Evaluation of Beypazarı Historic Town in terms of Fire Risks in The Process of Becoming a World Heritage Candidate

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 3, 1477 - 1502, 30.11.2025

Müge Bahçeci , Almina Gürel , Meltem Kurt

https://doi.org/10.35341/afet.1677637

Öz

Beypazarı Historic Town, which is on the World Heritage Tentative List, is a multi-layered site with its architectural fabric, culture, identity, and history. The most significant threat facing historic sites today is natural and human-made disasters. Within the framework of disaster and risk management issues that should be included in the site management plan for the Beypazarı Historic City to be included in the main list in the process of becoming a candidate for World Heritage, studies were carried out by the Department of Architecture, Building Survey & Restoration, and the Institute of Science, Architecture Thesis Master's Program, Conservation Implementations course at Başkent University. In addition, a workshop was held under the auspices of the Başkent University UNESCO Chair in Cultural Heritage and Digital Memory. In this article, the fire risks of the areas identified based on the information obtained as a result of the studies produced have been determined, and areas sensitive to fire have been identified. The study revealed the extent of fire risk in the Beypazarı Urban Conservation Area, based on findings such as human-induced risks associated with high immigrant population density, adjacent building structures, narrow streets, limited fire department access, and inadequate hydrant infrastructure. Based on all this data, various recommendations were developed for Beypazarı's emergency management. This study aims to form the basis for the fire risk management plan required for the Beypazarı Historic City area to be included in the World Heritage List.

Anahtar Kelimeler

Beypazarı , Disaster Management , Fire , Preservation of The Historical Environment

Dünya Miras Adayı Olma Sürecinde Beypazarı Tarihi Kenti’nin Yangın Riskleri Bakımından Değerlendirilmesi

Öz

Dünya Mirası geçici listesinde bulunan Beypazarı Tarihi Kenti, mimari dokusu, kültürü, kimliği ve tarihiyle çok katmanlı bir sit alandır. Tarihi sit alanlarının günümüzde karşı karşıya kaldığı en önemli tehdit doğal ve beşerî afetlerdir. Beypazarı Tarihi Kenti’nin Dünya Mirasına aday olma sürecinde ana listeye alınması için alan yönetim planında yer alması gereken afet ve risk yönetimi konuları çerçevesinde, Başkent Üniversitesi Mimarlık Bölümü, Building Survey & Restoration ve Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Tezli Yüksek Lisans Programı, Koruma Uygulamaları dersi kapsamında çalışmalar yürütülmüştür. Ayrıca Başkent Üniversitesi Kültürel Miras ve Dijital Hafıza UNESCO Kürsüsü himayesinde bir çalıştay gerçekleştirilmiştir. Bu makalede, üretilen çalışmalar sonucunda elde edilen bilgilerle belirlenen bölgelerin yangın riskleri tespit edilmiş ve yangın açısından hassas bölgeleri belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda Beypazarı Kentsel Sit Alanı’nda göçmen nüfus yoğunluğuna bağlı insan kaynaklı riskler, bitişik nizam yapılaşma, dar sokak dokusu nedeniyle sınırlı itfaiye erişimi ve yetersiz hidrant altyapısı gibi bulgularla yangın riskinin boyutları ortaya konulmuştur. Elde edilen tüm bu veriler sonucunda, Beypazarı'nın acil durum yönetimine yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir. Bu çalışmanın Beypazarı Tarihi Kent alanının Dünya Miras Listesine alınması için gerekli olan yangın risk yönetim planına temel oluşturması hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Afet yönetimi , Beypazarı , Tarihi çevrenin korunması , Yangın

Teşekkür

Yazarlar katkılarından dolayı Y. Mimar Melis Beşoğul'a ve alan çalışmasındaki desteklerinden dolayı Beypazarı Belediyesi Kültür ve Turizm Müdürü Zafer Poyraz'a teşekkür eder.

Kaynakça

• Aklanoğlu, F. (2010). Geleneksel yerleşmelerde kültür turizmi: Beypazarı örneği. Kastamonu University Journal of Forestry Faculty, 10(2), 125-136.
• Aksulu, I. (2005). Beypazarı’nın ahşap evleri. Kültür ve Turizm Bakanlığı. Erişim adresi: http://www. kulturturizm.gov.tr. Erişim tarihi: 10.07.2025.
• Akurgal, E. (2014). Anadolu uygarlıkları (1. bs.). Ankara: Phoenix Yayınevi. Anabolu, U. M. (2001). İstanbul ve Anadolu’daki Roma İmparatorluk Dönemi mimari yapıtları (1. bs.). İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
• Atak, S. (2008). Beypazarı şehrinin kuruluşu, gelişimi ve şehir içi arazi kullanımı. (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Beypazarı Kaymakamlığı. (2023). Erişim adresi: http://www.beypazari.gov.tr Erişim tarihi: 23.12.2023
• Beypazarı Tarihi Kenti Alan Yönetim Planı 1 No’lu Arama Konferansı Raporu. (2024, Temmuz 30). Beypazarı Belediyesi.
• Demirtaş, N. (2017). Kültürel turizm konusunda bir araştırma: Beypazarı örneği. (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Gültekin, N. (2007). Geleneksel konut dokusunda kullanım sürecinin değerlendirilmesi-Beypazarı örneği. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 22(3), 261-272.
• KAİP. (2024). Beypazarı Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı İmar Planı Araştırma Raporu. Beypazarı Belediyesi, Ankara.
• Kök, M., & Halaç, H. H. (2024). Sivrihisar Ulu Camii’de yangın risk yönetimi. Afet ve Risk Dergisi, 7(3), 659-676. https://doi.org/10.35341/afet.1379477
• Kuzucuoğlu, A. H. (2015). Kentsel riskler ve Japonya modeli. Hiperlink Yayınları.
• Orhan, E. (2018). Tarihi kent merkezlerinin kırılganlığı ve afet yönetimi üzerine bir değerlendirme: Ankara Saraçlar Sokağı yangını örneği. İdealkent, 9(23), 189-215. https://doi.org/10.31198/idealkent.416793
• Özmen, A. (1987). Geleneksel Beypazarı konutlarında baş oda’nın günümüz ihtiyaçlarını karşılayacak düzende donatılması. (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Poyraz, Z. (2023, 16 Kasım). Beypazarı Belediyesi Kültür ve Turizm Müdürlüğü üzerine sözlü görüşme [Kişisel iletişim].
• Richards, G. (2001). The development of cultural tourism in Europe. In G. Richards (Ed.), Cultural attractions and European tourism. CABI Publishing.
• Rukavina, M. J., Carevic, M., & Pecur, I. B. (2017). Fire protection of facades. The Guidelines for Designers, Architects, Engineers and Fire Experts, 12-15.
• Şener, Y. (1997). Tarihte ve bugün Beypazarı. Öğretmenler Matbaası.
• T.C. İçişleri Bakanlığı. (2007). Binaların yangından korunması hakkında yönetmelik (19 Aralık 2007 tarihli ve 26735 sayılı Resmî Gazete). Erişim: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2007/12/20071219-2.htm
• Umar, B. (1993). Türkiye'deki tarihsel adlar. İnkılap Kitabevi.
• Ürey, Ö. (2023). Beypazarı Koruma Tarihi. Beypazarı Acil Durum Çalıştayı (BEYAD), Ankara. UNESCO World Heritage Centre. (2020). Historic town of Beypazarı (Türkiye) [Word document; Ref. 6469]. Erişim adresi: https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6469/export
• Yamamoto, H. (2015). Fire safety in traditional wooden urban areas in Japan. University of Tokyo Press.
• Yılmaz, Ş. (2019). Geleneksel ekolojik bilgi bağlamında Beypazarı Evleri. Millî Folklor, 16(124), 213-229.
• Yurt Ansiklopedisi. (1981). Türkiye il il: dünü, bugünü, yarını. Cilt: 1 (578). Ankara: Anadolu Yayıncılık AŞ.