Research Article

OSB’lİ ÖĞRENCİLERE TÜRKÇE EŞ ANLAMLI KELİMELERİN ÖĞRETİMİNDE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİNİN İNCELENMESİ

Number: 52 April 23, 2026
EN TR

OSB’lİ ÖĞRENCİLERE TÜRKÇE EŞ ANLAMLI KELİMELERİN ÖĞRETİMİNDE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Bu araştırmanın amacı sabit bekleme süreli öğretim yönteminin Otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı öğrencilere Türkçe eş anlamlı kelimelerin öğretiminde etkililiğinin incelenmesidir. Araştırmada 1 pilot, 3 esas çalışma ve 2 yedek olmak üzere toplam 6 OSB’li öğrenci katılmıştır. Araştırmada etkililik, genelleme, kalıcılık ve sosyal geçerlik verileri toplanmıştır. Araştırmanın sosyal geçerlik verileri esas çalışmaya katılan üç erkek ebeveynden toplanmıştır. Araştırma tek denekli araştırma yöntemlerinden denekler arası yoklama evreli çoklu yoklama modeline göre desenlenmiştir. Araştırma verileri yirmi beş Türkçe eş anlamlı kelime çifti olmak üzere toplam elli eş anlamlısı olan kelimeden oluşan ölçüt bağımlı ölçü aracı ile toplanmıştır. Araştırmada doğru tepki süresi 3 sn. olarak belirlenmiştir. Kontrol edici ipucu türü olarak sözel ipucu kullanılmıştır. Araştırmada deneklerin yanlış tepkilerinde ve tepki vermemeleri durumunda hata düzeltmesi uygulanmıştır. Araştırma verileri iki özel eğitim alan uzmanı tarafından öncelikle bağımsız olarak analiz edilmiş daha sonra görüş birliği ilkesine uygun olarak raporlanmıştır. Araştırmanın bulguları etkililik için Tau-U yöntemi ile sosyal geçerlik bulguları betimsel içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda sabit bekleme süreli öğretimin OSB’li öğrencilere Türkçe eş anlamlı kelimelerin öğretiminde etkili bir yöntem olduğu sonucuna varılmıştır. İleriki araştırmalar için araştırmacılara çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Keywords

Supporting Institution

No funding was received for this study.

Ethical Statement

Ethical approval for this study titled “Examining the Effectiveness of Constant Time Delay Instruction in Teaching Turkish Synonyms to Students with Autism Spectrum Disorder” was obtained from the Ethics Committee of Niğde Ömer Halisdemir University with the decision dated 25 June 2025 and numbered 2025/11-57.

Thanks

The author would like to express sincere gratitude to the private special education and rehabilitation center where the study was conducted for their cooperation and support.

References

  1. Akbar, M., Loomis, R., & Paul, R. (2013). The interplay of language on executive functions in children with ASD. Research in Autism Spectrum Disorders, 7(3), 494–501. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2012.09.001
  2. Alak, G., & Ökcün Akçamuş, M. Ç. (2025). Relationship of nonverbal communication functions with structural and pragmatic language skills in children with ASD. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 26(4), 472–487. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.1434897
  3. Alsahafi, M. (2023). The relationship between depth of academic English vocabulary knowledge and academic success of second language university students. SAGE Open, 13(1). https://doi.org/10.1177/21582440231153342
  4. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
  5. Armstrong, E. M., & Ferguson, A. (2010). Language, meaning, context, and functional communication. Aphasiology, 24(4), 480–496. https://doi.org/10.1080/02687030902775157
  6. Aslan, S., & Acarlar, F. (2022). Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların sesbilgisel özelliklerinin incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 615–626. https://doi.org/10.21666/muefd.945064
  7. Çoban Sural, Ü., & Yaşar Sağlık, Z. (2024). Next-generation learning experience: The effect of technology-assisted and printed context-based vocabulary activities on vocabulary knowledge and learning motivation. Education and Information Technologies, 29(16), 20823–20853. https://doi.org/10.1007/s10639-024-12688-x
  8. Ganz, J.B., Flores, M.M. The Effectiveness of Direct Instruction for Teaching Language to Children with Autism Spectrum Disorders: Identifying Materials. J Autism Dev Disord 39, 75–83 (2009). https://doi.org/10.1007/s10803-008-0602-6

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Inclusive Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 23, 2026

Submission Date

January 11, 2026

Acceptance Date

April 12, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 52

APA
Karaman, E. (2026). OSB’lİ ÖĞRENCİLERE TÜRKÇE EŞ ANLAMLI KELİMELERİN ÖĞRETİMİNDE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİNİN İNCELENMESİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 52, 31-66. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1861284
AMA
1.Karaman E. OSB’lİ ÖĞRENCİLERE TÜRKÇE EŞ ANLAMLI KELİMELERİN ÖĞRETİMİNDE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİNİN İNCELENMESİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;(52):31-66. doi:10.14520/adyusbd.1861284
Chicago
Karaman, Erkan. 2026. “OSB’lİ ÖĞRENCİLERE TÜRKÇE EŞ ANLAMLI KELİMELERİN ÖĞRETİMİNDE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİNİN İNCELENMESİ”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 52: 31-66. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1861284.
EndNote
Karaman E (April 1, 2026) OSB’lİ ÖĞRENCİLERE TÜRKÇE EŞ ANLAMLI KELİMELERİN ÖĞRETİMİNDE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİNİN İNCELENMESİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 52 31–66.
IEEE
[1]E. Karaman, “OSB’lİ ÖĞRENCİLERE TÜRKÇE EŞ ANLAMLI KELİMELERİN ÖĞRETİMİNDE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİNİN İNCELENMESİ”, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 52, pp. 31–66, Apr. 2026, doi: 10.14520/adyusbd.1861284.
ISNAD
Karaman, Erkan. “OSB’lİ ÖĞRENCİLERE TÜRKÇE EŞ ANLAMLI KELİMELERİN ÖĞRETİMİNDE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİNİN İNCELENMESİ”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 52 (April 1, 2026): 31-66. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1861284.
JAMA
1.Karaman E. OSB’lİ ÖĞRENCİLERE TÜRKÇE EŞ ANLAMLI KELİMELERİN ÖĞRETİMİNDE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİNİN İNCELENMESİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;:31–66.
MLA
Karaman, Erkan. “OSB’lİ ÖĞRENCİLERE TÜRKÇE EŞ ANLAMLI KELİMELERİN ÖĞRETİMİNDE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİNİN İNCELENMESİ”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 52, Apr. 2026, pp. 31-66, doi:10.14520/adyusbd.1861284.
Vancouver
1.Erkan Karaman. OSB’lİ ÖĞRENCİLERE TÜRKÇE EŞ ANLAMLI KELİMELERİN ÖĞRETİMİNDE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİNİN İNCELENMESİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Apr. 1;(52):31-66. doi:10.14520/adyusbd.1861284