Ailenin Kırılgan Dengesi Üzerinde İşsizlik Evrelerinin Asimetrik Etkileri: Türkiye Analizi (1988-2022)

Öz

Toplumun ontolojik bir temeli olarak kabul edilen aile biriminin dünya genelinde olduğu gibi Türkiye’de de çözülmeyle karşı karşıya kaldığı görülmektedir. Bu durumun bir kriz sinyali olarak görüldüğü çalışmada aile biriminin çözülmesinde başat bir rol oynayan işsizliğe odaklanılmakta ve işsizlikle boşanma arasındaki ilişkinin incelenmesi araştırmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Diğer çalışmalardan farklı olarak işsizliğin statik bir yapıda değil de dinamik bir süreç olarak ele alındığı çalışmada işsizlik kısa, orta, uzun ve çok uzun süreli işsizlik kapsamında evrele ayrılarak her evrenin boşanma üzerindeki etkisinin araştırılması çalışmanın özgünlüğünü ortaya koyarak araştırmanın ana amacını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Türkiye’de 1988-2022 dönemi kapsamında işsizlik süreleri ve boşanma sayılarından oluşan veri seti dahilinde işsizlik süreleri ile boşanma arasındaki ilişki ARDL sınır testi yaklaşımıyla incelenmiştir. Analiz sonucunda elde edilen araştırmanın genel bulgusu Türkiye’de işsizliğin boşanma üzerindeki etkisinin lineer bir yapıda olmadığı işsizlik süresine bağlı olarak evreler halinde yön değiştirdiği (pozitif-negatif-pozitif) üzerinedir. Bu durum hibrit perspektifin temel iddiası olan zamanlama etkisini Türkiye özelinde açık bir şekilde doğrulamaktadır. Nihayet araştırma politika aktörleri açısından işsizlik süresine dikkat çekerek alınacak karar ve müdahalelerin süreye duyarlı olması gerekliliği üzerinde durarak bütünleşik sosyal politika tasarımlarına yönelik politika önerileriyle tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Aile
• boşanma
• işsizlik
• sosyal politika
• ARDL.

The Asymmetric Effects of Periods of Unemployment on the Fragile Balance of the Family: An Analysis of Türkiye (1988-2022)

Öz

The family unit, considered the ontological foundation of society, is facing disintegration in Türkiye as it is globally. This situation is seen as a signal of crisis. The study focuses on unemployment, which plays a dominant role in the disintegration of the family unit, and examines the relationship between unemployment and divorce. Unlike other studies, the study examines unemployment not as a static but as a dynamic process. This study distinguishes unemployment from a static structure by dividing unemployment into short-, medium-, long-, and very long-term unemployment phases, and by investigating the impact of each phase on divorce. This demonstrates the originality of the study and constitutes its main objective. For this purpose, the relationship between unemployment duration and divorce was examined using the ARDL bounds test approach within a dataset consisting of unemployment duration and divorce numbers in Türkiye for the period 1988-2022. The overall finding of the study is that the effect of unemployment on divorce in Turkey is not linear but changes direction in phases (positive, negative, and positive) depending on the duration of unemployment. This clearly confirms the timing effect, the fundamental claim of the hybrid perspective, specifically in Turkey. Finally, the research was concluded with policy recommendations for integrated social policy designs, drawing attention to the duration of unemployment from the perspective of policy actors and emphasizing the need for decisions and interventions to be sensitive to duration.

Anahtar Kelimeler

• Family
• divorce
• unemployment
• social policy
• ARDL.

Kaynakça

1. Adak, N. (2010). Sosyal bir problem olarak işsizlik ve sonuçları. Toplum ve Sosyal Hizmet, 21(2), 105-116.
2. Amato, P. R. ve Beattie, B. (2011). Does the unemployment rate affect the divorce rate? An analysis of state data 1960-2005. 40(2011), 705-715. http://doi.org/10.1016/j.ssresearch.2010.12.012
3. Amato, P. R., Booth, A., Johnson, D. R. ve Rogers, S. J. (2007). Alone together: How marriage in America is changing. Cambridge: Harvard University Press.
4. Arkes, J. ve Shen, Y. C. (2014). For better or for worse, but how about a recession? Contemporary Economic Policy, 32(2), 275-287. http://doi.org/10.1111/coep.12029
5. Aydın, O. ve Baran, G. (2010). Toplumsal değişme sürecinde evlenme ve boşanma. Toplum ve Sosyal Hizmet Dergisi, 21(2), 117-128.
6. Bayer, A. (2018). Ailede yaşanan anlaşmazlıklar ve çözüm önerileri. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1(2), 215-234.
7. Bayrak, S. (2019). Türkiye'de işsizlik ve boşanma ilişkisi: 1980-2007 Dönemi için nedensellik analizi. Çalışma İlişkileri Dergisi, 10(1), 39-54.
8. Bayrakcı, O. (2020). İşsizliğin birey ve aile üzerinde etkisinin ataerkillik bağlamında incellenmesi. Toplumsal Politika Dergisi, 1(2), 167-178.

9. Beazley, D. (2024). Resistance to change or transformation after involuntary unemployment and unemployment: A theoretical model. Journal of Applied Business and Economics, 26(3), 80-92.
10. Bulut, E. ve Başoğlu, A. (2023). Boşanmanın ekonomik belirleyicileri: Türkiye Düzey-2 bölgeleri üzerine panel veri analizi. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(1), 45-62. http://doi.org/10.33399/biibfad.1188605
11. Cafrı, R. ve Özdemir Çukadar, P. (2018). Boşanmanın sosyo-ekonomik nedenleri üzerine mekânsal ekonometrik bir inceleme. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (Prof. Dr. Harun Terzi Özel Sayısı), 407-424.
12. Cohen, P. N. (2014). Recession and divorce in the United States, 2008-2011. Population Research and Policy Review, 33(5), 615-628.
13. Covizzi, I. (2008). Does union dissolution lead to unemployment? A longitudadinal study of healt and risk of unemployment for women and men undergoing separation. European Sociological Review, 24(3), 347-361. http://doi.org/10.1093/esr/jcn006
14. Dickey, D. A. ve Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427-431. http://doi.org/10.2307/2286348
15. Diler, Z. ve Diler, S. (2022). Türkiye'de boşanma olgusunun zamansal değişimi (2001-2021). Journal of Social and Humanities Sciences Research, 9(89), 2166-2178. http://doi.org/10.26450/jshsr.3305
16. Erkan, E. ve Yamak, R. (2017). Determinants of divorce in Turkey: Panel data analysis. Eurasian Academy of Sciences Eurasian Businnes ve Economic Journal, 8(5), 75-94.
17. Eurostat.https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Beginners:Labour_market_-_unemployment adresinden 29.10.2025 tarihinde erişilmiştir.
18. Franzese, F. ve Rapp, I. (2013). Der einfluss von arbeitslosigkeit auf das trennungsrisiko von ehen. Zeitschrift für Familienforschung, 25(3), 331-346.
19. González-Val, R. ve Marcén, M. (2017). Divorce and the business cycle: A cross-country analysis. Review of Economics of the Household, 15, 879-904. http://doi.org/10.1007/s11150-016-9329-x
20. İğdeli, A. ve Ay, M. (2021). Boşanmanın sosyo-ekonomik belirleyicileri: Türkiye için bölgesel panel veri analizi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, 22(1), 1-22. http://doi.org/10.37880/cumiibf.670198
21. International Labour Organization (ILO). (2015) Key Indicators of the Labour Market. https://www.ilo.org/publications/11-long-term-unemployment adresinden 29.10.2025 tarihinde erişilmiştir.
22. İslamoğlu, E. (2014). Sakarya'da işsizliğin nedenleri ve sonuçları üzerine bir araştırma. Siyaset Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(3), 123-137.
23. Jensen, P. ve Smith, N. (1990). Unemployment and marital dissolution. Journal of Population Economics, 3(3), 215-229.
24. Jones, L. (1988). The relationship between unemployment and divorce. Journal of Divorce, 12(1), 99-112. http://doi.org/10.1300/J279v12n01_06
25. Kalmijn, M. (2005). The effects of divorce on men's employment and social security histories. European Journal of Population, 21(4), 347-366. http://doi.org/10.1007/s.10680-005-0200-7
26. Kanyılmaz Polat, E. ve Bacak, B. (2018). İşsizliğin psikolojik sonuçları ve işsizlik süresi ilişkisi: Çanakkale'de yükseköğrenim mezunu işsizler üzerine bir araştırma. Çalışma İlişkileri Dergisi, 9(2), 24-47.
27. Kaya, K. ve Tan Eren, G. (2020). Boşanma ve erken boşanmaların artış nedenleri. Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Dergisi, 3(9), 708-728. http://doi.org/10.26677/TR1010.2020.538
28. Kessler, D., Hevenstone, D., Vandecasteele, L. ve Sepahniya, S. (2023). Weathering the storm together: Does unemployment insurance help couples avoid divorce. Journal of European Social Policy, 33(2), 248-263. http://doi.org/10.1177/09589287221141363
29. Komarovsky, M. (1940). The unemploed man and his family: The effect of unemployment upon the status of the man in fifty-nine families. New York: Octagon Books.
30. Kurt, Ş. (2006). İşsizliğin psiko-sosyal sonuçları ve Türkiye üzerine muhtemel etkileri. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi (51), 357-379.
31. Kutlar, A. (2009). Uygulamalı Ekonometri. Ankara: Nobel Yayınevi.
32. Lee, J. ve Strazicich, M. C. (2003). Minimum lagrange multiplier unit root test with two structural breaks. The Review of Economics and Statistics, 85(4), 1082-1089.
33. Mert, M. ve Çağlar, A. E. (2023). Eviewa ve Gauss uygulamalı zaman serileri analizi. Ankara: Detay Yayıncılık.
34. Narayan, P. K. (2005). The saving and investment nexus for China: evidence from cointegration tests. Applied Economics, 37(17), 1979-1990.
35. Nazir, F., Cheema, M. A., Zafar, M. I. ve Batool, Z. (2009). Socio-economic ımpactsof unemployment in urban Faisalabad, Pakistan. Journal Of Social Science, 18(3),183-188.
36. Öksüz, G. ve Ürkmez, E. (2023). Boşanma oranları ile makroekonomik deeğikenler arasındaki ilişkinin incelenmesi: Türkiye örneği. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 464-479.
37. Özer, U. ve Topal, M. H. (2017). Genç işsizliği, suç, göç, intihar ve boşanma düzeyleri ile ilişkili midir? Türkiye'den ampirik bir kanıt. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(5), 50-63.
38. Pesaran, M. H., Shin, Y. ve Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326.
39. Phillips, P. C. ve Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335-346. http://doi.org/10.2307/2336182
40. Sage, D. (2018). Reversing the negative experience of unemployment: A mediating role for social policies. Socıal Polıcy & Admınıstratıon, 52(5), s. 1043-1059. http://doi.org/ 10.1111/spol.12333
41. Sandalcılar, A. R. (2012). İşsizlik boşanmayı etkiliyor mu? Bölgesel panel nedensellik. Ege Akademik Bakış, 12(2), 225-238.
42. Schaller, J. (2013). For richer, if not for poorer? Marriage and divorce over the business cycle. Journal of Population Economics, 26(3), 1007-1033.
43. Topbaş, F. ve Kurt, S. (2007). İşsizlik ve boşanma ilişkisi: 1970-2005 VAR analizi. Yönetim ve Ekonomni Araştırmaları Dergisi, 5(7), 30-43.
44. Tumin, D. ve Qian, Z. (2015). Unemployment and the transition from separation to divorce. Journal of Family Issues, 38(10), 1389-1413. http://doi.org/10.1177/0192513X1560073
45. Turğut, F. (2017). Tarihsel süreçte aile kurumunun dönüşümü ve geleceğine yönelik çıkarımlar. Medeniyet ve Toplum Dergisi, 1(1), 93-117.
46. Türk Dil Kurumu (TDK). (2022). Güncel Türkçe Sözlük: https://sozluk.gov.tr/ adresinden 14.10.2025 tarihinde erişilmiştir.
47. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2025). Evlenme ve Boşanma İstatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Evlenme-ve-Bosanma-Istatistikleri-2024-54194#:~:text=Bin%20n%C3%BCfus%20ba%C5%9F%C4%B1na%20d%C3%BC%C5%9Fen%20evlenme,binde%206%2C65%20olarak%20ger%C3%A7ekle%C5%9Fti.&text=Bo%C5%9Fanan%20%C3%A7iftlerin%20say%C4%B1s%C adresinden 15.01.2025 tarihinde erişilmiştir.
48. Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı. (2023). 100 Yılın Göstergeleri. Ankara: Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı.
49. Yerdelen Tatoğlu, F. (2023). Ekonometri: Stata uygulamalı. İstanbul: Beta Yayım.
50. Yılmaz, T., Fidan, F. ve Karataş, V. (2004). İşsizliğin sosyo-psikolojik sonuçları: Sosyodemografik özelliklere göre bireylerin tutumları (Bir alan araştırması). Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi. (48), 63-183.
51. Zivot, E. ve Andrews, D. W. (1992). Further evidence on the great crash, the oil-price shock, and the unit-root hypothesis. Journal of Business & Economic Statistics, 10(3), 251-270. http://doi.org/10.2307/1391541