ÖRGÜTSEL DEDİKODUNUN ÖRGÜTSEL YABANCILAŞMA ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: AMPİRİK BİR ARAŞTIRMA

Abstract

Örgütsel dedikodu ile örgütsel yabancılaşma arasındaki ilişkiyi inceleyen bu araştırma, Mardin'de eğitim ve sağlık sektöründe görev yapan 334 çalışandan toplanan verilere dayanmaktadır. Nicel desende yürütülen çalışmada veriler Kişisel Bilgi Formu, Örgütsel Dedikodu Ölçeği ve Örgütsel Yabancılaşma Ölçeği ile toplanmış; frekans, güvenilirlik, korelasyon ve yapısal eşitlik modellemesi analizleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, örgütsel dedikodunun örgütsel yabancılaşmayla pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı biçimde ilişkili olduğunu göstermektedir. İşle ilgili ve işle ilgisiz dedikodu alt boyutlarının ikisi de yabancılaşmayla anlamlı ilişkili bulunmuş, ancak işle ilgisiz dedikodunun bu ilişkideki payı daha yüksek çıkmıştır. Sonuçlar, dedikodunun yalnızca enformel bir iletişim biçimi değil, çalışanın örgüte psikolojik bağını zayıflatan bir davranış değişkeni olarak görülmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Buna göre, güvene dayalı ve şeffaf iletişim mekanizmaları dedikodunun olumsuz etkilerini sınırlayabilir.

Keywords

• Örgütsel Dedikodu
• Örgütsel Yabancılaşma
• Eğitim Sektörü
• Sağlık Sektörü

EXAMINING THE EFFECT OF ORGANIZATIONAL GOSSIP ON ORGANIZATIONAL ALIENATION: EVIDENCE FROM AN EMPIRICAL STUDY

Abstract

This study examines the relationship between organizational gossip and organizational alienation, drawing on data collected from 334 employees working in the education and healthcare sectors in Mardin, Türkiye. Employing a quantitative design, the study gathered data through a Personal Information Form, an Organizational Gossip Scale, and an Organizational Alienation Scale, which were analyzed using frequency, reliability, correlation, and structural equation modeling. Findings indicate that organizational gossip is positively and significantly associated with organizational alienation. Both work-related and non-work-related gossip subdimensions were significantly related to alienation, though non-work-related gossip showed a stronger association. The results suggest that gossip should not be regarded merely as an informal communication channel, but as a behavioral variable that weakens employees' psychological attachment to their organization. Accordingly, transparent and participatory communication mechanisms grounded in trust may help limit the negative consequences of gossip.

Keywords

• Organizational Gossip
• Organizational Alienation
• Education Sector
• Healthcare Sector

References

1. Akduru, H. E., & Semerciöz, F. (2017). Kamu kurumlarında örgütsel dedikodu ve işyeri yalnızlığına dair bir araştırma. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13(13), 106-119.
2. Akkaş, E., Antalyalı, Ö. L., & Kaya, E. (2011). Örgütlerde kurumsal sır ve bir tehdit unsuru olarak dedikodu, 9. Uluslararası Bilgi, Ekonomi ve Yönetim Kongresi Bildiri Kitabı (3135-3140). Uluslararası Saraybosna Üniversitesi.
3. Arabacı, İ. B., Sünkür, M., & Şimşek, F. Z. (2012). Öğretmenlerin dedikodu ve söylenti mekanizmasına ilişkin görüşleri: Nitel bir çalışma. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 2(2), 171-190.
4. Baker, J. S., & Jones, M. A. (1996). The poison grapevine: How destructive are gossip and rumor in the workplace? Human Resource Development Quarterly, 7(1), 75-86.
5. Baumeister, R. F., Zhang, L., & Vohs, K. D. (2004). Gossip as cultural learning. Review of General Psychology, 8(2), 111-121.
6. Blauner, R. (1964). Alienation and freedom: The factory worker and his industry. University of Chicago Press.
7. Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Pegem Akademi Yayıncılık.
8. Cacioppo, J. T., & Hawkley, L. C. (2009). Perceived social isolation and cognition. Trends in cognitive sciences, 13(10), 447-454.

9. Chhabra, B. (2026). Workplace gossip and cyberloafing: A moderation mediation model of work alienation and perspective taking. Global Business Review, 09721509261427971.
10. Chiaburu, D. S., Thundiyil, T., & Wang, J. (2014). Alienation and its correlates: A meta-analysis. European Management Journal, 32(1), 24-36.
11. Comrey, A. L., & Lee, H. B. (1992). A first course in factor analysis (2nd ed.). Lawrence Erlbaum.
12. Creswell, J. W. (2017). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage Publications.
13. Cropanzano, R., & Mitchell, M. S. (2005). Social exchange theory: An interdisciplinary review. Journal of Management, 31(6), 874-900.
14. Danış, M. S. (2015). Dedikodunun sosyolojisi. (Yayın No. 422456) [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
15. De Gouveia, C. M., Van Vuuren, L. J., & Crafford, A. (2005). Towards a typology of gossip in the workplace. SA Journal of Human Resource Management, 3(2), 56-68.
16. Denizmen, A. (2018). Algılanan örgütsel desteğin örgütsel yabancılaşma üzerindeki etkisini belirlemeye yönelik bir araştırma (Yayın No. 514128) [Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
17. DiFonzo, N., & Bordia, P. (2000). How top PR professionals handle hearsay: Corporate rumors, their effects, and strategies to manage them. Public Relations Review, 26(2), 173-190.
18. Eren, G., & Ece, Ş. (2022). İş stresinin işe yabancılaşma üzerindeki etkisi: örgütsel destek algısının rolü. İşletme Araştırmaları Dergisi, 14(2), 1502-1514.
19. Erkılıç, E. (2012). Örgütsel stresin örgütsel yabancılaşma üzerine etkisi: Beş yıldızlı otel işletmelerinde bir araştırma (Yayın No. 308905) [Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
20. Eroğlu, E. (2005). Yöneticilerin dedikodu ve söylentiye yönelik davranış biçimlerinin belirlenmesi Arfor Taşıma Hizmetleri A.Ş.’de bir uygulama. Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13), 203-218.
21. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
22. Foster, E. K. (2004). Research on gossip: Taxonomy, methods, and future directions. Review of General Psychology, 8(2), 78-99.
23. Gluckman, M. (1963). Gossip and scandal. Current Anthropology, 4(3), 307-316.
24. Grosser, T. J., Lopez-Kidwell, V., & Labianca, G. (2012). Hearing it through the grapevine: Positive and negative workplace gossip. Organizational Dynamics, 41, 52-61.
25. Gürbüz, S. (2019). Örgütsel dedikodu ile iş yeri yalnızlığı arasındaki ilişki (Yayın No. 584621) [Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
26. Gürbüz, S., & Şahin, F. (2018). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri: Felsefe, Yöntem, Analiz. Seçkin Yayıncılık.
27. Hafen, S. (2004). Organizational gossip: A revolving door of regulation and resistance. Southern Journal of Communication, 69(3), 223-240.
28. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage Learning.
29. Hirschfeld, R. R., Feild, H. S. (2000). Work centrality and work alienation: Distinct aspects of a general commitment to work, Journal of Organizational Behavior, 21, 789-800.
30. Irvine, D. P., & Blessing, M. B. (2019). Employee's perception on workplace gossip in the South African public sectors: The implication on job performance. Journal of Management and Strategy, 10, 48-56.
31. İslamoğlu, A. H., & Alnıaçık, Ü. (2019). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Beta Yayınevi.
32. Kanungo, R. N. (1979). The concepts of alienation and involvement revisited. Psychological Bulletin, 86(1), 119.
33. Kanungo, R. N. (1992). Alienation and empowerment: Some ethical imperatives in business. Journal of Business Ethics, 11, 413-422.
34. Karaali, D. (2024). Örgütsel dedikodu ve öz saygının örgütsel yabancılaşma üzerine etkisi (Yayın No. 844324) [Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
35. Karasar, N. (2014). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Akademik Yayıncılık.
36. Kırman, T., & Atak, H. (2020). Yabancılaşma: Kavramsal ve kuramsal bir değerlendirme. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 279-295.
37. Kline, R. B. (2015). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). Guilford Press.
38. Kong, M. (2018). Effect of perceived negative workplace gossip on employees’ behaviors. Frontiers in psychology, 9, 1112.
39. Kuo, C. C., Chang, K., Quinton, S., Lu, C. Y., & Lee, I. (2015). Gossip in the workplace and the implications for HR management: A study of gossip and its relationship to employee cynicism. The International Journal of Human Resource Management, 26(18), 2288-2307.
40. Kurland, N. B., & Pelled, L. H. (2000). Passing the word: Toward a model of gossip and power in the workplace. The Academy of Management Review, 25(2), 428-438.
41. Kurnaz, G. (2025). The mediating role of green transformational leadership in the effect of green organizational culture on organizational commitment. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 32(1), 51-66.
42. Kurnaz, G., Eroğlu, O., Altun, İ., & Emen, E. (2024). Psikolojik sermayenin örgütsel yabancılaşma üzerindeki etkisinin analizi. Artuklu Kaime, 7(2), 156-170.
43. Kurnaz, G., & İraz, R. (2024). Examining the effect of five-factor personality traits on cultural intelligence. Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 8(1), 170-184.
44. Küçük, B. A., Üçok, D. I., & Konuk, H. (2025). The impact of organizational gossip on affective organizational commitment, feelings of loneliness, and turnover intention: A mixed methods study. Journal of Management & Organization, 31(5), 2469-2510.
45. Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout. Annual review of psychology, 52(2001), 397-422.
46. Meydan, C. H., & Şeşen, H. (2015). Yapısal eşitlik modellemesi AMOS uygulamaları. Detay Yayıncılık.
47. Michelson, G., & Mouly, S. (2000). Rumour and gossip in organisations: A conceptual study. Management Decision, 38(5), 339-346.
48. Michelson, G., van Iterson, A., & Waddington, K. (2010). Gossip in organizations: Contexts, consequences, and controversies. Group & Organization Management, 35(4), 371-390.
49. Mottaz, C. J. (1981). Some determinants of work alienation. The Sociological Quarterly, 22(4), 515-529.
50. Nair, N., & Vohra, N. (2010). An exploration of factors predicting work alienation of knowledge workers. Management Decision, 48(4), 600-615.
51. Noon, M., & Delbridge, R. (1993). News from behind my hand: Gossip in organizations. Organization Studies, 14(1), 23-36. Öksüzer, A. N. (2022). Örgütün çatışma çözme kültürü ve örgütsel dedikodunun çalışan iyi oluşu ve üretim karşıtı iş davranışına etkisi: Örgütsel sinizmin aracılık rolü (Yayın No. 747409) [Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
52. Öztırak, M. (2024). İşyeri dedikodusunun işten ayrılma niyetine etkisinde örgütsel mahkumlaşmanın aracı rolü. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(Özel Sayı), 322-345.
53. Öztürk, M., & Gök, S. G. (2020). Örgütsel dedikodu kavramına genel bir bakış: Bibliyometrik analizi ile kavramsal çerçeveden gelecek araştırma yönelimlerine. Journal of Business Research-Turk, 12(2), 1668-1683.
54. Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2017). Organizational behavior (17th ed.). Pearson.
55. Rousseau, D. M. (1995). Psychological contracts in organizations: Understanding written and unwritten agreements. Sage Publications.
56. Rudnicki, K., Backer, C. D., & Declerck, C. H. (2018). The effects of gossip on interpersonal trust depend on prosociality of the gossipers. Proceedings of the 12th International Conference on the Evolution of Language (431–433). NCU Press.
57. Sarı, E. G. (2018). Akademisyenlerin mobbing algılarının örgütsel yabancılaşma düzeyleri ile ilişkisi (Munzur Üniversitesi Örneği) (Yayın No. 528269) [Yüksek Lisans Tezi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
58. Sasyk, Z. M. (2022). Work alienation in academic libraries: A Marxist analysis of library dysfunction. S. Acadia (Ed.), Libraries as dysfunctional organizations and workplaces (pp. 240-253). Routledge.
59. Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2010). A beginner’s guide to structural equation modeling. Taylor and Francis. Seeman, M. (1959). On the meaning of alienation. American Sociological Review, 24(6), 783–791.
60. Sekaran, U. (1992). Research methods for business: A skill-building approach (2nd ed.). John Wiley & Sons.
61. Simon, D., Kriston, L., Loh, A., Spies, C., Scheibler, F., Wills, C., & Härter, M. (2010). Confirmatory factor analysis and recommendations for improvement of the autonomy‐preference‐index (API). Health Expectations, 13(3), 234-243.
62. Song, X., & Guo, S. (2022). The impact of negative workplace gossip on employees’ organizational self-esteem in a differential atmosphere. Frontiers in psychology, 13, 854520.
63. Sun, T., Schilpzand, P., & Liu, Y. (2022). Workplace gossip: An integrative review of its antecedents, functions, and consequences. Journal of Organizational Behavior, 44(2), 311–334.
64. Sürücü, L. (2022). Örgütlerde bir tehdit unsuru olarak olumsuz iş yeri dedikodusu ve çalışanlar üzerindeki etkisi. Business & Management Studies: An International Journal, 10(3), 1022-1035.
65. Şimşek, M. Ş., Akgemci, T., & Çelik, A. (2006). Davranış bilimlerine giriş ve örgütlerde davranış. Gazi Kitabevi.
66. Şimşek, M. Ş., Çelik, A., Akgemci, T., Fettahlıoğlu, T. (2006). Örgütlerde yabancılaşmanın yönetimi araştırması. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (15), 569-587.
67. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2014). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson Education.
68. Tajfel, H., & Turner, J. C. (2004). The social identity theory of intergroup behavior. J. T. Jost & J. Sidanius (Eds.), Political psychology (pp. 276-293). Psychology Press.
69. Turan, M., & Parsak, G. (2011). Yabancılaşma ve iş tatmini ilişkisi: Bir devlet üniversitesi idari personeli üzerinde araştırma. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(2), 1-20.
70. Tutar, H. (2010). İşgören yabancılaşması ve örgütsel sağlık ilişkisi: Bankacılık sektöründe bir uygulama. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 65(01), 175-204.
71. Usta, M. E., Kaya, A., & Özyurt, D. (2018). Örgütsel dedikodu yönetimi. Harran Maarif Dergisi, 3(2), 1-13.
72. Wax, A., Rodriguez, W. A., & Asencio, R. (2022). Spilling tea at the water cooler: A meta-analysis of the literature on workplace gossip. Organizational Psychology Review, 12(4), 453-506.
73. Wei, S., Yang, Y., Xu, X., Zhu, L., An, Y., Hu, W., & Xie, X. (2025). Motivations, consequences, and mechanisms of workplace gossip in nursing groups: a scoping review. Frontiers in Public Health, 13, 1672645.
74. Wu, L. Z., Birtch, T. A., Chiang, F. F., & Zhang, H. (2018). Perceptions of negative workplace gossip: A self-consistency theory framework. Journal of Management, 44(5), 1873-1898.
75. Xu, L., Feng, B., & Mao, S. (2026). Negative workplace gossip and organizational citizenship behavior in the Chinese kindergarten teaching workforce: Exploring interpersonal trust as a mediator. Frontiers in Psychology, 17, 1794504.
76. Yalçın, İ., & Koyuncu, S. C. (2014). Örgütsel yabancılaşma olgusunun iş tatmini üzerine etkisi: Niğde ilinde bir araştırma. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16(26), 86-94.
77. Yanar, E. (2022). Örgütsel dedikodu ve örgütsel sinizm arasındaki ilişki: Sağlık çalışanları üzerinde bir uygulama (Yayın No. 721724) [Yüksek Lisans Tezi, Bayburt Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
78. Yaşar, E., Aydın Alakuş, N., Alkan, B. N., & Gündoğan, H. R. (2023). Examining the relationships between organizational gossip, emotional exhaustion and collaboration: The case of tourism academics. Yükseköğretim Dergisi, 13(2), 287-300.
79. Ye, Y., Zhu, H., Deng, X., & Mu, Z. (2019). Negative workplace gossip and service outcomes: An explanation from social identity theory. International Journal of Hospitality Management, 82(2), 159-168.
80. Zou, X., Chen, X., Chen, F., Luo, C., & Liu, H. (2020). The influence of negative workplace gossip on knowledge sharing: Insight from the cognitive dissonance perspective. Sustainability. 12(8), 1-17.