Konnektomdan Bilince: Statik Nöral Haritaların Ontolojik Sınırları

Mehmet Ali Gök

TR EN

Konnektomdan Bilince: Statik Nöral Haritaların Ontolojik Sınırları

Abstract

Bu makale, nöroloji ve bilinç arasındaki ontolojik bağlaşımları, güncel meyve sineği (Drosophila melanogaster) konnektom projesi bağlamında tartışmaktadır. David Chalmers’ın "Zor Problem" kavramsallaştırması ekseninde, beyne ait statik bir sinaptik bağlantı haritasının, insan zihnine ait öznel deneyimlerin (qualia) nasıl olup da ortaya çıktığını açıklamadaki yetersizliği ele alınmaktadır. Çalışmada ilk olarak Bilincin Nöral Korelasyonları (NCC) ve Entegre Bilgi Teorisi (IIT) incelenerek bilincin materyal ve matematiksel temelleri ortaya konmaktadır. Ardından, bir konnektomu haritalamak ile bir zihni transfer etmek arasındaki fark; felsefedeki Tip-Token ayrımı, işlevselcilik ve John Searle’ün "Biyolojik Doğalcılık" perspektifiyle analiz edilmektedir. Konnektom çalışması bağlamında sadece nöral yolları gösteren statik şemaların; nöromodülatörlerin dinamik etkisi, nöral plastisite ve astrositler gibi gliyal etkileşimlerin oluşturduğu "gizli değişkenlerden" yoksun olduğu vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, simülasyonun ontolojik yetersizliğine işaret edilerek, bilincin sadece dijital olarak kopyalanabilen statik bir sözdizimi (syntax) değil, spesifik biyolojik enstrümanlarda icra edilen dinamik ve anlambilimsel (semantics) bir performans olduğu savunulmaktadır. Zihnin böylesi statik bir dökümü; bilincin kendisinden ziyade, sadece onun maddesel bir gölgesi olarak konumlandırılmaktadır.

Keywords

Bilinç, Konnektom, Zor Problem, Öznel Deneyim, Entegre Bilgi Teorisi, Biyolojik Doğalcılık

From Connectome to Consciousness: Ontological Limits of Static Neural Maps

Abstract

This article examines the ontological correlations between neurology and consciousness within the context of the recent fruit fly (Drosophila melanogaster) connectome project. Centered on David Chalmers’ conceptualization of the "Hard Problem," it addresses the inadequacy of a static synaptic connection map in explaining how subjective experiences (qualia) emerge from the material brain. The study first establishes the material and mathematical foundations of consciousness by examining the Neural Correlates of Consciousness (NCC) and Integrated Information Theory (IIT). Subsequently, the distinction between mapping a connectome and transferring a mind is analyzed through the lens of the Type-Token distinction, Functionalism, and John Searle’s "Biological Naturalism." Within the scope of connectome studies, it is emphasized that static schemes -which merely depict neural pathways -lack the "hidden variables" constituted by the dynamic effects of neuromodulators, neural plasticity, and glial interactions such as astrocytes. Consequently, by highlighting the ontological insufficiency of simulation, it is argued that consciousness is not merely a digitally reproducible static syntax; rather, it is a dynamic and semantic performance executed within specific biological instruments. Ultimately, such a static breakdown of the mind is positioned as merely a material shadow of consciousness rather than consciousness itself.

Keywords

Conciousness, Connectome, The Hard Problem, Qualia, Integrated Information Theory, Biological Naturalism

References

Altınörs, S. A. (2018). Zihin-beden problemine Searle’ün yaklaşımı. Temaşa Felsefe Dergisi, 9, 39–59.
Azevedo, F. A., Carvalho, L. R., Grinberg, L. T., Farfel, J. M., Ferretti, R. E., Leite, R. E., Filho, W. J., Lent, R., & Herculano-Houzel, S. (2009). Equal numbers of neuronal and nonneuronal cells make the human brain an isometrically scaled-up primate brain. Journal of Comparative Neurology, 513(5), 532–541. https://doi.org/10.1002/cne.21974
Block, N. (2005). Two neural correlates of consciousness. Trends in Cognitive Sciences, 9(2), 46–52. https://doi.org/10.1016/j.tics.2005.04.009
Chalmers, D. J. (1995). Facing up to the problem of consciousness. Journal of Consciousness Studies, 2(3), 200–219.
Chalmers, D. J. (1996). The conscious mind: In search of a fundamental theory. Oxford University Press.
Cowey, A., & Stoerig, P. (1997). Visual detection in monkeys with blindsight. Neuropsychologia, 35(7), 929–939.
Çelebi, V. (2025). Searle’ün zihin felsefesinde nörobiyolojik açıklama ve ontolojik indirgeme problemi bağlamında bilinç-beyin ilişkisi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 24(3), 1098–1110. https://doi.org/10.21547/jss.1637172
D’Angelo, E., Solinas, S., Garrido, J., Casellato, C., Pedrocchi, A., Mapelli, J., Gandolfi, D., & Prestori, F. (2013). Realistic modeling of neurons and networks: Steps towards brain simulations. Functional Neurology, 28(3), 153–166.
de Reus, M. A., & van den Heuvel, M. P. (2013). The focal point of the connectome: Parcelling the brain. NeuroImage, 80, 397–404. https://doi.org/10.1016/j.neuroimage.2013.03.053
Doğan, M. (2018). Biyolojik doğalcılık ekseninde John Searle ve zihin-beden problemi. MetaZihin, 1(2), 227–240.

Franklin, S., & Graesser, A. C. (1997). Is it an agent, or just a program? A taxonomy for autonomous agents. In J. P. Müller, M. J. Wooldridge, & N. R. Jennings (Eds.), Intelligent agents III (pp. 21–35). Springer.
Heil, J. (2020). Zihin felsefesi: Çağdaş bir giriş (S. Akbıyık & M. Bilgili, Çev.; E. Süzgün, Ed.). Küre Yayınları.
Herculano-Houzel, S. (2012). The remarkable, yet not extraordinary, human brain as a scaled-up primate brain and its associated cost. Proceedings of the National Academy of Sciences, 109(Supplement 1), 10661–10668.
Hyder, F. (2009). Dynamic imaging of brain function. Methods in Molecular Biology, 489, 3–21. https://doi.org/10.1007/978-1-59745-543-5_1
Karataş, M. D. (2024). Nörofelsefi bir perspektiften bilinç çözümlemesi. MetaZihin, 7(2), 99–125. https://doi.org/10.51404/metazihin.1510855
Keppler, J. (2013). A new perspective on the functioning of the brain and the mechanisms behind conscious processes. Frontiers in Psychology, 4, Article 242. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2013.00242
Kleiner, J., & Tull, S. (2021). The mathematical structure of Integrated Information Theory. Frontiers in Applied Mathematics and Statistics, 6, Article 602973. https://doi.org/10.3389/fams.2020.602973
Koch, C., Massimini, M., Boly, M., & Tononi, G. (2016). Neural correlates of consciousness: Progress and problems. Nature Reviews Neuroscience, 17(5), 307–321. https://doi.org/10.1038/nrn.2016.22
Korkutata, B. (2024). Bilinç ve gerçeklik algısı üzerine. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.19324747
Levine, J. (1983). Materialism and qualia: The explanatory gap. Pacific Philosophical Quarterly, 64, 354–361.
Metzinger, T. (2010). The ego tunnel: The science of the mind and the myth of the self. Basic Books.
Metzinger, T. (2011). The no-self alternative. In S. Gallagher (Ed.), The Oxford handbook of the self (pp. 279–296). Oxford University Press.
McFadden, J. (2023). Carving nature at its joints: A comparison of CEMI field theory with Integrated Information Theory and Global Workspace Theory. Entropy, 25(12), Article 1635. https://doi.org/10.3390/e25121635
Nadim, F., & Bucher, D. (2014). Neuromodulation of neurons and synapses. Current Opinion in Neurobiology, 29, 48–56. https://doi.org/10.1016/j.conb.2014.05.003
Neslioğlu Serin, E. F. (2022). Kurgu veya olgu oluş bağlamında benlik sorunu. Kaygı, 21(1), 354–373. https://doi.org/10.20981/kaygi.1082691
Noë, A., & Thompson, E. (2004). Are there neural correlates of consciousness? Journal of Consciousness Studies, 11(1), 3–28.
Oizumi, M., Albantakis, L., & Tononi, G. (2014). From the phenomenology to the mechanisms of consciousness: Integrated Information Theory 3.0. PLoS Computational Biology, 10(5), Article e1003588. https://doi.org/10.1371/journal.pcbi.1003588
Rees, G., Kreiman, G., & Koch, C. (2002). Neural correlates of consciousness in humans. Nature Reviews Neuroscience, 3(4), 261–270. https://doi.org/10.1038/nrn783
Searle, J. R. (1980). Minds, brains, and programs. Behavioral and Brain Sciences, 3(3), 417–457.
Searle, J. R. (1992). The rediscovery of the mind. MIT Press.
Searle, J. R. (1997). The mystery of consciousness. New York Review Books.
Searle, J. R. (2004). Zihnin yeniden keşfi (M. Macit, Çev.). Litera Yayıncılık.
Searle, J. R. (2005). Bilinç ve dil (M. Macit & C. Özpilavcı, Çev.). Litera Yayıncılık.
Searle, J. R. (2018). Bilincin gizemi (İ. Karagöz İçyüz, Çev.). Küre Yayınları.
Seth, A. K., Barrett, B., & Barnett, L. (2011). Causal density and integrated information as measures of conscious level. Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences, 369(1952), 3748–3767. https://doi.org/10.1098/rsta.2011.0079
Seth, A. (2017). Your brain hallucinates your conscious reality [TED Talk]. TED Conferences. https://www.ted.com/
Seth, A. K. (2021). Being you: A new science of consciousness. Faber & Faber.
Strawson, G. (1994). Mental reality. MIT Press.
Tekgün, E., & Erdeniz, B. (2020). Bedensel öz-bilincin nörolojik temelleri ve ilişkili psikopatolojiler. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 12(1), 33–53.
Tononi, G. (2012). The integrated information theory of consciousness: An updated account. Archivio Italiano di Biologia, 150(2–3), 56–90.
Tononi, G. (2012). Phi: A voyage from the brain to the soul. Pantheon.
Tononi, G. (2015). Integrated information theory. Scholarpedia, 10(1), Article 4164. https://doi.org/10.4249/scholarpedia.4164
Tononi, G., & Koch, C. (2015). Consciousness: Here, there and everywhere? Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 370(1668), Article 20140167. https://doi.org/10.1098/rstb.2014.0167
Tsuchiya, N., Taguchi, S., & Saigo, H. (2016). Using category theory to assess the relationship between consciousness and Integrated Information Theory. Neuroscience Research, 107, 1–7. https://doi.org/10.1016/j.neures.2015.12.007
Tsuchiya, N., Wilke, M., Frässle, S., & Lamme, V. A. (2015). No-report paradigms: Extracting the true neural correlates of consciousness. Trends in Cognitive Sciences, 19(12), 757–770. https://doi.org/10.1016/j.tics.2015.09.002
Tümkaya, S. (2022). Yapay bilinç tartışmasında biyolojik doğalcı yaklaşımın hataları. Kaygı, 21(2), 881–901.
Tura, S. M. (2021). Zor problem: Bilinç, bilinç nörobiyolojisinin fenomenal dünya yorumu. Metis Yayınları.
Tülüce, H. A. (2023). Zihin felsefesi bağlamında ruh kavramının bilinç kavramına dönüşümü. Mütefekkir, 10(20), 325–344. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.1405261
Uzbay, İ. T. (2015). Beyni anlamak sadece nörobilim ile mümkün mü? Beyin yüzyılında nörolojik bilimlerden sosyal bilimlere yeni açılımlar, yeni yaklaşımlar. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 123–172.
Yadav, P., Shinde, P., & Singh, A. (2025). Brain rewiring during development: A comparative analysis of larval and adult Drosophila melanogaster connectomes. Network Neuroscience, 9(4), 1299–1322. https://doi.org/10.1162/NETN.a.26
Yeşilkaya, N. (2022). Felsefi bir sorun olarak yapay zekâ. Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 22, 97–126. https://doi.org/10.51553/bozifder.1093773

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Philosophy of Human Being, Philosophy of Mind

Journal Section

Research Article

Authors

Mehmet Ali Gök ^*
0009-0002-7683-3239
Türkiye

Early Pub Date

May 18, 2026

Publication Date

-

Submission Date

March 22, 2026

Acceptance Date

May 17, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: Advanced Online Publication

IZ

https://izlik.org/JA83AZ63CB

APA

Gök, M. A. (2026). Konnektomdan Bilince: Statik Nöral Haritaların Ontolojik Sınırları. Anadolu Felsefe Dergisi, Advanced Online Publication, 1-20. https://izlik.org/JA83AZ63CB

AMA

1.Gök MA. Konnektomdan Bilince: Statik Nöral Haritaların Ontolojik Sınırları. AJP. 2026;(Advanced Online Publication):1-20. https://izlik.org/JA83AZ63CB

Chicago

Gök, Mehmet Ali. 2026. “Konnektomdan Bilince: Statik Nöral Haritaların Ontolojik Sınırları”. Anadolu Felsefe Dergisi, no. Advanced Online Publication: 1-20. https://izlik.org/JA83AZ63CB.

EndNote

Gök MA (May 1, 2026) Konnektomdan Bilince: Statik Nöral Haritaların Ontolojik Sınırları. Anadolu Felsefe Dergisi Advanced Online Publication 1–20.

IEEE

[1]M. A. Gök, “Konnektomdan Bilince: Statik Nöral Haritaların Ontolojik Sınırları”, AJP, no. Advanced Online Publication, pp. 1–20, May 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA83AZ63CB

ISNAD

Gök, Mehmet Ali. “Konnektomdan Bilince: Statik Nöral Haritaların Ontolojik Sınırları”. Anadolu Felsefe Dergisi. Advanced Online Publication (May 1, 2026): 1-20. https://izlik.org/JA83AZ63CB.

JAMA

1.Gök MA. Konnektomdan Bilince: Statik Nöral Haritaların Ontolojik Sınırları. AJP. 2026;:1–20.

MLA

Gök, Mehmet Ali. “Konnektomdan Bilince: Statik Nöral Haritaların Ontolojik Sınırları”. Anadolu Felsefe Dergisi, no. Advanced Online Publication, May 2026, pp. 1-20, https://izlik.org/JA83AZ63CB.

Vancouver

1.Mehmet Ali Gök. Konnektomdan Bilince: Statik Nöral Haritaların Ontolojik Sınırları. AJP [Internet]. 2026 May 1;(Advanced Online Publication):1-20. Available from: https://izlik.org/JA83AZ63CB