Review

Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi

Volume: 12 Number: 1 March 25, 2026
TR EN

Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi

Abstract

Böbrek nakli, son dönem böbrek yetmezliğinin tek küratif tedavisidir. Böbrek naklinde immünolojik uyumluluk, böbrek alıcısı ile donör arasındaki insan lökosit antijenine (HLA) uyumuna bağlıdır. HLA uyumsuzluğunun artması, de novo donöre özgü HLA antikorlarının (dnDSA) oluşmasına neden olabilir. Bu antikorlar, böbrek dokusuna karşı immünolojik reaksiyonları baş-latarak organ reddine (rejeksiyon ve greft kaybı) yol açabilir. Genel olarak, alıcı ve donör arasındaki HLA doku uyumsuzluğunun azalmasıyla nakil sonrası böbrek dokularına karşı oluşabilecek rejeksiyon riski azalırken, uyumsuzluğun artmasıyla rejeksiyon riski artabilir. HLA epitopları, 25 amino asitten oluşan, antijen sunan hücreler ile T hücre reseptörlerinin bağlanmasını sağlayan özelleşmiş yapılardır. Bu bağlanma noktaları fonksiyonel epitop veya eplet olarak tanımlanır ve 2-5 amino asit uzunluğunda olabilir. Bu bağlanma noktaları bilgisayar algoritmaları tarafından tahmin edilebilir. Bu algoritmalar sayesinde, alıcı ve donör arasındaki HLA uyumlu-luğu daha hassas bir şekilde değerlendirilebilir. Eplet uyumsuzlukları, gelecekte organ nakli açısından kritik bir biyobelirteç olabilir. Böbrek nakli alıcı ve donör arasındaki eplet uyumsuzluğunun tespiti, uyumsuz epletlerin risk değerlendirmesi ve buna göre planlanmış immünolojik klinik süreçler nakil sonrası böbrek greft sağkalımını uzatabilir. Greft sağkalımının uzaması, böbrek naklinde klinik sonuçların iyileştirilmesi, alıcının yaşam kalitesinin artırılması ve sağlık sisteminde maliyetlerin azaltılmasına katkıda bulunabilir. Bu derlemede, eplet eşleştirmenin geleneksel HLA antijen eşleşmesine kıyasla avantajları, immünolojik uyumluluğun artırılmasındaki rolü ve klinik değerlendirilmesi ele alınmaktadır.

Keywords

References

  1. Opelz G, Döhler B. Effect of hu-man leukocyte antigen compatibi-lity on kidney graft survival: Comparative analysis of two de-cades. Transplantation. 2007;84(2):137–43.
  2. Tait BD, Süsal C, Gebel HM, Nickerson PW, Zachary AA, Claas FHJ, Reed EF, Bray RA, Campbell P, Chapman JR, Coates PT, Colvin RB, Cozzi E, Doxia-dis IIN, Fuggle S V., Gill J, Glotz D, Lachmann N, Mohanakumar T, Suciu-Foca N, Sumitran-Holgersson S, Tanabe K, Taylor CJ, Tyan DB, Webster A, Zeevi A, Opelz G. Consensus guideli-nes on the testing and clinical ma-nagement issues associated with HLA and Non-HLA antibodies in transplantation. Transplantation. 2013;95(1):19–47.
  3. Duquesnoy RJ, Takemoto S, De Lange P, Doxiadis IIN, Schreuder GMT, Persijn GG, Claas FHJ. HLAMatchmaker: A molecularly based algorithm for histocompati-bility determination. III. Effect of matching at the HLA-A,B amino acid triplet level on kidney transp-lant survival. Transplantation. 2003;75(6):884–9.
  4. Tambur AR, Claas FHJ. HLA epitopes as viewed by antibodies: What Is it all about? American Jo-urnal of Transplantation. 2015;15(5):1148–54.
  5. Wiebe C, Nickerson P. Strategic Use of Epitope Matching to Imp-rove Outcomes. Transplantation. 2016;100(10):2048–52.
  6. Doxiadis I, Loeffler-Wirth H, Lachmann N, Lehmann C. A Short History of B-Cell HLA Epi-topes. Transfus Med Hemother. 2024;51(3):152–7.
  7. Lim WH, Chadban SJ, Clayton P, Budgeon CA, Murray K, Camp-bell SB, Cohney S, Russ GR, Mcdonald SP. Human leukocyte antigen mismatches associated with increased risk of rejection, graft failure, and death indepen-dent of initial immunosuppression in renal transplant recipients. Clin Transplant. 2012;26(4).
  8. Süsal C, Opelz G. Current role of human leukocyte antigen matc-hing in kidney transplantation. Curr Opin Organ Transplant. 2013;18(4):438–44.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Immunogenetics, Transplantation Immunology, Applied Immunology

Journal Section

Review

Publication Date

March 25, 2026

Submission Date

April 19, 2025

Acceptance Date

June 14, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 12 Number: 1

APA
Aslanhan, Ü., Işıtmangil, G., & Kalkanlı Taş, S. (2026). Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi. Akdeniz Tıp Dergisi, 12(1). https://doi.org/10.53394/akd.1622769
AMA
1.Aslanhan Ü, Işıtmangil G, Kalkanlı Taş S. Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi. Akd Med J. 2026;12(1). doi:10.53394/akd.1622769
Chicago
Aslanhan, Ümit, Gülbu Işıtmangil, and Sevgi Kalkanlı Taş. 2026. “Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi”. Akdeniz Tıp Dergisi 12 (1). https://doi.org/10.53394/akd.1622769.
EndNote
Aslanhan Ü, Işıtmangil G, Kalkanlı Taş S (March 1, 2026) Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi. Akdeniz Tıp Dergisi 12 1
IEEE
[1]Ü. Aslanhan, G. Işıtmangil, and S. Kalkanlı Taş, “Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi”, Akd Med J, vol. 12, no. 1, Mar. 2026, doi: 10.53394/akd.1622769.
ISNAD
Aslanhan, Ümit - Işıtmangil, Gülbu - Kalkanlı Taş, Sevgi. “Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi”. Akdeniz Tıp Dergisi 12/1 (March 1, 2026). https://doi.org/10.53394/akd.1622769.
JAMA
1.Aslanhan Ü, Işıtmangil G, Kalkanlı Taş S. Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi. Akd Med J. 2026;12. doi:10.53394/akd.1622769.
MLA
Aslanhan, Ümit, et al. “Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi”. Akdeniz Tıp Dergisi, vol. 12, no. 1, Mar. 2026, doi:10.53394/akd.1622769.
Vancouver
1.Ümit Aslanhan, Gülbu Işıtmangil, Sevgi Kalkanlı Taş. Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi. Akd Med J. 2026 Mar. 1;12(1). doi:10.53394/akd.1622769