Bilmek Fiilinin Almancaya Çevirisi Üzerine

Türkçede bilmek fiili başka bir ana fiil ile birleşerek birleşik fiil yapar ve ana fiile değişik anlamlar verir. Anlam değişmesine istinaden bilmek fiili ile yapılan birleşik fiiller Almancaya genellikle Türkçede bulunmayan bir modal fiil olan können fiiliyle çevrilir. Anlam bakımından her ne kadar hem bilmek hem de können fiiline olasılık, kabiliyet, izin, tahmin gibi anlam varyantları atfediliyorsa da Almancadaki können her anlam varyantında bir olasılık ifade eder. Hâlbuki Türkçede bilmek fiilinin olasılık ve tahmin gibi anlam varyantları ifade etmesi tamamen cümlenin yüklemini oluşturan zaman kipine bağlıdır. Bu anlamda bilmek fiiliyle geniş zamanlı bir cümle oluşturulmuş ise anlatılmak istenen eylem belirsizdir, yani eylemin olması mümkündür. Bu bağlamda Almancadaki können fiiliyle aynı anlamı vermektedir. Fakat bilmek fiili ihtiva eden Türkçe bir metin şimdiki zamanlı bir cümle ise anlam bakımından bir olasılık ifade etmez, bir belirlilik ifade eder, dolayısıyla Almancadaki können fiilinden bu anlamda ayrılır. Türkçede Erzurum’da yazın bile kar yağabilir cümlesiyle Erzurum’da yazın bile kar yağabiliyor cümleleri Almancaya tek bir cümle, yani Es kann sogar im Sommer in Erzurum schneien ile çevrilir. Almancadaki bu cümle veya böyle können fiili ihtiva eden cümleler her durumda bir olasılık anlamı vermektedir. Hâlbuki şimdiki zamanlı Türkçe metinler bir olasılık değil bir belirlilik, gerçeklik anlamı vermektedir. Almancada böyle çevirilerde bu gerçeklik anlamını ancak bağlamdan çıkarmamız mümkün olabilir.