Araştırma Makalesi

Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki

Cilt: 16 Sayı: 3 20 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki

Öz

Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl becerileri ile medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimleri arasındaki ilişkiyi çeşitli değişkenler açısından incelemektir. İlişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülen araştırmanın çalışma grubu, farklı sınıf seviyelerinden toplam 360 ortaokul öğrencisinden oluşmuştur. Veri toplama araçları olarak 21. Yüzyıl Becerileri Ölçeği, Medya Okuryazarlığı Ölçeği ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, bağımsız örneklem t-testleri, ANOVA ve Pearson korelasyon analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerine ilişkin algıları yüksektir; medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimleri ise orta-yüksek aralıktadır. 21. yüzyıl becerilerinde kız öğrencilerin lehine anlamlı bir fark bulunurken, medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimlerinde anlamlı bir fark bulunmamıştır. 5. sınıf öğrencilerinin 21. yüzyıl becerileri puanlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Baba eğitim düzeyine göre 21. yüzyıl becerileri puanlarında anlamlı farklılık bulunmuştur. Annenin eğitim düzeyinde ise anlamlı bir farklılık olmadığı bulunmadığı gözlemlenmiştir. Dijital kullanım alışkanlıklarına ilişkin bulgular, interneti günde dört saat veya daha fazla kullanan öğrencilerin üç ölçekte de daha düşük puan alma eğiliminde olduğunu göstermektedir. Her gün sosyal medya kullanan öğrenciler eleştirel görsel okuma eğilimleri ölçeğinden daha düşük puanlar almıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiğinde, 21. yüzyıl becerileri ile medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimleri arasında orta ila yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu sonuçlar, öğrencilerin bilişsel, dijital ve eleştirel görsel okuma eğilimlerinin bir bütünlük içinde geliştirilmesinin önemli olduğunu düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ananiadou, K., & Claro, M. (2009). 21st century skills and competences for new millennium learners in OECD countries. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/218525261154
  2. Arıkan, Y. D. ve Karasu, M. (2016). Öğretmen adaylarının sosyal medya kullanım durumları ve medya okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 17(2), 549-566.
  3. Avgerinou, M. D., & Pettersson, R. (2011). Toward a cohesive theory of visual literacy. Journal of Visual Literacy, 30(2), 1–19.
  4. Aydemir, F. (2013). Ortaokul öğrencileri için medya okuryazarlığı ölçeği geliştirilmesi. Eğitim ve Bilim, 38 (167), 126–140.
  5. Bahadır, H. İ. ve Çarkıt, C. (2024). Eleştirel okuma ve okuma stratejileri bilişsel farkındalığı arasındaki ilişki: bir kanonik korelasyon analizi. Education & Science/Egitim ve Bilim, 49(220).
  6. Bahşi, N. (2023). Investıgatıon of the relatıonshıp between 21st century skılls and dıgıtal lıteracy levels of fıfth grade students and theır crıtıcal thınkıng tendencıes ın terms of varıous varıables. International journal of education technology & scientific researches, 8(21).
  7. Baskın, N. ve Turan, İ. (2023). Sosyal Bilgiler dersi bağlamında ortaokul öğrencilerinin medya okuryazarlık düzeylerinin girişimcilik düzeyleriyle ilişkisi: Rize ili örneği. Sosyal Bilimler ve Değerler Eğitimi Dergisi, 4 (1), 57–80. https://doi.org/10.29329/jsve.2023.634.4
  8. Batur, Z., Başar, M. ve Süzen, H. N. (2019). Critical visual reading skills of students. International Journal of Education and Literacy Studies, 7(3), 38–48. https://doi.org/10.7575/aiac.ijels.v.7n.3p.38

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkçe Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

19 Ocak 2026

Kabul Tarihi

5 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Gençer, G. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 16(3), 1242-1267. https://doi.org/10.18039/ajesi.1866845
AMA
1.Gençer G. Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki. AJESI. 2026;16(3):1242-1267. doi:10.18039/ajesi.1866845
Chicago
Gençer, Gülşah. 2026. “Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki”. Anadolu Journal of Educational Sciences International 16 (3): 1242-67. https://doi.org/10.18039/ajesi.1866845.
EndNote
Gençer G (01 Eylül 2026) Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki. Anadolu Journal of Educational Sciences International 16 3 1242–1267.
IEEE
[1]G. Gençer, “Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki”, AJESI, c. 16, sy 3, ss. 1242–1267, Eyl. 2026, doi: 10.18039/ajesi.1866845.
ISNAD
Gençer, Gülşah. “Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki”. Anadolu Journal of Educational Sciences International 16/3 (01 Eylül 2026): 1242-1267. https://doi.org/10.18039/ajesi.1866845.
JAMA
1.Gençer G. Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki. AJESI. 2026;16:1242–1267.
MLA
Gençer, Gülşah. “Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki”. Anadolu Journal of Educational Sciences International, c. 16, sy 3, Eylül 2026, ss. 1242-67, doi:10.18039/ajesi.1866845.
Vancouver
1.Gülşah Gençer. Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki. AJESI. 01 Eylül 2026;16(3):1242-67. doi:10.18039/ajesi.1866845