Araştırma Makalesi

Afet Gönüllülük Sistemlerinin Kurumsal Yapılanma ve Gelişmeye Açık Yönleriyle İncelenmesi

Cilt: 8 Sayı: 2 31 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

Afet Gönüllülük Sistemlerinin Kurumsal Yapılanma ve Gelişmeye Açık Yönleriyle İncelenmesi

Öz

Afet gönüllülük sistemleri, afetlerin önlenmesi, müdahale ve iyileştirme süreçlerinde toplumsal dayanıklılığı artıran temel unsurlardan biridir. Dünya genelinde afet yönetimi stratejileri farklılık gösterse de, gönüllülerin organizasyonu, eğitimi ve sürdürülebilirliği tüm sistemler için kritik bir konudur. Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve çeşitli uluslararası kuruluşlar, afet gönüllülüğünü teşvik eden politikalar geliştirmiştir. Bu bağlamda, Hyogo Çerçeve Eylem Planı (2005-2015) ve Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi (2015-2030) gibi uluslararası belgeler, afet gönüllülerinin toplum temelli afet yönetimi süreçlerine dahil edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Farklı ülkelerde afet gönüllülüğü çeşitli şekillerde kurumsallaşmıştır. Japonya, ABD ve Almanya gibi ülkelerde afet öncesi hazırlık süreçlerine gönüllüler aktif olarak dahil edilirken, Türkiye’de gönüllülük 1999 Marmara Depremi’nden sonra önemli bir ivme kazanmış olup daha çok afet sonrası müdahaleye odaklanmıştır. 06 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri, Türkiye’nin afet gönüllülük sisteminde hem güçlü hem de geliştirilmesi gereken yanların olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmanın amacı; afet gönüllülerinin daha etkin ve gönüllülük sisteminin ise sürdürülebilir hale getirilmesi için ulusal ve uluslararası iyi uygulama örnekleri üzerinden somut öneriler sunmaktır. Elde edilen tecrübe ve veriler, öncelikle 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri bağlamında Türkiye’deki afet gönüllülüğü sisteminin sahadaki uygulamalarına dayanmaktadır. Ayrıca Japonya, ABD ve Almanya gibi ülkelerdeki yapılandırılmış gönüllülük modelleri karşılaştırmalı olarak incelenmiş; gönüllülüğün afet öncesi, sırası ve sonrasındaki işlevlerine ilişkin kurumsal farklar analiz edilmiştir. Çalışma, nitel doküman analizi, güncel istatistiksel veriler ve uluslararası raporlar ışığında yürütülmüş; sistemin mevcut zayıflıkları belirlenerek gönüllü katılımının artırılması, eğitim süreçlerinin güçlendirilmesi ve psikososyal destek yapılarının geliştirilmesine yönelik bütüncül çözüm önerileri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. AFAD, (2018). T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Türkiye’de Afet Yönetimi ve Doğa Kaynaklı Afet İstatistikleri, Ankara, 68 sayfa. Erişim adresi: https://www.afad.gov.tr/kitaplar.
  2. AFAD, (2021). T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, AFAD Gönüllülüğüne İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönerge. Erişim adresi: https://www.afad.gov.tr/kurumlar/ afad. gov.tr/Documents/gonulluluk_yonergesi.pdf
  3. Aksoy, M., Aras, Y., ve Demir, A. (2025). Genç Gönüllülerin Afet Alanındaki Rolü: Kahramanmaraş Depremleri Örneği. Afet ve Risk Dergisi, 9(1), 25–44. https://doi.org/10.35341/afet. 1526450.
  4. Baran, F. (2024). Afetlerde Gönüllülük Eğilimleri: Motivasyon, Katılım ve Sürdürülebilirlik. Afet ve Risk Dergisi, 7(2), 89-105.
  5. Bolat, C., Öztop, S., (2024). Türkiye’de 6 Şubat Depremlerindeki Bir Grup Afet Gönüllüsünün Algı ve Deneyimleri, Strategic Public Management Journal Volume 10, Issue 17, pp. 23-43 December 2024 DOI: 10.25069/spmj.1402593
  6. Breen, K., Meyer, M. A., Becker, S., Purdum, J. C., Nolan, S. (2024). Volunteer motivations in civilian volunteer search and rescue organizations. International Journal of Disaster Risk Reduction, 111. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2024.104688
  7. Carlton, R. N., and Wong, M. A. (2024). Mental Health Challenges of Disaster Volunteers: Empirical Findings from High-Intensity Deployment Scenarios. Journal of Social Service Issues, 48(2), 117–133. https://doi.org/10.5152/JSSI.2023.22774
  8. Chen, H. Y., Ahmad, C. A., Abdullah, K. L. (2021). The impact of serving in disaster relief among volunteers in Malaysia. Chinese Journal of Traumatology - English Edition, 24(4), 237–248. https://doi.org/10.1016/j.cjtee.2021.04.002

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

21 Mart 2025

Kabul Tarihi

20 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Tetik Biçer, Ç. (2025). Afet Gönüllülük Sistemlerinin Kurumsal Yapılanma ve Gelişmeye Açık Yönleriyle İncelenmesi. Afet ve Risk Dergisi, 8(2), 582-597. https://doi.org/10.35341/afet.1663032
AMA
1.Tetik Biçer Ç. Afet Gönüllülük Sistemlerinin Kurumsal Yapılanma ve Gelişmeye Açık Yönleriyle İncelenmesi. Afet ve Risk Dergisi. 2025;8(2):582-597. doi:10.35341/afet.1663032
Chicago
Tetik Biçer, Çiğdem. 2025. “Afet Gönüllülük Sistemlerinin Kurumsal Yapılanma ve Gelişmeye Açık Yönleriyle İncelenmesi”. Afet ve Risk Dergisi 8 (2): 582-97. https://doi.org/10.35341/afet.1663032.
EndNote
Tetik Biçer Ç (01 Temmuz 2025) Afet Gönüllülük Sistemlerinin Kurumsal Yapılanma ve Gelişmeye Açık Yönleriyle İncelenmesi. Afet ve Risk Dergisi 8 2 582–597.
IEEE
[1]Ç. Tetik Biçer, “Afet Gönüllülük Sistemlerinin Kurumsal Yapılanma ve Gelişmeye Açık Yönleriyle İncelenmesi”, Afet ve Risk Dergisi, c. 8, sy 2, ss. 582–597, Tem. 2025, doi: 10.35341/afet.1663032.
ISNAD
Tetik Biçer, Çiğdem. “Afet Gönüllülük Sistemlerinin Kurumsal Yapılanma ve Gelişmeye Açık Yönleriyle İncelenmesi”. Afet ve Risk Dergisi 8/2 (01 Temmuz 2025): 582-597. https://doi.org/10.35341/afet.1663032.
JAMA
1.Tetik Biçer Ç. Afet Gönüllülük Sistemlerinin Kurumsal Yapılanma ve Gelişmeye Açık Yönleriyle İncelenmesi. Afet ve Risk Dergisi. 2025;8:582–597.
MLA
Tetik Biçer, Çiğdem. “Afet Gönüllülük Sistemlerinin Kurumsal Yapılanma ve Gelişmeye Açık Yönleriyle İncelenmesi”. Afet ve Risk Dergisi, c. 8, sy 2, Temmuz 2025, ss. 582-97, doi:10.35341/afet.1663032.
Vancouver
1.Çiğdem Tetik Biçer. Afet Gönüllülük Sistemlerinin Kurumsal Yapılanma ve Gelişmeye Açık Yönleriyle İncelenmesi. Afet ve Risk Dergisi. 01 Temmuz 2025;8(2):582-97. doi:10.35341/afet.1663032

Cited By