Seçilmişlik Doktrini ve Antropomorfik Tanrı Anlayışı: Yahudi Teolojisinin Sosyal ve Siyasi Etkileri
Öz
Bu makale, Yahudi teolojisindeki seçilmişlik doktrini ve antropomorfik Tanrı anlayışının tarihsel, teolojik ve toplumsal yansımalarını ele almaktadır. Seçilmişlik doktrini, İsrailoğulları’nı Tanrı’nın özel halkı olarak tanımlayarak, onları diğer milletlerden ayrıştırmış ve dini bir üstünlük anlayışına yol açmıştır. Antropomorfik Tanrı anlayışı ise, Tanrı’nın insan benzeri niteliklerle tasavvur edilmesiyle Yahudi toplumunun kendi çıkarlarını Tanrı’nın iradesi olarak görme eğilimini pekiştirmiştir. Bu teolojik yaklaşımlar, Yahudilerin diğer halkları dışlayan, nesneleştiren ve zamanla şiddeti meşrulaştıran politikalar üretmesine zemin hazırlamıştır. Kur’an’ın Yahudi toplumuna yönelik eleştirileri, onların bu seçilmişlik ve insan merkezli Tanrı anlayışlarının teolojik ve ahlaki sorunlarını vurgular. Makale, Yahudi teolojisindeki bu anlayışların İsrail-Filistin çatışması gibi modern siyasi sorunlara etkisini de inceleyerek, kutsal metinlerin yanlış yorumlanmasının sosyal adaleti tehdit eden bir faktör olduğunu göstermektedir. Tevrat ve Kur’an’dan karşılaştırmalı bir analiz sunarak, bu inançların dini, sosyal ve politik boyutlarına dair kapsamlı bir değerlendirme yapılmıştır
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adam, B. (2004). Müslümanların Yahudilere yönelttiği teolojik eleştiriler. Dinler Tarihi Araştırmaları (Sempozyum), 103-118.
- Alıcı, M. (2022, 16 Eylül). İlahi dinlerde “Tanrı’nın konuşması” ile “Tanrı adına konuşma” çatışmaları. Mirat Haber. https://www.mirathaber.com/ilahi-dinlerde-tanrinin-konusmasi-ile-tanri-adina-konusma-catismalari/ adresinden erişildi.
- Arslantaş, N. (2008). Hz. Peygamber’in çağdaşı Yahudilerin sosyo-kültürel hayatlarına dair bazı tespitler. İSTEM, (11), 9-46.
- Bilmen. (t.y.). Kur’an-ı Kerim’in Türkçe meali alisi ve tefsîri (C. 1-10). İstanbul: Bilmen Basım ve Yayınevi.
- Boak, A. E. R. (1916). The theoretical basis of the deification of rulers in antiquity. The Classical Journal, 11(5), 293-297.
- Cabiri, M. A. (2001). Arap-İslam aklının oluşumu. (İ. Akbaba, Çev.). İstanbul: Kitabevi Yayınları.
- Cevizci, A. (2005). Paradigma felsefe sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayınları.
- Coşkun, A. (2014). Din ve kimlik. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (24). doi:10.15370/muifd.24579
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yahudilik Araştırmaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
28 Şubat 2025
Gönderilme Tarihi
15 Aralık 2024
Kabul Tarihi
13 Şubat 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 11 Sayı: Filistin Özel Sayısı
APA
Çakmak, F. (2025). Seçilmişlik Doktrini ve Antropomorfik Tanrı Anlayışı: Yahudi Teolojisinin Sosyal ve Siyasi Etkileri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(Filistin Özel Sayısı), 381-399. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1602047
AMA
1.Çakmak F. Seçilmişlik Doktrini ve Antropomorfik Tanrı Anlayışı: Yahudi Teolojisinin Sosyal ve Siyasi Etkileri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;11(Filistin Özel Sayısı):381-399. doi:10.31592/aeusbed.1602047
Chicago
Çakmak, Fikrullah. 2025. “Seçilmişlik Doktrini ve Antropomorfik Tanrı Anlayışı: Yahudi Teolojisinin Sosyal ve Siyasi Etkileri”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 11 (Filistin Özel Sayısı): 381-99. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1602047.
EndNote
Çakmak F (01 Şubat 2025) Seçilmişlik Doktrini ve Antropomorfik Tanrı Anlayışı: Yahudi Teolojisinin Sosyal ve Siyasi Etkileri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 11 Filistin Özel Sayısı 381–399.
IEEE
[1]F. Çakmak, “Seçilmişlik Doktrini ve Antropomorfik Tanrı Anlayışı: Yahudi Teolojisinin Sosyal ve Siyasi Etkileri”, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 11, sy Filistin Özel Sayısı, ss. 381–399, Şub. 2025, doi: 10.31592/aeusbed.1602047.
ISNAD
Çakmak, Fikrullah. “Seçilmişlik Doktrini ve Antropomorfik Tanrı Anlayışı: Yahudi Teolojisinin Sosyal ve Siyasi Etkileri”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 11/Filistin Özel Sayısı (01 Şubat 2025): 381-399. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1602047.
JAMA
1.Çakmak F. Seçilmişlik Doktrini ve Antropomorfik Tanrı Anlayışı: Yahudi Teolojisinin Sosyal ve Siyasi Etkileri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;11:381–399.
MLA
Çakmak, Fikrullah. “Seçilmişlik Doktrini ve Antropomorfik Tanrı Anlayışı: Yahudi Teolojisinin Sosyal ve Siyasi Etkileri”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 11, sy Filistin Özel Sayısı, Şubat 2025, ss. 381-99, doi:10.31592/aeusbed.1602047.
Vancouver
1.Fikrullah Çakmak. Seçilmişlik Doktrini ve Antropomorfik Tanrı Anlayışı: Yahudi Teolojisinin Sosyal ve Siyasi Etkileri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Şubat 2025;11(Filistin Özel Sayısı):381-99. doi:10.31592/aeusbed.1602047