Fenâ'nın Dilinden Adem'i Okumak

Ali Pulat

doi:10.34083/akaded.354281

Fenâ'nın Dilinden Adem'i Okumak

Öz

Edebî eserler incelenirken mensubu olunan medeniyetin dünya görüşü, değerler çerçevesi, kavram ve anlam dünyası dikkate alınmadığı takdirde; edibin ve döneminin eksik veya yanlış anlaşılması kaçınılmazdır. Âkif Paşa (1787-1845)’nın Adem Kasidesi’ndeki “adem” ifadesiyle şekillenen şiirin dünyası, şiirin ruhuna uygun bir biçimde “fena” kavramı ve çağrışımları ile yeniden okunduğunda, elde edilemeyen varlığa bir isyan yerine; varlığın örttüğü, perdelediği ve gizlediği fena (yokluk, yok olma) halinin ve neticede yaşanan sıkıntıların sebep ve sonuçları görülecektir. Bunu anlatmak isteyen şair hemen ilk beyitte (Yokluk düşüncesinin bile insana can verdiğine, yokluk şarabının özünün canın cevheri olduğuna) dikkat çeker ve akabinde, (Yokluğun cennet bahçesindeki nimetlerle kıyaslanamaz) olduğunu vurgularken “fena” halinin özelliklerine dikkat çekmektedir. Şiirin son beytinde ise şair kendini (İki cihânın şahlar şahının yolunda yok olduğunu) söylerken, bir manada fenâ-fi’rresûl haline işaret etmiş olmaktadır. Bu sebeple Adem Kasidesi’nin şairin mensup olduğu medeniyetin diliyle yeniden okunması faydalı olacaktır, düşüncesindeyiz.

Anahtar Kelimeler

Adem Kasidesi,fena,şiir

References

AKAY, Hasan (2014), “Modern Türk Edebiyatında Yoklukla Gerçekleştirilen Bir Holografik Gösteri: Adem Kasidesi”, Karabatak Dergisi, http://www.karabatakdergisi.com/poetika , (İndirme Tarihi, 14.11.2017) KAPLAN, Mehmet (1985), Şiir Tahlilleri 1, İstanbul: Dergâh Yayınları KOLCU, Ali İhsan (2008), Türk Şiirinde Yokluk Fikri ve Adem Kasidesi, Erzurum: SalkımSöğüt Yayınevi. TANPINAR, Ahmet Hamdi (1985), 19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi, İstanbul: Çağlayan Kitabevi. YORULMAZ, Hüseyin (1996), Divan Edebiyatında Nâbi Ekolü Eski Şiirde Hikemiyât, Ankara: Akçağ Yayınları.