Macroeconomic Determinants of Gender Inequality: An Analysis Using DOLS, FMOLS, and CCR Methods

Öz

Gender inequality is considered one of the main obstacles to economic and social development, particularly in developing countries. Limited female labor force participation affects the sustainability of economic growth, resource allocation, and income distribution. Therefore, identifying its determinants is crucial for both the academic literature and policymakers. This study empirically analyzes the macroeconomic determinants of gender inequality in Türkiye over the period 1993–2023. The dependent variable is a gender inequality indicator, while the independent variables include economic development, unemployment, fertility, urbanization, and digitalization. In the empirical analysis, the Johansen cointegration test is employed to examine the existence of a long-run relationship among the variables, and the results indicate that the series are cointegrated. The long-run coefficients are estimated using the DOLS, FMOLS, and CCR methods. The findings show that economic development, unemployment, and fertility rates increase gender inequality, whereas urbanization reduces it. In addition, internet usage, used as an indicator of digitalization, is found to increase gender inequality. These results indicate that economic growth alone is not sufficient to achieve gender equality and that structural factors play a decisive role.

Anahtar Kelimeler

• Gender Inequality
• Labor Force Participation Gap
• Economic Growth
• Unemployment
• Urbanization
• Digitalization

Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliğinin Makroekonomik Belirleyicileri: DOLS, FMOLS ve CCR Yöntemleriyle Bir Analiz

Öz

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, özellikle gelişmekte olan ülkelerde ekonomik ve sosyal kalkınmanın önündeki temel sorunlardan biri olarak değerlendirilmektedir. Kadınların işgücüne katılım düzeyinin sınırlı olması; ekonomik büyümenin sürdürülebilirliği, kaynakların etkin kullanımı ve gelir dağılımı üzerinde önemli etkiler doğurmaktadır. Bu nedenle toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin belirleyicilerinin incelenmesi, hem akademik literatür hem de politika yapıcılar açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de 1993–2023 döneminde toplumsal cinsiyet eşitsizliğini etkileyen makroekonomik faktörleri ampirik olarak analiz etmektir. Bu doğrultuda çalışmanın bağımlı değişkeni, toplumsal cinsiyet eşitsizliği göstergesidir. Bağımsız değişkenler ise ekonomik gelişmişlik, işsizlik, doğurganlık, kentleşme ve dijitalleşme göstergeleridir. Çalışmanın ampirik analizinde değişkenler arasında uzun dönemli ilişkinin varlığını test etmek amacıyla Johansen eşbütünleşme testi uygulanmış ve serilerin eşbütünleşik olduğu tespit edilmiştir. Uzun dönem katsayılarının tahmininde DOLS, FMOLS ve CCR yöntemlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, ekonomik gelişmişlik, işsizlik ve doğurganlık oranlarının toplumsal cinsiyet eşitsizliğini artırıcı yönde etkilediğini; kentleşmenin ise eşitsizliği azaltıcı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, dijitalleşme göstergesi olarak kullanılan internet kullanım oranının eşitsizliği artırıcı yönde etkide bulunduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, ekonomik büyümenin tek başına toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasında yeterli olmadığını ve yapısal faktörlerin belirleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği
• İşgücüne Katılım Farkı
• Ekonomik Büyüme
• İşsizlik
• Kentleşme
• Dijitalleşme

Kaynakça

1. Albanesi, S., Prados, M. J. (2022). Slowing women's labor force participation: the role of income inequality (No. w29675). National Bureau of Economic Research.
2. Balima, H. W., Gomes, D. B. P. (2022). Addressing gender gaps in MENA labor markets. Promoting Inclusive Growth in the Middle East and North Africa, Chapter 5, Doi: https://doi.org/10.5089/9798400200038.071
3. Basargekar, P., Singh, P. (2022). An intriguing puzzle of female labour force participation: a comparative study of selected South Asian countries. The Indian Journal of Labour Economics, 65(3), 881-895.
4. Başol, O., Aydin, G. (2025). Dijitalleşme ve toplumsal cinsiyet eşitliği: Avrupa Birliği ülkeleri üzerine bir analiz. İş, Güc: Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 27(1), 37-56.
5. Bloom, D.E., Canning, D., Fink, G. (2009). Fertility, female labor force participation, and the demographic dividend. J Econ Growth 14, 79–101. https://doi.org/10.1007/s10887-009-9039-9
6. Chen, D. H. (2004). Gender equality and economic development: The role for information and communication technologies. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.610329
7. Contreras, D., Plaza, G. (2010). Cultural factors in women’s labor force participation in Chile. Feminist Economics, 16(2), 27-46. http://dx.doi.org/10.1080/13545701003731815. Çağındı, Y., Dolu, A. (2024). Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin ekonomik büyümeye etkisi: OECD ülkeleri özelinde bir inceleme. Turkish Studies-Economy, 19(4), 1231-1242.
8. Çelik Uğuz, S., Topbaş, F. (2016). Turizmde kadın istihdamı ve ücret ayrımcılığı: Karşılaştırmalı bir analiz. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 27(1), s. 62-78.

9. Çolak, Z. (2021). Türkiye’de toplumsal cinsiyet eşitsizliği-ekonomik büyüme ilişkisi üzerine ekonometrik analiz. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 1094-1105.
10. Deniz, M., Hobikoğlu, E. H. (2012). Cinsiyete göre gelişme endeksi çerçevesinde kadın istihdamının ekonomik değerlendirmesi: Türkiye örneği. In the International Conference on Eurasian Economies, 11-13.
11. Dickey, D. A., Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49, 1052-1072. Duflo, E. (2012). Women empowerment and economic development. Journal of Economic literature, 50(4), 1051-1079.
12. Durgun , C., Gök, G. (2017). Toplumsal cinsiyet eşitsizliği bağlamında BRICS & G7 ülkelerinin karşılaştırmalı analizi. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), s. 20-32.
13. Ece, S., Arslan, N., Hazırbaş, H. (2024). Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin iş-aile ve aile-iş çatışması üzerindeki etkisine yönelik bir araştırma (A research study on the effect of gender inequality on work-family and family-work conflict). Journal of Politics, Economy and Management, 7(2), 45–58.
14. Enders, W. (1995). Applied econometric time series. John wiley & sons, Inc, Newyork.
15. Eren, M. V. (2020). Cinsiyet eşit(siz)liğinde genç kadın işsizliği ile kalkınma arasındaki ilişki: Avrupa Birliği ülkeleri üzerine ekonometrik bir analiz. Journal of Yaşar University, 15(59), 598-614.
16. Gaddis, I., Klasen, S. (2014). Economic development, structural change, and women’s labor force participation: A reexamination of the feminization U hypothesis. Journal of population economics, 27(3), 639-681.
17. Goldin, C. (1994). The U-shaped female labor force function in economic development and economic history. Doi 10.3386/w4707
18. Göksel, İ. (2013). Female labor force participation in Turkey: The role of conservatism. Women’s Studies International Forum, 41, 45–54. https://doi.org/10.1016/j.wsif.2013.04.006.
19. Gövdeli, T. (2016). Türkiye’de eğitim-ekonomik büyüme ilişkisi: Yapısal kırılmalı birim kök ve eşbütünleşme analizi. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(3), 223238.
20. Gujarati, D. N. (2016). Örneklerle Ekonometri. (N. Bolatoğlu, Çev.) Ankara: BB101 Yayınları
21. Hill, M. A., King, E. (1995). Women's education and economic well-being. Feminist Economics. 1(2), 21-46.
22. Hong, G., Kim, S., Park, G., Sim, S. G. (2019). Female education externality and inclusive growth. Sustainability, 11(12), 3344.
23. Höke, N. (2024). Dijitalleşmenin kadın istihdamına etkileri: Bankacılık sektörü örneği. Pamukkale Üniversitesi Doktora tezi, Denizli.
24. Islam, M. S., Al Amin, M. (2016). Understanding domestic workers protection & welfare policy and evaluating its applications to managing human resources of the informal sector in Bangladesh. Journal of Asian Business Strategy, 6(12), 246-266.
25. Jayachandran, S. (2021). Social norms as a barrier to women’s employment in developing countries. IMF Economic Review, 69(3), 576-595. https://doi.org/10.1057/s41308-021-00140-w.
26. Johansen, S. (1988). Statictical analysis of countegration vectors. Journal of Economic Dynamics and Control, 231-254.
27. Johansen, S., Juselius, K. (1990). Maximum likelihood estimation and inference on cointegration-with application to the demand for Money. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 52, 169-210.
28. Kızılgöl, Ö. A. (2012). Türkiye’de eğitimde cinsiyet eşitsizliğinin yoksulluk üzerindeki etkisi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 19(1), 179-191.
29. Klasen, S. (2002). Low schooling for girls, slower growth for all? Cross-country evidence on the effect of gender inequality in education on economic development. The World Bank Economic Review. 16(3): 345-373. Klasen, S. (2019). What explains uneven female labor force participation levels and trends in developing countries?. The World Bank Research Observer, 34(2), 161-197.
30. Klasen, S., Lamanna, F. (2009). The impact of gender inequality in education and employment on economic growth: new evidence for a panel of countries. Feminist economics, 15(3), 91-132.
31. Klasen, S., Pieters, J. (2015). What explains the stagnation of female labor force participation in urban India? The World Bank Economic Review, 29(3), 449-478. https://doi.org/10.1093/wber/lhv003.
32. Klasen, S., Le, T. T. N., Pieters, J., Santos Silva, M. (2021). What drives female labour force participation? Comparable micro-level evidence from eight developing and emerging economies. The Journal of Development Studies, 57(3), 417-442.
33. Lahoti, R., Swaminathan, H. (2016). Economic development and women’s labor force participation in India. Feminist Economics, 22(2), 168-195. https://doi.org/10.1080/13545701.2015.1066022.
34. Mayda, F. A., Vurkun, S. (2018). Gelir dağılımı eşitsizliğinin toplumsal cinsiyet bağlamında değerlendirilmesi. The Journal of International Lingual Social and Educational Sciences, 4(2), 214-228.
35. Merdan, E. (2026). Dijital çağda iş yerinde duygular teknoloji, emek ve duygusal dinamikler, (Bölüm: Teknostres ve duygu). Özgür Yayınları, 69-82. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1241.c5030
36. Mishra, V., Smyth, R. (2010). Female labor force participation and total fertility rates in the OECD: New evidence from panel cointegration and Granger causality testing. Journal of Economics and Business, 62(1), 48-64.
37. Morrison, A., Raju, D., Sinha, N. (2007). Gender equality, poverty and economic growth (Vol. 4349). Washington, DC: World Bank.
38. Örücü, E., Kılıç, R., Kılıç, T. (2007). Cam tavan sendromu ve kadınların üst düzey yönetici pozisyonuna yükselmelerindeki engeller: Balıkesir İli Örneği. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 14(2), 117-135
39. Özdemir, Ö. (2021). Kadınlarda eğitimin küresel cinsiyet eşitliği endeksi üzerindeki etkisi: Türkiye için bir uygulama. Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 7(2): 31-43.
40. Özdemir, E. A., Altay, A. (2021). Toplumsal cinsiyet eşitliği ve ekonomik kalkınma ilişkisi: OECD ülkeleri analizi. İzmir İktisat Dergisi, 36(3), 601-665.
41. Park, J. Y. (1992). Canonical cointegrating regressions. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 60, 119-143.
42. Pedroni, P. (2001). Purchasing power parity tests in cointegrated panels. Review of Economics Statistics, 83(4), 727-731.
43. Perugini C., Vladisavljević M. (2019). Gender ınequality and the gender-job satisfaction paradox in Europe. Labour Economics, 60, 129-147.
44. Phillips, P. C. B., Hansen, B. E. (1990). Statistical inference in instrumental variable regression with I (1) processes, Review of Economic Studies, 57, 99–125.
45. Rashid, A. T. (2016). Digital inclusion and social inequality: Gender differences in ICT access and use in five developing countries. Gender, Technology and Development, 20(3), 306-332.
46. Sancar Özkök, C. S., Atay Polat, M. (2020). Ekonomik büyüme, enflasyon ve kentleşmenin kadınların işgücüne katılımına etkileri: Türkiye üzerine bir uygulama. Global Journal of Economics and Business Studies, 9(17), 63–76, https://dergipark.org.tr/en/pub/gumusgjebs/issue/55948/694769
47. Serel, H., Özdemir, B. S. (2017). Türkiye’de kadın istihdamı ve ekonomik büyüme ilişkisi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 15(3), 134-150. https://doi.org/10.11611/yead.310569
48. Sevüktekin, M., Çınar, M. (2017). Ekonometrik Zaman Serileri Analizi. Bursa: Dora.
49. Stock, J. H., Watson, M. W. (1993). A simple estimator of cointegrating vectors in higher order integrated systems. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 61(4), 783-820.
50. Tansel, A. (2002). Economic development and female labor force participation in Turkey: Time-series evidence and cross-province estimates. Economic Research Forum for the Arab Countries, Iran & Turkey. METU/ERC Working Paper, (02/3). http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.301946.
51. Tejani, S., Milberg, W. (2016). Global defeminization? Industrial upgrading and manufacturing employment in developing countries. Feminist Economics, 22(2), 24-54. https://doi.org/10.1080/13545701.2015.1120880.
52. Topoğlu, S. (2007). Kadın istihdamında fırsat eşitsizliği, toplumsal dışlanmışlık; Türkiye-AB karşılaştırması. İstanbul Üniversitesi Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 54-96.
53. Tunçsiper, Ç. (2023). Avrupa Birliği ve Türkiye için küresel cinsiyet eşitsizliği endeksi bağlamında bir karşılaştırma. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(4), 1084–1102. http://doi.org/10.25287/ohuiibf.1326742.
54. Turşucu, G., Yalçın, E. C. (2021). OECD ülkelerinde emek piyasası göstergelerinin cinsiyete göre incelenmesi. Ekonomi Maliye İşletme Dergisi, 4(2), 209-223.
55. Verick, S. (2014). Female labor force participation in developing countries. IZA World of Labor.
56. Verick, S. (2018). The puzzles and contradictions of the Indian labour market: What will the future of work look like? (No. 11376). IZA Discussion Papers.
57. Yapraklı, S. (2017). Enflasyon ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye için eşbütünleşme ve nedensellik analizi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 287-301.
58. Yenilmez, F., Kılıç, E. (2018). Türkiye’de işgücüne katılma oranı-işsizlik oranı ilişkisi: Cinsiyet ve eğitim düzeyine dayalı bir analiz. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 13(2), 55-76. https://doi.org/10.17153/oguiibf.410254
59. Yıldırımalp, S. (2021). Ayrımcılık temelli dışlanma: Türkiye’de çalışma hayatında kadınlar. Sosyal Güvenlik Dergisi, 11(2), 321-346.
60. Zeren, F., Savrul, B. K. (2017). Kadınların işgücüne katılım oranı, ekonomik büyüme, işsizlik oranı ve kentleşme oranı arasındaki saklı koentegrasyon ilişkisinin araştırılması. Yönetim Bilimleri Dergisi, 15(30), 87-103.