Derleme

Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi

Cilt: 11 Sayı: 3 29 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi

Öz

Çölyak genetik olarak yatkın bireylerde, gluten ve ilişkili proteinlerin tüketimi ile tetiklenerek intestinal mukozada atrofiyeye neden olan, immün aracılı kronik bağırsak hastalığıdır. Bağırsaklarda villusların harabiyeti, bağırsak bariyerinin bozulması, inflamasyon ve bunlara bağlı olarak emilim problemleri görülmektedir. Hastalığın tanısı; ince bağırsak biyopsisi, serolojik testler ve histopatolojik bulgular ile konulmaktadır. Tek tedavi yöntemi yaşam boyu glutensiz diyettir. Tanı almış bireyle- rin beslenmesinden gluten ve gluten içeren tüm gıdaları çıkarması gerekmektedir. Örneğin buğday, arpa, çavdar ürünleri diyette yasaklılar arasındadır. Fakat glutensiz diyetin uzun süre uygulanmasına bağlı olarak yüksek kalori alımı ve bazı besin öğe- lerinde eksiklikler görülmektedir. Bu nedenle hastanın ihtiyacına uygun, bireye özgü uygulanabilir bir diyet tedavisi planlanmalıdır. Bu makalede çölyak hastalığının tanımı, klinik bulguları, sınıflandırması, tanı yöntemleri ve diyet tedavisinin incelenmesi ve derlenmesi amaçlanmıştır. Çölyak hastalığı ve diyet tedavi hakkında bilgi edinmek amacıyla 1992-2023 yıllarında yayınlan 60 bilimsel makale incelenmiştir. Makaleler Google Scholar, PubMed, Yök Tez Merkezi veri tabanları kullanılarak taranmış ve derlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1-Lebwohl B, Sanders DS, Green PHR. Coeliac disease. Lancet 2018; 6:391(10115):70- 81.
  2. 2- Glissen Brown JR, Singh P. Coeliac disease. Paediatrics and International Child Health 2019; 39(1):23-31.
  3. 3- Maki M, Lohi O. Celiac Disease. In: Walker WA, Goulet O, Kleinman RE, Sherman PM, Shneider BL, Sanderson IR (eds). Pediatric Gastrointestinal Disease, Pathophysiology, Diagnosis, Management, 4th edition, Ontario, BC Decker 2004;932- 43.
  4. 4- Foschia M, Horstmann S, Arendt EK, Zannini E. Nutritional therapy - Facing the gap between coeliac disease and gluten-free food. International Journal of Food Microbiology 2016; 239:113-24.
  5. 5- Makharia G, Gibson PR, Bai JC, et al. World Gastroenterology Organisation Global Guidelines: Diet and the Gut. Journal of Clinical Gastroenterology 2022; 56(1):1-15.
  6. 6- Makovicky P, Makovicky P, Caja F, Rimarova K, Samasca G, Vannucci L.Celiac disease and gluten-free diet:Past, present, and future. Gastroenterology and Hepatology From Bed to Bench 2020; 13(1):1-7.
  7. 7- Hujoel IA, Murray JA. Refractory celiac disease. Current Gastroenterology Reports 2020; 22:18.
  8. 8- Caio G, Volta U, Sapone A, Leffler DA, De Giorgio R, Catassi C, Fasano A. Celiac disease: a comprehensive current review. BMC Medicine 2019; 17:142.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beslenme Epidemiyolojisi, Hastalık Denetimi, Sağlığın Geliştirilmesi, Halk Sağlığı (Diğer)

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

22 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

29 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

10 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

13 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 11 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Karakurluk, M., & Buran, İ. (2025). Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi. Akdeniz Tıp Dergisi, 11(3), 485-492. https://doi.org/10.53394/akd.1481536
AMA
1.Karakurluk M, Buran İ. Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi. Akd Tıp D. 2025;11(3):485-492. doi:10.53394/akd.1481536
Chicago
Karakurluk, Merve, ve İlkay Buran. 2025. “Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi”. Akdeniz Tıp Dergisi 11 (3): 485-92. https://doi.org/10.53394/akd.1481536.
EndNote
Karakurluk M, Buran İ (01 Eylül 2025) Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi. Akdeniz Tıp Dergisi 11 3 485–492.
IEEE
[1]M. Karakurluk ve İ. Buran, “Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi”, Akd Tıp D, c. 11, sy 3, ss. 485–492, Eyl. 2025, doi: 10.53394/akd.1481536.
ISNAD
Karakurluk, Merve - Buran, İlkay. “Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi”. Akdeniz Tıp Dergisi 11/3 (01 Eylül 2025): 485-492. https://doi.org/10.53394/akd.1481536.
JAMA
1.Karakurluk M, Buran İ. Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi. Akd Tıp D. 2025;11:485–492.
MLA
Karakurluk, Merve, ve İlkay Buran. “Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi”. Akdeniz Tıp Dergisi, c. 11, sy 3, Eylül 2025, ss. 485-92, doi:10.53394/akd.1481536.
Vancouver
1.Merve Karakurluk, İlkay Buran. Çölyak Hastalığı, Diyeti Ve Fonskiyonel Bileşimi. Akd Tıp D. 01 Eylül 2025;11(3):485-92. doi:10.53394/akd.1481536