Fuzulî'nin Şiirlerinde Sıra Dışı Bir Anlam Kopyası Örneği: Ancak Et-
Abstract
Üç dilin konuşulduğu bir muhitte yetişen Fużūlî’nin şiir dili yaşadığı çevrenin etkisiyle Osmanlı şairlerinden farklıdır. Şiir yazabilecek seviyede Arapça ve Farsçaya hâkim olan şairin Türkçesi zaman zaman bu dillerin etkisi altındadır. Bu nedenle onun şiirlerinde Türkçenin yapısına uymayan kullanımlarla karşılaşmak mümkündür.
Bu çalışmada Fużūlî’nin şiirlerinde geçen sıra dışı bir yapı söz konusu edilmiştir. Fużūlî’nin şiirlerinde ancak et-/eyle- şeklinde yer alan fesahate aykırı bir ifadenin varlığı tespit edilmiştir. Bu ifadenin, ancak kelimesinin ‘fakat’ anlamından ziyade ‘o kadar, o derece’ anlamlarından hareketle ve Osmanlı şiirinde yeter et- şeklinde karşılık bulan Farsça bes kerden ifadesinin tesiriyle oluştuğu tespit edilmiştir.
Çalışmada bu ifadeye ‘son vermek; bırakmak; vazgeçmek, bu kadarla yetinmek’ gibi anlamlar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Araştırmacıların bir kıyaslama yapabilmesi için dil içi çeviri içeren neşirlerde ifadeye verilen karşılıklar da sunulmuştur.
Keywords
References
- AYAN, Hüseyin, (1981) (Haz.) Fużūlì Leylâ vü Mecnûn, Dergâh Yayınları, Türk Klasikleri: 5, İstanbul.CLAUSON, Sir, Gerard, (1972) An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, Oxford Uni-versity Press, Londra.DİLÇİN, Cem, (1983) Yeni Tarama Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları: 503, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara.DİLÇİN, Cem, (2010) Fużūlì’nin Şiiri Üzerine İncelemeler, Kabalcı Yayınevi: 353; İnceleme Dizisi: 59, İstanbul.DOĞAN, Muhammet Nur, (2000) Fużūlì Leyla ve Mecnun - Metin Düz Yazıya Çeviri ve Açıklamalar, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.EKER, Süer, (2010) “Türkçe Farsça İlişkilerinde Anlam Kopyaları Üzerine Notlar”, Prof. Dr. M. Cihat ÖZÖNDER’in Anısına Sosyoloji Yazıları I, Ankara.İMER; Kâmile, vd, (2011) Dilbilim Sözlüğü, Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, İstanbul.KARAAĞAÇ, Günay, (2013) Dil Bilimi Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.KOCATÜRK, Vasfi Mahir, (1943) Fużūlì - Leyla ile Mecnun, Ahmet Halit Kitabevi, Türk Klasikleri Serisi: 2, İstanbul.MAZIOĞLU, Hasibe, (1989) Fużūlì ve Türkçe Divanı’ndan Seçmeler, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara.ONAN, Necmettin Halil, (1956) Fużūlì Leylâ ile Mecnun, Ankara Maarif Vekâleti, Türk Kültür Eserleri: 1, Ankara.SAMANCI, Metin, (2019) Fuzûlî’nin Anlam Dünyası - Anahtar Kelimeler ve Kavramlar Sözlüğü, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı Doktora Tezi, (Danışman: Prof. Dr. Ömer Zülfe) İstanbul.TARLAN, Ali Nihat, (2008) Fużūlì Dîvânı Şerhi, Akçağ Yayınları, İstanbul.TOPAL, Mesut, (2013) Dakâyıku’l-Hakâyık (İnceleme - Metin), Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş.TOPALOĞLU, Ahmet, (1989) Dil Bilgisi Terimleri Sözlüğü, Ötüken Yayınları, İstanbul.VARDAR, Berke vd., (1998) Açıklamalı Dilbilim Terimleri Sözlüğü, Multilingual Yayınları, İstanbul.ZÜLFE, Ömer, (2018) “Fużūlì’de Söz Kalıpları”, Bir Devr-i Kadim Efendisi Prof. Dr. Tahir ÜZGÖR’e Armağan, Editörler: Üzeyir Aslan, Hakan Taş, Ömer Zülfe. ZÜLFE, Ömer, (2015) “Yeter” Kelimesinin Fesahate Aykırı Bir Kullanımı Üzerine”, M. Ali TANYERİ Anısına Makaleler, Ülke Kitapları, İstanbul.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Literary Studies
Journal Section
Research Article
Authors
Metin Samancı
0000-0002-6193-0370
Türkiye
Publication Date
August 30, 2019
Submission Date
July 15, 2019
Acceptance Date
August 20, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 3 Number: 2