Review

Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi

Volume: 11 Number: 3 September 29, 2025
EN TR

Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi

Öz

Çölyak genetik olarak yatkın bireylerde, gluten ve ilişkili proteinlerin tüketimi ile tetiklenerek intestinal mukozada atrofiyeye neden olan, immün aracılı kronik bağırsak hastalığıdır. Bağırsaklarda villusların harabiyeti, bağırsak bariyerinin bozulması, inflamasyon ve bunlara bağlı olarak emilim problemleri görülmektedir. Hastalığın tanısı; ince bağırsak biyopsisi, serolojik testler ve histopatolojik bulgular ile konulmaktadır. Tek tedavi yöntemi yaşam boyu glutensiz diyettir. Tanı almış bireyle- rin beslenmesinden gluten ve gluten içeren tüm gıdaları çıkarması gerekmektedir. Örneğin buğday, arpa, çavdar ürünleri diyette yasaklılar arasındadır. Fakat glutensiz diyetin uzun süre uygulanmasına bağlı olarak yüksek kalori alımı ve bazı besin öğe- lerinde eksiklikler görülmektedir. Bu nedenle hastanın ihtiyacına uygun, bireye özgü uygulanabilir bir diyet tedavisi planlanmalıdır. Bu makalede çölyak hastalığının tanımı, klinik bulguları, sınıflandırması, tanı yöntemleri ve diyet tedavisinin incelenmesi ve derlenmesi amaçlanmıştır. Çölyak hastalığı ve diyet tedavi hakkında bilgi edinmek amacıyla 1992-2023 yıllarında yayınlan 60 bilimsel makale incelenmiştir. Makaleler Google Scholar, PubMed, Yök Tez Merkezi veri tabanları kullanılarak taranmış ve derlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. 1-Lebwohl B, Sanders DS, Green PHR. Coeliac disease. Lancet 2018; 6:391(10115):70- 81.
  2. 2- Glissen Brown JR, Singh P. Coeliac disease. Paediatrics and International Child Health 2019; 39(1):23-31.
  3. 3- Maki M, Lohi O. Celiac Disease. In: Walker WA, Goulet O, Kleinman RE, Sherman PM, Shneider BL, Sanderson IR (eds). Pediatric Gastrointestinal Disease, Pathophysiology, Diagnosis, Management, 4th edition, Ontario, BC Decker 2004;932- 43.
  4. 4- Foschia M, Horstmann S, Arendt EK, Zannini E. Nutritional therapy - Facing the gap between coeliac disease and gluten-free food. International Journal of Food Microbiology 2016; 239:113-24.
  5. 5- Makharia G, Gibson PR, Bai JC, et al. World Gastroenterology Organisation Global Guidelines: Diet and the Gut. Journal of Clinical Gastroenterology 2022; 56(1):1-15.
  6. 6- Makovicky P, Makovicky P, Caja F, Rimarova K, Samasca G, Vannucci L.Celiac disease and gluten-free diet:Past, present, and future. Gastroenterology and Hepatology From Bed to Bench 2020; 13(1):1-7.
  7. 7- Hujoel IA, Murray JA. Refractory celiac disease. Current Gastroenterology Reports 2020; 22:18.
  8. 8- Caio G, Volta U, Sapone A, Leffler DA, De Giorgio R, Catassi C, Fasano A. Celiac disease: a comprehensive current review. BMC Medicine 2019; 17:142.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Nutritional Epidemiology , Disease Surveillance , Health Promotion , Public Health (Other)

Journal Section

Review

Early Pub Date

September 22, 2025

Publication Date

September 29, 2025

Submission Date

May 10, 2024

Acceptance Date

November 13, 2024

Published in Issue

Year 2025 Volume: 11 Number: 3

Vancouver
1.Merve Karakurluk, İlkay Buran. Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi. Akd Med J. 2025 Sep. 1;11(3):485-92. doi:10.53394/akd.1481536