EN
TR
Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi
Öz
Çölyak genetik olarak yatkın bireylerde, gluten ve ilişkili proteinlerin tüketimi ile tetiklenerek intestinal mukozada atrofiyeye neden olan, immün aracılı kronik bağırsak
hastalığıdır. Bağırsaklarda villusların harabiyeti, bağırsak bariyerinin bozulması, inflamasyon ve bunlara bağlı olarak emilim problemleri görülmektedir. Hastalığın tanısı; ince bağırsak biyopsisi, serolojik testler ve histopatolojik bulgular ile konulmaktadır.
Tek tedavi yöntemi yaşam boyu glutensiz diyettir. Tanı almış bireyle- rin beslenmesinden gluten ve gluten içeren tüm gıdaları çıkarması gerekmektedir. Örneğin buğday, arpa, çavdar ürünleri diyette yasaklılar arasındadır. Fakat glutensiz diyetin uzun süre uygulanmasına bağlı olarak yüksek kalori alımı ve bazı besin öğe- lerinde eksiklikler görülmektedir. Bu nedenle hastanın ihtiyacına uygun, bireye özgü uygulanabilir bir diyet tedavisi planlanmalıdır. Bu makalede çölyak hastalığının tanımı, klinik bulguları, sınıflandırması, tanı yöntemleri ve diyet tedavisinin incelenmesi
ve derlenmesi amaçlanmıştır. Çölyak hastalığı ve diyet tedavi hakkında bilgi edinmek amacıyla 1992-2023 yıllarında yayınlan 60 bilimsel makale incelenmiştir. Makaleler Google Scholar, PubMed, Yök Tez Merkezi veri tabanları kullanılarak taranmış ve derlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1-Lebwohl B, Sanders DS, Green PHR. Coeliac disease. Lancet 2018; 6:391(10115):70- 81.
- 2- Glissen Brown JR, Singh P. Coeliac disease. Paediatrics and International Child Health 2019; 39(1):23-31.
- 3- Maki M, Lohi O. Celiac Disease. In: Walker WA, Goulet O, Kleinman RE, Sherman PM, Shneider BL, Sanderson IR (eds). Pediatric Gastrointestinal Disease, Pathophysiology, Diagnosis, Management, 4th edition, Ontario, BC Decker 2004;932- 43.
- 4- Foschia M, Horstmann S, Arendt EK, Zannini E. Nutritional therapy - Facing the gap between coeliac disease and gluten-free food. International Journal of Food Microbiology 2016; 239:113-24.
- 5- Makharia G, Gibson PR, Bai JC, et al. World Gastroenterology Organisation Global Guidelines: Diet and the Gut. Journal of Clinical Gastroenterology 2022; 56(1):1-15.
- 6- Makovicky P, Makovicky P, Caja F, Rimarova K, Samasca G, Vannucci L.Celiac disease and gluten-free diet:Past, present, and future. Gastroenterology and Hepatology From Bed to Bench 2020; 13(1):1-7.
- 7- Hujoel IA, Murray JA. Refractory celiac disease. Current Gastroenterology Reports 2020; 22:18.
- 8- Caio G, Volta U, Sapone A, Leffler DA, De Giorgio R, Catassi C, Fasano A. Celiac disease: a comprehensive current review. BMC Medicine 2019; 17:142.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Beslenme Epidemiyolojisi, Hastalık Denetimi, Sağlığın Geliştirilmesi, Halk Sağlığı (Diğer)
Bölüm
Derleme
Erken Görünüm Tarihi
22 Eylül 2025
Yayımlanma Tarihi
29 Eylül 2025
Gönderilme Tarihi
10 Mayıs 2024
Kabul Tarihi
13 Kasım 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 11 Sayı: 3
APA
Karakurluk, M., & Buran, İ. (2025). Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi. Akdeniz Tıp Dergisi, 11(3), 485-492. https://doi.org/10.53394/akd.1481536
AMA
1.Karakurluk M, Buran İ. Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi. Akd Tıp D. 2025;11(3):485-492. doi:10.53394/akd.1481536
Chicago
Karakurluk, Merve, ve İlkay Buran. 2025. “Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi”. Akdeniz Tıp Dergisi 11 (3): 485-92. https://doi.org/10.53394/akd.1481536.
EndNote
Karakurluk M, Buran İ (01 Eylül 2025) Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi. Akdeniz Tıp Dergisi 11 3 485–492.
IEEE
[1]M. Karakurluk ve İ. Buran, “Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi”, Akd Tıp D, c. 11, sy 3, ss. 485–492, Eyl. 2025, doi: 10.53394/akd.1481536.
ISNAD
Karakurluk, Merve - Buran, İlkay. “Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi”. Akdeniz Tıp Dergisi 11/3 (01 Eylül 2025): 485-492. https://doi.org/10.53394/akd.1481536.
JAMA
1.Karakurluk M, Buran İ. Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi. Akd Tıp D. 2025;11:485–492.
MLA
Karakurluk, Merve, ve İlkay Buran. “Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi”. Akdeniz Tıp Dergisi, c. 11, sy 3, Eylül 2025, ss. 485-92, doi:10.53394/akd.1481536.
Vancouver
1.Merve Karakurluk, İlkay Buran. Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi. Akd Tıp D. 01 Eylül 2025;11(3):485-92. doi:10.53394/akd.1481536