-Strazicich yapısal kırılma testi, Granger nedensellik analizi ve Vektör Otoregresif (VAR) modeli uygulanmıştır. Analiz dönemi, 2008 Küresel Finans Krizi, 2018 Döviz Krizi ve 2020 COVID-19 pandemisini kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır. Analiz sonuçları, gelir yoksulluğundan maddi yoksunluğa doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğunu ortaya koymaktadır. 18 yıllık dönemde gelir yoksulluğu oranı %11,6 azalırken, maddi yoksunluk oranı %55,1 düşmüş; ancak 2024 yılında maddi yoksunluk %44,7 oranında dramatik bir artış göstermiştir. Yapısal kırılma testleri, 2008 ve 2018 krizlerinin yoksulluk dinamiklerinde kalıcı değişimlere yol açtığını, COVID-19 pandemisinin ise geçici etkiler yarattığını göstermektedir. VAR analizi, gelir yoksulluğu şoklarının maddi yoksunluğu 3-4 çeyrek boyunca etkilediğini ortaya koymaktadır. Türkiye'de yoksullukla mücadele politikalarının, özellikle kriz dönemlerinde gelir desteği ile birlikte maddi yoksunluğun azaltılmasına yönelik yapısal tedbirleri içermesi gerekmektedir. Bulgular, sosyal güvenlik ağlarının güçlendirilmesi ve dayanıklılık mekanizmalarının geliştirilmesinin önemini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acemoğlu, D., Üçer, M. (2015). The ups and downs of Turkish growth, 2002-2015: Political dynamics, the European Union and the institutional slide. Economic Policy, 30(84), 225-271.
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2017). Sosyal yardımlar genel müdürlüğü faaliyet raporu 2016. https://www.aile.gov.tr/media/8347/sygm-2016-yili-faaliyet-raporu.pdf
- Akarçay-Gürbüz, A., & Polat, S. (2020). Income inequality and financial dollarization: Evidence from Turkey. Journal of Economic Studies, 47(6), 1269-1289. https://doi.org/10.1108/JES-10-2018-0364
- Alper, C. E., Fendoğlu, S., Saltoglu, B. (2019). Turkey's current account deficit: Determinants and sustainability. Emerging Markets Finance and Trade, 55(8), 1760-1775.
- Alper, K., Hobza, A., & Uppal, R. (2019). Channels of monetary policy transmission in Turkey. Economic Modelling, 78, 369-381. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2018.09.035
- Andrews, M., Pritchett, L., Woolcock, M. (2017). Building State Capability: Evidence, Analysis, Action. Oxford University Press.
- Atkinson, A. B., Cantillon, B., Marlier, E., Nolan, B. (2002). Social Indicators: The EU and Social Inclusion. Oxford University Press.
- Ayalon, L., Chasteen, A., Diehl, M., Levy, B. R., Neupert, S. D., Rothermund, K., Tesch-Römer, C., & Wahl, H. W. (2021). Aging in times of the COVID-19 pandemic: Avoiding ageism and fostering intergenerational solidarity. The
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Panel Veri Analizi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
18 Eylül 2025
Kabul Tarihi
28 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Sayı: 51
APA
Temiz, N., & Berkman, K. (2025). KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51, 909-944. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1786860
AMA
1.Temiz N, Berkman K. KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;(51):909-944. doi:10.14520/adyusbd.1786860
Chicago
Temiz, Nurcan, ve Kerem Berkman. 2025. “KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 51: 909-44. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1786860.
EndNote
Temiz N, Berkman K (01 Aralık 2025) KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 51 909–944.
IEEE
[1]N. Temiz ve K. Berkman, “KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ”, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 51, ss. 909–944, Ara. 2025, doi: 10.14520/adyusbd.1786860.
ISNAD
Temiz, Nurcan - Berkman, Kerem. “KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 51 (01 Aralık 2025): 909-944. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1786860.
JAMA
1.Temiz N, Berkman K. KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;:909–944.
MLA
Temiz, Nurcan, ve Kerem Berkman. “KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 51, Aralık 2025, ss. 909-44, doi:10.14520/adyusbd.1786860.
Vancouver
1.Nurcan Temiz, Kerem Berkman. KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Aralık 2025;(51):909-44. doi:10.14520/adyusbd.1786860