Arkeolojik Veriler Işığında Antik Yunan’da Kadının Eş Kimliğinin Temsili
Öz
Bu çalışma, Antik Yunan’da kadının toplumsal konumunu özellikle eş kimliği bağlamında ele alarak, arkeolojik ve ikonografik veriler üzerinden kadın temsilini incelemektedir. Antik Yunan toplumunda kadın, siyasal haklardan yoksun olmasına rağmen, evlilik aracılığıyla oikosun devamlılığını, soyun aktarımını ve yurttaşlık statüsünün meşruiyetini sağlayan temel figürlerden biri olarak belirleyici bir rol üstlenmiştir. Çalışmanın amacı, kadının bu işlevinin arkeolojik belgelerde nasıl görselleştirildiğini ortaya koymak ve söz konusu temsilleri aile yapısı, toplumsal normlar ve cinsiyet rolleri çerçevesinde değerlendirmektir. Araştırmada yöntem olarak, öncelikle yazılı kaynaklarda kadının statüsüne ilişkin bilgiler aktarılmış; ardından Arkaik dönemden başlayarak arkeolojik malzeme, özellikle Attika vazoları ve mezar stelleri üzerinden ikonografik analiz yapılmıştır. Vazo resimleri, evlilik ritüellerini ve gelinin toplumsal aidiyet kazanımını görselleştirirken, mezar stelleri kadınları eş ve anne kimlikleriyle yüceltmiş, dexiosis ve anakalypsis gibi hareketlerle evlilik bağlarını sembolize etmiştir. Ayrıca çeyiz sandıkları, takı kutuları ve hizmetçi figürleri gibi ikonografik unsurlar, kadının eş olarak rolünü ve hane içindeki konumunu vurgulayan tamamlayıcı göstergeler olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, arkeolojik malzeme, kadının bireysel kimliğinin geri planda bırakıldığını, ancak eş ve anne rolleri üzerinden toplumsal hafızada kalıcı kılındığını göstermektedir. Bu temsil biçimleri, yalnızca bireysel yaşam öykülerini değil, aynı zamanda Antik Yunan toplumunda evlilik kurumunun kültürel ve ideolojik boyutlarını da görünür kılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akgün Kaya, E. (2023). Antik Yunan edebi eserlerinde toplumsal cinsiyet rolleri: Kadınlık kimliği ve ideal kadın imgesi. Mediterranean Journal of Humanities, XIII, 27-42. https://doi.org/10.13114/MJH.2023.591.
- Antiken Skulpturen (1891). Beschreibung der antiken skulpturen mit ausschluss der Pergamenischen fundstücke. Berlin: Verlag von W. Spemann.
- Apollodorus. Library and epitome. Sir J.G. Frazer (Trans.). Cambridge: Harvard University Press.
- Arrington, N. (2018). Touch and remembrance in Greek funerary art. The Art Bulletin, 100(3), 7-27.
- Bağdatlı Çam, F. (2023). Antik dönem mezar stelleri. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
- Boardman, J. (2003). Siyah figürlü Atina vazoları. G. Ergin (Çev.). İstanbul: Homer Yayınları.
- Boardman, J. (2005). Yunan sanatı. Y. İlseven (Çev.). İstanbul: Homer Yayınları.
- Boardman, J. (2017). Kırmızı figürlü Atina vazoları. N. Öz (Çev.). İstanbul: Homer Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Tarihsel Arkeoloji (Endüstriyel Arkeoloji Dahil), Yunan ve Roma Dönemi Arkeolojisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Meral Çelik
*
0000-0001-5968-7941
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
4 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
15 Eylül 2025
Kabul Tarihi
24 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: Aile Özel Sayısı