Research Article

Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki

Volume: 16 Number: 3 September 20, 2026
EN TR

Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki

Abstract

Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl becerileri ile medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimleri arasındaki ilişkiyi çeşitli değişkenler açısından incelemektir. İlişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülen araştırmanın çalışma grubu, farklı sınıf seviyelerinden toplam 360 ortaokul öğrencisinden oluşmuştur. Veri toplama araçları olarak 21. Yüzyıl Becerileri Ölçeği, Medya Okuryazarlığı Ölçeği ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, bağımsız örneklem t-testleri, ANOVA ve Pearson korelasyon analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerine ilişkin algıları yüksektir; medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimleri ise orta-yüksek aralıktadır. 21. yüzyıl becerilerinde kız öğrencilerin lehine anlamlı bir fark bulunurken, medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimlerinde anlamlı bir fark bulunmamıştır. 5. sınıf öğrencilerinin 21. yüzyıl becerileri puanlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Baba eğitim düzeyine göre 21. yüzyıl becerileri puanlarında anlamlı farklılık bulunmuştur. Annenin eğitim düzeyinde ise anlamlı bir farklılık olmadığı bulunmadığı gözlemlenmiştir. Dijital kullanım alışkanlıklarına ilişkin bulgular, interneti günde dört saat veya daha fazla kullanan öğrencilerin üç ölçekte de daha düşük puan alma eğiliminde olduğunu göstermektedir. Her gün sosyal medya kullanan öğrenciler eleştirel görsel okuma eğilimleri ölçeğinden daha düşük puanlar almıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiğinde, 21. yüzyıl becerileri ile medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimleri arasında orta ila yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu sonuçlar, öğrencilerin bilişsel, dijital ve eleştirel görsel okuma eğilimlerinin bir bütünlük içinde geliştirilmesinin önemli olduğunu düşündürmektedir.

Keywords

References

  1. Ananiadou, K., & Claro, M. (2009). 21st century skills and competences for new millennium learners in OECD countries. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/218525261154
  2. Arıkan, Y. D. ve Karasu, M. (2016). Öğretmen adaylarının sosyal medya kullanım durumları ve medya okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 17(2), 549-566.
  3. Avgerinou, M. D., & Pettersson, R. (2011). Toward a cohesive theory of visual literacy. Journal of Visual Literacy, 30(2), 1–19.
  4. Aydemir, F. (2013). Ortaokul öğrencileri için medya okuryazarlığı ölçeği geliştirilmesi. Eğitim ve Bilim, 38 (167), 126–140.
  5. Bahadır, H. İ. ve Çarkıt, C. (2024). Eleştirel okuma ve okuma stratejileri bilişsel farkındalığı arasındaki ilişki: bir kanonik korelasyon analizi. Education & Science/Egitim ve Bilim, 49(220).
  6. Bahşi, N. (2023). Investıgatıon of the relatıonshıp between 21st century skılls and dıgıtal lıteracy levels of fıfth grade students and theır crıtıcal thınkıng tendencıes ın terms of varıous varıables. International journal of education technology & scientific researches, 8(21).
  7. Baskın, N. ve Turan, İ. (2023). Sosyal Bilgiler dersi bağlamında ortaokul öğrencilerinin medya okuryazarlık düzeylerinin girişimcilik düzeyleriyle ilişkisi: Rize ili örneği. Sosyal Bilimler ve Değerler Eğitimi Dergisi, 4 (1), 57–80. https://doi.org/10.29329/jsve.2023.634.4
  8. Batur, Z., Başar, M. ve Süzen, H. N. (2019). Critical visual reading skills of students. International Journal of Education and Literacy Studies, 7(3), 38–48. https://doi.org/10.7575/aiac.ijels.v.7n.3p.38

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Turkish Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 20, 2026

Submission Date

January 19, 2026

Acceptance Date

August 5, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 16 Number: 3

APA
Gençer, G. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 16(3), 1242-1267. https://doi.org/10.18039/ajesi.1866845
AMA
1.Gençer G. Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki. AJESI. 2026;16(3):1242-1267. doi:10.18039/ajesi.1866845
Chicago
Gençer, Gülşah. 2026. “Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri Ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri Ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki”. Anadolu Journal of Educational Sciences International 16 (3): 1242-67. https://doi.org/10.18039/ajesi.1866845.
EndNote
Gençer G (September 1, 2026) Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki. Anadolu Journal of Educational Sciences International 16 3 1242–1267.
IEEE
[1]G. Gençer, “Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki”, AJESI, vol. 16, no. 3, pp. 1242–1267, Sept. 2026, doi: 10.18039/ajesi.1866845.
ISNAD
Gençer, Gülşah. “Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri Ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri Ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki”. Anadolu Journal of Educational Sciences International 16/3 (September 1, 2026): 1242-1267. https://doi.org/10.18039/ajesi.1866845.
JAMA
1.Gençer G. Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki. AJESI. 2026;16:1242–1267.
MLA
Gençer, Gülşah. “Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri Ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri Ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki”. Anadolu Journal of Educational Sciences International, vol. 16, no. 3, Sept. 2026, pp. 1242-67, doi:10.18039/ajesi.1866845.
Vancouver
1.Gülşah Gençer. Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki. AJESI. 2026 Sep. 1;16(3):1242-67. doi:10.18039/ajesi.1866845