Araştırma Makalesi

Üniversite Öğrencilerinde Afetlere Hazırbulunuşluk: Gönüllülük Motivasyonu ve Risk Algısı

Sayı: 22 18 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Üniversite Öğrencilerinde Afetlere Hazırbulunuşluk: Gönüllülük Motivasyonu ve Risk Algısı

Öz

Toplumsal dayanıklılığın artırılmasında stratejik bir insan kaynağı olan üniversite öğrencilerinin afetlere hazırbulunuşluk düzeylerini etkileyen temel unsurlar; gönüllülük motivasyonu ve afet risk algısı bu çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Nicel araştırma yöntemi benimsenerek betimleyici ve ilişkisel tarama deseninde tasarlanan çalışma, Türkiye'deki bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 381 öğrenci ile yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında Gönüllü Fonksiyonları Envanteri, Üniversite Öğrencileri Afet Risk Algısı Ölçeği ve Afete Hazırbulunuşluk Ölçeği kullanılmıştır. Pearson korelasyon analizi, afet risk algısı ile hazırbulunuşluk arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki (r = .399, p < .001), gönüllülük motivasyonu ile hazırbulunuşluk arasında düşük-orta düzeyde bir ilişki (r = .287, p < .001) ve risk algısı ile gönüllülük motivasyonu arasında orta düzeyde bir ilişki (r = .390, p < .001) ortaya koymuştur. Çoklu regresyon modelinde risk algısı (β = .322) ve gönüllülük motivasyonu (β = .169) hazırbulunuşluğun anlamlı yordayıcıları olarak belirlenmiş; model toplam varyansın %19.7'sini açıklamıştır (F(6, 374) = 15.32, p < .001). Bağımsız gruplar t-testlerine Holm-Bonferroni çoklu karşılaştırma düzeltmesi uygulanmış, yalnızca tatbikat katılımının afet risk algısı üzerindeki etkisi (d = 0.559, %95 GA [0.35, 0.77]) düzeltme sonrasında anlamlılığını korumuştur. Bulgular, gönüllülük motivasyonu ve risk algısının afete hazırbulunuşluğun kritik belirleyicileri olduğunu, ancak demografik faktörlere dayalı grup farklarının çoklu test düzeltmesi altında sürdürülebilir olmadığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

TÜBİTAK 2209-A TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı (Proje No: 1919B012333680)

Etik Beyan

Bu çalışma, Kastamonu Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırmalar ve Yayın Etiği Kurulu’ndan (Sayı: 5, No:17) onaylanmıştır.

Teşekkür

Bu çalışma, TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında (Proje No: 1919B012333680) desteklenmiştir. Sağladığı değerli bilimsel destek ve teşvik için Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’na (TÜBİTAK) teşekkür ederiz. Ayrıca, Kastamonu Üniversitesi Bozkurt Meslek Yüksekokulu Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Programı öğrencileri Ramazan Türkeri, Rabia Bozkuş, Ruken Atabay ve Buse Uzun’a, proje fikrinin geliştirilmesi ve veri toplama sürecine sundukları katkılardan dolayı teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. AFAD. (2023). Kahramanmaraş depremleri bilgilendirme raporu. https://www.afad.gov.tr/
  2. Ashida, R., Tzioutzios, D., Cruz, A. M. (2024). The impact of subjective well-being on risk perception and disaster preparedness actions: A survey of the Kinki region, Japan, through structural equation modelling. International Journal of Disaster Risk Reduction, 110, 104595.
  3. Arianti, N. K., Baiquni, M., Koentjoro, K., Nur Afni, I. A. (2025). Helping behaviour of volunteers in providing post-disaster psychosocial assistance. Jàmbá: Journal of Disaster Risk Studies, 17(1), 1792. https://doi.org/10.4102/jamba.v17i1.1792
  4. Bourque, L. B., Regan, R., Kelley, M. M., Wood, M. M., Kano, M., Mileti, D. S. (2013). An examination of the effect of perceived risk on preparedness behavior. Environment and Behavior, 45(5), 615–649. https://doi.org/10.1177/0013916511425738
  5. Byrne, M. H. V., Ashcroft, J., Alexander, L., Wan, J. C., Harvey, A. (2022). Systematic review of medical student willingness to volunteer and preparedness for pandemics and disasters. Emergency Medicine Journal, 39(10), e6. https://doi.org/10.1136/emermed-2021-211688
  6. Carvalho, B. P., Silva, W. S. V. D., Barros, M. D. A., Araujo, C. F., Almeida, S. O. D. (2024). Profiles and motivations of disaster volunteers: a proposed framework in the brazilian context. Revista de Administração da UFSM, 17, e7. https://doi.org/10.5902/1983465985085
  7. Chen, Y. F., Adefila, A. (2020). Enhancing school safety through university engagement in DRR education. International Journal of Disaster Risk Reduction, 44, 101386. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2019.101386
  8. Clary, E. G., Snyder, M., Ridge, R. D., Copeland, J., Stukas, A. A., Haugen, J., Miene, P. (1998). Understanding and assessing the motivations of volunteers: A functional approach. Journal of Personality and Social Psychology, 74(6), 1516–1530. https://doi.org/10.1037/0022-3514.74.6.1516

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji (Diğer), Halk Sağlığı (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

18 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

19 Nisan 2025

Kabul Tarihi

22 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 22

Kaynak Göster

APA
Demiralp, N., Ütük, A., & Bakirci, A. E. (2026). Üniversite Öğrencilerinde Afetlere Hazırbulunuşluk: Gönüllülük Motivasyonu ve Risk Algısı. Afet ve Risk Dergisi, 22. https://doi.org/10.35341/afet.1679778
AMA
1.Demiralp N, Ütük A, Bakirci AE. Üniversite Öğrencilerinde Afetlere Hazırbulunuşluk: Gönüllülük Motivasyonu ve Risk Algısı. Afet ve Risk Dergisi. 2026;(22). doi:10.35341/afet.1679778
Chicago
Demiralp, Nuray, Ayşe Ütük, ve Ahmet Erhan Bakirci. 2026. “Üniversite Öğrencilerinde Afetlere Hazırbulunuşluk: Gönüllülük Motivasyonu ve Risk Algısı”. Afet ve Risk Dergisi, sy 22. https://doi.org/10.35341/afet.1679778.
EndNote
Demiralp N, Ütük A, Bakirci AE (01 Ağustos 2026) Üniversite Öğrencilerinde Afetlere Hazırbulunuşluk: Gönüllülük Motivasyonu ve Risk Algısı. Afet ve Risk Dergisi 22
IEEE
[1]N. Demiralp, A. Ütük, ve A. E. Bakirci, “Üniversite Öğrencilerinde Afetlere Hazırbulunuşluk: Gönüllülük Motivasyonu ve Risk Algısı”, Afet ve Risk Dergisi, sy 22, Ağu. 2026, doi: 10.35341/afet.1679778.
ISNAD
Demiralp, Nuray - Ütük, Ayşe - Bakirci, Ahmet Erhan. “Üniversite Öğrencilerinde Afetlere Hazırbulunuşluk: Gönüllülük Motivasyonu ve Risk Algısı”. Afet ve Risk Dergisi. 22 (01 Ağustos 2026). https://doi.org/10.35341/afet.1679778.
JAMA
1.Demiralp N, Ütük A, Bakirci AE. Üniversite Öğrencilerinde Afetlere Hazırbulunuşluk: Gönüllülük Motivasyonu ve Risk Algısı. Afet ve Risk Dergisi. 2026. doi:10.35341/afet.1679778.
MLA
Demiralp, Nuray, vd. “Üniversite Öğrencilerinde Afetlere Hazırbulunuşluk: Gönüllülük Motivasyonu ve Risk Algısı”. Afet ve Risk Dergisi, sy 22, Ağustos 2026, doi:10.35341/afet.1679778.
Vancouver
1.Nuray Demiralp, Ayşe Ütük, Ahmet Erhan Bakirci. Üniversite Öğrencilerinde Afetlere Hazırbulunuşluk: Gönüllülük Motivasyonu ve Risk Algısı. Afet ve Risk Dergisi. 01 Ağustos 2026;(22). doi:10.35341/afet.1679778