TR
EN
Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi
Öz
Böbrek nakli, son dönem böbrek yetmezliğinin tek küratif tedavisidir. Böbrek naklinde immünolojik uyumluluk, böbrek alıcısı ile donör arasındaki insan lökosit antijenine (HLA) uyumuna bağlıdır. HLA uyumsuzluğunun artması, de novo donöre özgü HLA antikorlarının (dnDSA) oluşmasına neden olabilir. Bu antikorlar, böbrek dokusuna karşı immünolojik reaksiyonları baş-latarak organ reddine (rejeksiyon ve greft kaybı) yol açabilir. Genel olarak, alıcı ve donör arasındaki HLA doku uyumsuzluğunun azalmasıyla nakil sonrası böbrek dokularına karşı oluşabilecek rejeksiyon riski azalırken, uyumsuzluğun artmasıyla rejeksiyon riski artabilir. HLA epitopları, 25 amino asitten oluşan, antijen sunan hücreler ile T hücre reseptörlerinin bağlanmasını sağlayan özelleşmiş yapılardır. Bu bağlanma noktaları fonksiyonel epitop veya eplet olarak tanımlanır ve 2-5 amino asit uzunluğunda olabilir. Bu bağlanma noktaları bilgisayar algoritmaları tarafından tahmin edilebilir. Bu algoritmalar sayesinde, alıcı ve donör arasındaki HLA uyumlu-luğu daha hassas bir şekilde değerlendirilebilir. Eplet uyumsuzlukları, gelecekte organ nakli açısından kritik bir biyobelirteç olabilir. Böbrek nakli alıcı ve donör arasındaki eplet uyumsuzluğunun tespiti, uyumsuz epletlerin risk değerlendirmesi ve buna göre planlanmış immünolojik klinik süreçler nakil sonrası böbrek greft sağkalımını uzatabilir. Greft sağkalımının uzaması, böbrek naklinde klinik sonuçların iyileştirilmesi, alıcının yaşam kalitesinin artırılması ve sağlık sisteminde maliyetlerin azaltılmasına katkıda bulunabilir. Bu derlemede, eplet eşleştirmenin geleneksel HLA antijen eşleşmesine kıyasla avantajları, immünolojik uyumluluğun artırılmasındaki rolü ve klinik değerlendirilmesi ele alınmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Opelz G, Döhler B. Effect of hu-man leukocyte antigen compatibi-lity on kidney graft survival: Comparative analysis of two de-cades. Transplantation. 2007;84(2):137–43.
- Tait BD, Süsal C, Gebel HM, Nickerson PW, Zachary AA, Claas FHJ, Reed EF, Bray RA, Campbell P, Chapman JR, Coates PT, Colvin RB, Cozzi E, Doxia-dis IIN, Fuggle S V., Gill J, Glotz D, Lachmann N, Mohanakumar T, Suciu-Foca N, Sumitran-Holgersson S, Tanabe K, Taylor CJ, Tyan DB, Webster A, Zeevi A, Opelz G. Consensus guideli-nes on the testing and clinical ma-nagement issues associated with HLA and Non-HLA antibodies in transplantation. Transplantation. 2013;95(1):19–47.
- Duquesnoy RJ, Takemoto S, De Lange P, Doxiadis IIN, Schreuder GMT, Persijn GG, Claas FHJ. HLAMatchmaker: A molecularly based algorithm for histocompati-bility determination. III. Effect of matching at the HLA-A,B amino acid triplet level on kidney transp-lant survival. Transplantation. 2003;75(6):884–9.
- Tambur AR, Claas FHJ. HLA epitopes as viewed by antibodies: What Is it all about? American Jo-urnal of Transplantation. 2015;15(5):1148–54.
- Wiebe C, Nickerson P. Strategic Use of Epitope Matching to Imp-rove Outcomes. Transplantation. 2016;100(10):2048–52.
- Doxiadis I, Loeffler-Wirth H, Lachmann N, Lehmann C. A Short History of B-Cell HLA Epi-topes. Transfus Med Hemother. 2024;51(3):152–7.
- Lim WH, Chadban SJ, Clayton P, Budgeon CA, Murray K, Camp-bell SB, Cohney S, Russ GR, Mcdonald SP. Human leukocyte antigen mismatches associated with increased risk of rejection, graft failure, and death indepen-dent of initial immunosuppression in renal transplant recipients. Clin Transplant. 2012;26(4).
- Süsal C, Opelz G. Current role of human leukocyte antigen matc-hing in kidney transplantation. Curr Opin Organ Transplant. 2013;18(4):438–44.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İmmünogenetik , Nakil İmmünolojisi, Uygulamalı İmmünoloji
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
25 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
19 Nisan 2025
Kabul Tarihi
14 Haziran 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 1
APA
Aslanhan, Ü., Işıtmangil, G., & Kalkanlı Taş, S. (2026). Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi. Akdeniz Tıp Dergisi, 12(1). https://doi.org/10.53394/akd.1622769
AMA
1.Aslanhan Ü, Işıtmangil G, Kalkanlı Taş S. Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi. Akd Tıp D. 2026;12(1). doi:10.53394/akd.1622769
Chicago
Aslanhan, Ümit, Gülbu Işıtmangil, ve Sevgi Kalkanlı Taş. 2026. “Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi”. Akdeniz Tıp Dergisi 12 (1). https://doi.org/10.53394/akd.1622769.
EndNote
Aslanhan Ü, Işıtmangil G, Kalkanlı Taş S (01 Mart 2026) Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi. Akdeniz Tıp Dergisi 12 1
IEEE
[1]Ü. Aslanhan, G. Işıtmangil, ve S. Kalkanlı Taş, “Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi”, Akd Tıp D, c. 12, sy 1, Mar. 2026, doi: 10.53394/akd.1622769.
ISNAD
Aslanhan, Ümit - Işıtmangil, Gülbu - Kalkanlı Taş, Sevgi. “Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi”. Akdeniz Tıp Dergisi 12/1 (01 Mart 2026). https://doi.org/10.53394/akd.1622769.
JAMA
1.Aslanhan Ü, Işıtmangil G, Kalkanlı Taş S. Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi. Akd Tıp D. 2026;12. doi:10.53394/akd.1622769.
MLA
Aslanhan, Ümit, vd. “Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi”. Akdeniz Tıp Dergisi, c. 12, sy 1, Mart 2026, doi:10.53394/akd.1622769.
Vancouver
1.Ümit Aslanhan, Gülbu Işıtmangil, Sevgi Kalkanlı Taş. Böbrek Naklinde Geleneksel HLA Uyumsuzluğuna Alternatif Bir Yaklaşım: HLA Eplet Eşleşmesi. Akd Tıp D. 01 Mart 2026;12(1). doi:10.53394/akd.1622769