Türkiye’de Aile Odaklı Sosyal Politikaların Toplumsal Refaha Katkısı: Çanakkale Belediyesi Örneği

Öz

Türkiye’de aile odaklı sosyal politikalar, toplumsal refahın güçlendirilmesinde merkezi bir araç olarak değerlendirilmektedir. Ancak bu politikaların etkinliği, merkezi yönetim ile yerel yönetimler arasındaki eşgüdüm kapasitesine bağlıdır. Bu çalışma, aile odaklı sosyal politikaların toplumsal refaha katkısını kamu yönetimi perspektifinden incelemekte ve Çanakkale Belediyesi örneğini değerlendirmektedir. Araştırmanın temel problemi, merkezi düzeyde geliştirilen aile politikalarının yerel düzeyde ne ölçüde somut çıktılar üretebildiği ve bunların toplumsal refaha nasıl yansıdığıdır. Yöntem olarak, nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın stratejik planları ve faaliyet raporları, Türkiye İstatistik Kurumu verileri ile Çanakkale Belediyesi’nin stratejik planları ve faaliyet raporları doküman incelemesi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bu birincil kaynaklardan elde edilen veriler, merkez–yerel ilişkisinin aile odaklı sosyal politika uygulamalarına yansımalarını ortaya koymak amacıyla karşılaştırmalı biçimde değerlendirilmiştir. Bulgular, aile danışma hizmetleri, kadın dayanışma merkezleri, kreşler ve sosyal yardımlarının merkezi politikalarla uyumlu bir şekilde yürütüldüğünü ve özellikle dezavantajlı grupların refahını artırmada etkili olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, kırsal alanlarda hizmetlerin sınırlı kaldığı ve kapsayıcılığın güçlendirilmesi gerektiği de tespit edilmiştir. Sonuç olarak, çalışma merkezi ve yerel yönetimlerin bütüncül bir sosyal politika perspektifiyle işbirliği yapmasının, aile refahını artırmada ve toplumsal dayanışmayı güçlendirmede kritik öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Aile
• Sosyal politika
• Kamu yönetimi
• Yerel yönetimler
• Eşgüdüm
• Çanakkale belediyesi.

The Contribution of Family-Oriented Social Policies to Social Welfare in Turkey: The Case of Çanakkale Municipality

Öz

Family-oriented social policies in Turkey are regarded as a central instrument for strengthening social welfare. However, the effectiveness of these policies depends on the coordination capacity between central and local administrations. This study examines the contribution of family-oriented social policies to social welfare from a public administration perspective, focusing on the case of Çanakkale Municipality. The main research problem is to what extent centrally designed family policies produce tangible outcomes at the local level and how these outcomes are reflected in social welfare. Methodologically, a qualitative research approach was adopted. Primary sources such as the strategic plans and activity reports of the Ministry of Family and Social Services, data from the Turkish Statistical Institute and the strategic plans and activity reports of Çanakkale Municipality were analyzed through document analysis. The data obtained from these sources were comparatively evaluated to reveal how the central–local relationship is reflected in family-oriented social policy practices. The findings indicate that family counseling services, women’s solidarity centers, nurseries, and social assistance programs are carried out in harmony with central policies and are particularly effective in improving the welfare of disadvantaged groups. Nevertheless, it was also identified that services remain limited in rural areas and that inclusiveness needs to be strengthened. In conclusion, the study demonstrates that cooperation between central and local administrations within a holistic social policy perspective is of critical importance in enhancing family welfare and reinforcing social solidarity.

Anahtar Kelimeler

• Family
• Social policy
• Public administration
• Local governments
• Coordination
• Çanakkale Municipality.

Kaynakça

1. 5393 sayılı Belediye Kanunu, Resmi Gazete, 13.07.2005, Sayı: 25874.
2. Akkan, B. (2018). The politics of care in Turkey: Sacred familialism in a changing political context. Social Politics: International Studies in Gender, State & Society, 25(1), 47-70. doi:10.1093/sp/jxx011
3. ASHB. (2022). 2022-2026 Stratejik Planı. Ankara: T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı.
4. ASHB. (2024a). 2024-2028 Stratejik Planı. Ankara: T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı.
5. ASHB. (2024b). Sosyal Yardım Programları Raporu. Ankara: T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı.
6. ASHB. (2024c). Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. Ailenin korunması ve güçlendirilmesi vizyon belgesi ve eylem planı (2024-2028). https://www.aile.gov.tr/
7. ASHB. (2025). https://www.aile.gov.tr/bakanlik/hakkinda/tarihce/,
8. Bäck-Wiklund, M. (2003). The family and the welfare state: A route to de-familialization. In R. Liljeström (Ed.), Autonomy and dependence in the family: Turkey and Sweden in critical perspective (pp. 157-176). London, England: Routledge.

9. Bales, R. F., ve Parsons, T. (2014). Family: Socialization and interaction process. Routledge.
10. Baş, H. (2017). Türkiye'de yerel yönetimlerin aileye yönelik sosyal politikaları. Turkish Academic Research Review, 2(1), 165-196. doi:10.30622/tarr.319574
11. Blome, A., Keck, W., & Alber, J. (2009). Family and the welfare state in Europe: Intergenerational relations in ageing societies. Cheltenham, England: Edward Elgar Publishing.
12. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
13. Buğra, A., ve Keyder, Ç. (2018). Sosyal politika yazıları. (8. Baskı) İletişim Yayınları.
14. Clarke, S. (2004). Devlet tartışmaları. In Clarke (Ed.), Devlet tartışmaları Marksist bir devlet kuramına doğru (ss. 7-88). Ankara: Ütopya Yayınları.
15. Çanakkale Belediyesi. (2020). 2020-2025 Stratejik Planı. Çanakkale.
16. Çanakkale Belediyesi. (2023). 2022-2023 Faaliyet Raporu. Çanakkale: Çanakkale Belediyesi Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı.
17. Çanakkale Belediyesi. (2024). 2024 Mali Yılı Faaliyet Raporu. Çanakkale: Çanakkale Belediyesi Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı.
18. Dotti Sani, G. M., & Luppi, M. (Eds.). (2021). Research handbook on the sociology of the family. Cheltenham, England: Edward Elgar Publishing. doi:10.4337/9781788975544
19. Esping-Andersen, G. (1990). The Three Worlds of Welfare Capitalism. Princeton University Press.
20. Esping-Andersen, G. (1999). Social foundations of postindustrial economies. Oxford University Press.
21. Giddens, A. (1998). The third way: The renewal of social democracy. Polity Press.
22. Giddens, A. (2013). Sociology. Cambridge: Polity Press.
23. Halla, M., Lackner, M., & Scharler, J. (2013). Does the welfare state destroy the family? Evidence from OECD member countries. Scandinavian Journal of Economics, 118(2), 292-323. doi:10.1111/sjoe.12144
24. Hirsch, J. (1979). The state apparatus and social reproduction: Elements of a theory of the bourgeois state. In J. Holloway ve S. Picciotto (Eds.), State and capital: A Marxist debate (pp. 57-107). Austin: University of Texas Press.
25. Hirsch, J. (1991). Fordism and post-Fordism: The present social crisis and its consequences. In W. Bonefeld ve J. Holloway (Eds.), Post-Fordism and social form (pp. 8-34). London: Macmillan Press.
26. Hirsch, J. (2004). Fordist güvenlik devleti ve yeni toplumsal hareketler. In S. Clarke (Ed.), Devlet tartışmaları Marksist bir devlet kuramına doğru (ss. 175-192). Ankara: Ütopya Yayınları.
27. Holloway, J., ve Picciotto, S. (1979). Towards a materialist theory of the state. In J. Holloway ve S. Picciotto (Eds.), State and capital: A Marxist debate (pp. 1-31). Austin: University of Texas Press.
28. Holloway, J., ve Picciotto, S. (2004). Sermaye kriz ve devlet. S. Clarke (Ed.), Devlet tartışmaları Marksist bir devlet kuramına doğru (ss. 135-175). Ankara: Ütopya Yayınları.
29. Hsieh, H.-F., ve Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277–1288. https://doi.org/10.1177/1049732305276687
30. Jessop, B. (2004). Birikim stratejileri, devlet biçimleri ve hegemonya projeleri. In S. Clarke (Ed.), Devlet tartışmaları Marksist bir devlet kuramına doğru (ss. 193-224). Ankara: Ütopya Yayınları.
31. Jessop, B. (2008). Devlet teorisi kapitalist devleti yerine oturtmak. Ankara: Epos Yayınları.
32. Karagöz, E. (2025). Refah devleti tipolojileri bağlamında aile politikaları: Türkiye’nin karşılaştırmalı konumu. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(Aile Özel Sayısı), 300-314. doi:10.32709/akusosbil.1716055
33. Keleş, R. (2016). Yerinden Yönetim ve Siyaset. Cem Yayınevi
34. Kristó, K. (2015). Welfare theories in family politics. AARMS, 14(1), 45-52. doi:10.32565/aarms.2015.1.4
35. Motel-Klingebiel, A., Tesch-Roemer, C., & von Kondratowitz, H.-J. (2005). Welfare states do not crowd out the family: Evidence for mixed responsibility from comparative analyses. Ageing & Society, 25(6), 863-882. doi:10.1017/S0144686X05003971
36. OECD. (2023). Family database. Retrieved from https://www.oecd.org/social/family/database.htm
37. Orloff, A. S. (1993). Gender and the Social Rights of Citizenship: The Comparative Analysis of Gender Relations and Welfare States. American Sociological Review, 58(3), 303-328.
38. Özdemir Çukadar, P. (2017). Piyasalaşma sürecinin geçiş ekonomilerinde refah devleti anlayışı üzerine etkileri. Maliye Dergisi, 173, 244-264.
39. Pestieau, P., ve Lefebvre, M. (2018). Family policy. In The welfare state in Europe: Economic and social perspectives (Chapter 14). Oxford, England: Oxford University Press. doi:10.1093/oso/9780198817055.003.0014
40. Pierre, J., ve Peters, B. G. (2000). Governance, Politics and the State. Macmillan
41. Rhodes, R. A. W. (1997). Understanding Governance: Policy Networks, Governance, Reflexivity and Accountability. Open University Press.
42. Sørensen, A. (2006). Welfare states, family inequality, and equality of opportunity. Research in Social Stratification and Mobility, 24(4), 367-375. doi:10.1016/j.rssm.2006.09.001
43. Stiglitz, J. E. (2017). The welfare state in the twenty-first century. New York, NY: Roosevelt Institute. Retrieved from https://ipdcolumbia.org/wp-content/uploads/2024/08/The_Welfare_State_in_the_Twenty-First_Century.pdf
44. Stivers, C. (2002). Gender Images in Public Administration: Legitimacy and the Administrative State. Sage Publications.
45. Taşçı, Z. (2015). Refah devleti modelleri içinde Türkiye’nin pozisyonu: “Yaşlı algısı” üzerinden değerlendirmeler. İnsan ve Toplum Dergisi, 5(1), 187-214. doi:10.12658/human.society.5.9.M0131
46. TÜİK. (2024). Aile yapısı istatistikleri, 2024. Ankara: TÜİK Yayınları.
47. Urhan, G., ve Arslankoç, S. (2021). COVID-19 pandemi sürecinde sosyal politika ve yerel yönetimler: İstanbul ilçe belediyeleri örneği. Çalışma ve Toplum, (69), 975-1000.
48. Yılmaz, Z. (2015). The return to the family: Welfare, state, and politics of the family in Turkey. Anthropological Quarterly, 88(1), 107-140. doi:10.1353/anq.2015.0002