Research Article

Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi

Volume: 12 Number: 1 March 25, 2026
TR EN

Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi

Abstract

Amaç: Transtiretin kardiyak amiloidoz (ATTR), sıklıkla tanıda gecikmelerin yaşandığı, multisistemik tutulum gösteren ve prognozu ciddi bir hastalıktır. Bu çalışmada, Türkiye’de üçüncü basamak merkezlerde tanı alan ATTR olgularının klinik, tanısal ve tedaviye yönelik özelliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Ocak 2015 – Aralık 2023 yılları arasında yedi merkezde transtiretin kardiyak amiloidoz tanısı almış 38 hasta retrospektif olarak incelendi. Demografik veriler, başvuru şikâyetleri, laboratuvar ve görüntüleme bulguları, kırmızı bayrak özellikleri, tanı yöntemleri ve farmakolojik tedavi yaklaşımları analiz edildi. Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen hastaların ortalama yaşı 59,3±12,9 yıl olup %57,9’u erkekti. En sık başvuru yakınması halsizlikti (%78,9). Kırmızı bayrak özellikleri arasında periferik nöropati (%61,1), ortostatik hipotansiyon (%44,4) ve gastrointestinal yakınmalar (%37,1) ön plandaydı. Kardiyak değerlendirmelerde düşük voltajlı EKG (%54,1), granüler sparkling (%54,1) ve ileri diyastolik disfonksiyon (%39,5) sık görüldü. PYP sintigrafisinde Grade 2–3 tutulumu %92,1 hastada saptandı. Genetik analizlerde %55 ATTRv, %15 ATTRwt, %30 negatif sonuç elde edildi. Tafamidis kullanan hastalarda kalp yetersizliği bulguları (p=0,022) ve proteinüri (p=0,007) anlamlı derecede daha yüksek oranda izlendi. Sonuç: Türkiye’de ATTR olguları beklenenden daha genç yaşta ve herediter formların baskın olduğu bir klinik spektrumla karşımıza çıkmaktadır. Kırmızı bayrak bulgularının yüksek oranlarda görülmesi, tanı sürecinde multidisipliner yaklaşımın önemini ortaya koymaktadır. PYP sintigrafisinin biyopsi ihtiyacını azalttığı görülmüş olup, tafamidis tedavisinin daha ağır seyirli olgularda tercih edildiği anlaşılmaktadır. Bu sonuçlar, ulusal düzeyde tanısal farkındalık ve tedaviye erişimin artırılmasının önemini vurgulamaktadır.

Keywords

Supporting Institution

No funding / grant or support was received in the conduct of the study.

Ethical Statement

This study was approved by the Ethics Committee of Pamukkale University (date: October 12, 2023; approval no: 17). Since the study was designed retrospectively, informed consent was not obtained from the participants. The study was conducted in accordance with the principles of the Declaration of Helsinki.

References

  1. 1. Benson MD, Buxbaum JN, Eisenberg DS, Merlini G, Saraiva MJ, Sekijima Y, Westermark P. Amyloid nomenclature 2020: update and recommendations by the International Society of Amyloidosis (ISA) nomenclature committee. Amyloid 2020; 27:217-22.
  2. 2. Habib G, Bucciarelli-Ducci C, Caforio AL, Cardim N, Charron P, Cosyns B, Deakin JL, Doehner W, Edvardsen T, Erba PA, Ernande L, Gaemperli O, Galderisi M, Gilbert K, Grønning BA, Guaricci AI, Hagendorff A, Hansen HE, Hindricks G, Iung B, Jurcut RO, Keren A, Lancellotti P, Linhart A, Marsan NA, Marwick T, McDonagh T, Morrow DA, Murdock D, Neglia D, Oh JK, Parati G, Pierard L, Pinto FJ, Popescu BA, Potpara TS, Pries AR, Rademakers FE, Raya RE, Ribeiro AL, Rosenhek R, Senior R, Simoons ML, Stoyanov NY, Todiere G, Vahanian A, Van de Werf F, Vanoverschelde JL, Zamorano JL. Multimodality Imaging in Restrictive Cardiomyopathies: An EACVI expert consensus document In collaboration with the “Working Group on myocardial and pericardial diseases” of the European Society of Cardiology Endorsed by The Indian Academy of Echocardiography. Eur Heart J Cardiovasc Imaging 2017; 18:1090-121.
  3. 3. Gertz MA. Immunoglobulin light chain amyloidosis diagnosis and treatment algorithm 2018. Blood Cancer J 2018; 8:44.
  4. 4. González-López E, Gallego-Delgado M, Guzzo-Merello G, de Haro-Del Moral FJ, Cobo-Marcos M, Robles C, Bornstein B, Salas C, Salas-Antón C, Villar-Guimerans C, Blázquez-Encinar JC, Mingo-Santos S, Rabago G, Sandoval E, Argudo E, Vázquez de Prada JA, de la Fuente-Galán L, Noci-Belda J, Losada-López I, García-Pavia P. Wild-type transthyretin amyloidosis as a cause of heart failure with preserved ejection fraction. Eur Heart J 2015; 36:2585-94.
  5. 5. João M, Saraiva M. Transthyretin mutations in health and disease. Hum Mutat 1995; 5:191-6.
  6. 6. Kittleson MM, Ruberg FL, Ambardekar AV, Brannagan TH, Cheng RK, Clarke JO, Damy T, Deswal A, Di Carli MF, Fang JC, Fine NM, Fontana M, Grodin JL, Grogan M, Maurer MS, Nativi-Nicolau JN, Redfield MM, Soman P, Stevenson LW. 2023 ACC expert consensus decision pathway on comprehensive multidisciplinary care for the patient with cardiac amyloidosis: a report of the American College of Cardiology Solution Set Oversight Committee. J Am Coll Cardiol 2023; 81:1076-126.
  7. 7. Ruberg FL, Berk JL. Transthyretin (TTR) cardiac amyloidosis. Circulation 2012; 126:1286-300.
  8. 8. Arbelo E, Protonotarios A, Gimeno JR, Arbustini E, Barriales-Villa R, Basso C, Bezzina CR, Biagini E, Blom NA, de Boer RA, De Winter T, Elliott PM, Flather M, Garcia-Pavia P, Haugaa KH, Ingles J, Jurcut RO, Klaassen S, Limongelli G, Loeys B, Mogensen J, Moon JC, Olivotto I, Pantazis A, Rapezzi C, Ready MS, Rivolta I, Shari-Nia T, Sheppard MN, Sinagra G, Watkins H, Zeppenfeld S. 2023 ESC guidelines for the management of cardiomyopathies: developed by the task force on the management of cardiomyopathies of the European Society of Cardiology (ESC). Eur Heart J 2023; 44:3503-626.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Cardiology

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 25, 2026

Submission Date

October 29, 2025

Acceptance Date

March 10, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 12 Number: 1

APA
Tekin, I., Yaylalı, Y. T., Zorkun, C., Karaca Özer, P., Emren, S. V., Kalaycı, B., & Zoghi, M. (2026). Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi. Akdeniz Tıp Dergisi, 12(1). https://doi.org/10.53394/akd.1812954
AMA
1.Tekin I, Yaylalı YT, Zorkun C, et al. Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi. Akd Med J. 2026;12(1). doi:10.53394/akd.1812954
Chicago
Tekin, Işık, Yalın Tolga Yaylalı, Cafer Zorkun, et al. 2026. “Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı Ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi”. Akdeniz Tıp Dergisi 12 (1). https://doi.org/10.53394/akd.1812954.
EndNote
Tekin I, Yaylalı YT, Zorkun C, Karaca Özer P, Emren SV, Kalaycı B, Zoghi M (March 1, 2026) Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi. Akdeniz Tıp Dergisi 12 1
IEEE
[1]I. Tekin et al., “Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi”, Akd Med J, vol. 12, no. 1, Mar. 2026, doi: 10.53394/akd.1812954.
ISNAD
Tekin, Işık - Yaylalı, Yalın Tolga - Zorkun, Cafer - Karaca Özer, Pelin - Emren, Sadık Volkan - Kalaycı, Belma - Zoghi, Mehdi. “Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı Ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi”. Akdeniz Tıp Dergisi 12/1 (March 1, 2026). https://doi.org/10.53394/akd.1812954.
JAMA
1.Tekin I, Yaylalı YT, Zorkun C, Karaca Özer P, Emren SV, Kalaycı B, Zoghi M. Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi. Akd Med J. 2026;12. doi:10.53394/akd.1812954.
MLA
Tekin, Işık, et al. “Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı Ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi”. Akdeniz Tıp Dergisi, vol. 12, no. 1, Mar. 2026, doi:10.53394/akd.1812954.
Vancouver
1.Işık Tekin, Yalın Tolga Yaylalı, Cafer Zorkun, Pelin Karaca Özer, Sadık Volkan Emren, Belma Kalaycı, Mehdi Zoghi. Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi. Akd Med J. 2026 Mar. 1;12(1). doi:10.53394/akd.1812954