Araştırma Makalesi

Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi

Cilt: 12 Sayı: 1 25 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi

Öz

Amaç: Transtiretin kardiyak amiloidoz (ATTR), sıklıkla tanıda gecikmelerin yaşandığı, multisistemik tutulum gösteren ve prognozu ciddi bir hastalıktır. Bu çalışmada, Türkiye’de üçüncü basamak merkezlerde tanı alan ATTR olgularının klinik, tanısal ve tedaviye yönelik özelliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Ocak 2015 – Aralık 2023 yılları arasında yedi merkezde transtiretin kardiyak amiloidoz tanısı almış 38 hasta retrospektif olarak incelendi. Demografik veriler, başvuru şikâyetleri, laboratuvar ve görüntüleme bulguları, kırmızı bayrak özellikleri, tanı yöntemleri ve farmakolojik tedavi yaklaşımları analiz edildi. Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen hastaların ortalama yaşı 59,3±12,9 yıl olup %57,9’u erkekti. En sık başvuru yakınması halsizlikti (%78,9). Kırmızı bayrak özellikleri arasında periferik nöropati (%61,1), ortostatik hipotansiyon (%44,4) ve gastrointestinal yakınmalar (%37,1) ön plandaydı. Kardiyak değerlendirmelerde düşük voltajlı EKG (%54,1), granüler sparkling (%54,1) ve ileri diyastolik disfonksiyon (%39,5) sık görüldü. PYP sintigrafisinde Grade 2–3 tutulumu %92,1 hastada saptandı. Genetik analizlerde %55 ATTRv, %15 ATTRwt, %30 negatif sonuç elde edildi. Tafamidis kullanan hastalarda kalp yetersizliği bulguları (p=0,022) ve proteinüri (p=0,007) anlamlı derecede daha yüksek oranda izlendi. Sonuç: Türkiye’de ATTR olguları beklenenden daha genç yaşta ve herediter formların baskın olduğu bir klinik spektrumla karşımıza çıkmaktadır. Kırmızı bayrak bulgularının yüksek oranlarda görülmesi, tanı sürecinde multidisipliner yaklaşımın önemini ortaya koymaktadır. PYP sintigrafisinin biyopsi ihtiyacını azalttığı görülmüş olup, tafamidis tedavisinin daha ağır seyirli olgularda tercih edildiği anlaşılmaktadır. Bu sonuçlar, ulusal düzeyde tanısal farkındalık ve tedaviye erişimin artırılmasının önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Çalışmanın yürütülmesinde herhangi bir destek alınmamıştır

Etik Beyan

Bu çalışma, Pamukkale Üniversitesi Etik Kurulu’nun 12.10.2023 tarih ve 17 sayılı kurul toplantısının onayı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma retrospektif tasarlandığından, katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmamıştır. Çalışma, Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür.

Kaynakça

  1. 1. Benson MD, Buxbaum JN, Eisenberg DS, Merlini G, Saraiva MJ, Sekijima Y, Westermark P. Amyloid nomenclature 2020: update and recommendations by the International Society of Amyloidosis (ISA) nomenclature committee. Amyloid 2020; 27:217-22.
  2. 2. Habib G, Bucciarelli-Ducci C, Caforio AL, Cardim N, Charron P, Cosyns B, Deakin JL, Doehner W, Edvardsen T, Erba PA, Ernande L, Gaemperli O, Galderisi M, Gilbert K, Grønning BA, Guaricci AI, Hagendorff A, Hansen HE, Hindricks G, Iung B, Jurcut RO, Keren A, Lancellotti P, Linhart A, Marsan NA, Marwick T, McDonagh T, Morrow DA, Murdock D, Neglia D, Oh JK, Parati G, Pierard L, Pinto FJ, Popescu BA, Potpara TS, Pries AR, Rademakers FE, Raya RE, Ribeiro AL, Rosenhek R, Senior R, Simoons ML, Stoyanov NY, Todiere G, Vahanian A, Van de Werf F, Vanoverschelde JL, Zamorano JL. Multimodality Imaging in Restrictive Cardiomyopathies: An EACVI expert consensus document In collaboration with the “Working Group on myocardial and pericardial diseases” of the European Society of Cardiology Endorsed by The Indian Academy of Echocardiography. Eur Heart J Cardiovasc Imaging 2017; 18:1090-121.
  3. 3. Gertz MA. Immunoglobulin light chain amyloidosis diagnosis and treatment algorithm 2018. Blood Cancer J 2018; 8:44.
  4. 4. González-López E, Gallego-Delgado M, Guzzo-Merello G, de Haro-Del Moral FJ, Cobo-Marcos M, Robles C, Bornstein B, Salas C, Salas-Antón C, Villar-Guimerans C, Blázquez-Encinar JC, Mingo-Santos S, Rabago G, Sandoval E, Argudo E, Vázquez de Prada JA, de la Fuente-Galán L, Noci-Belda J, Losada-López I, García-Pavia P. Wild-type transthyretin amyloidosis as a cause of heart failure with preserved ejection fraction. Eur Heart J 2015; 36:2585-94.
  5. 5. João M, Saraiva M. Transthyretin mutations in health and disease. Hum Mutat 1995; 5:191-6.
  6. 6. Kittleson MM, Ruberg FL, Ambardekar AV, Brannagan TH, Cheng RK, Clarke JO, Damy T, Deswal A, Di Carli MF, Fang JC, Fine NM, Fontana M, Grodin JL, Grogan M, Maurer MS, Nativi-Nicolau JN, Redfield MM, Soman P, Stevenson LW. 2023 ACC expert consensus decision pathway on comprehensive multidisciplinary care for the patient with cardiac amyloidosis: a report of the American College of Cardiology Solution Set Oversight Committee. J Am Coll Cardiol 2023; 81:1076-126.
  7. 7. Ruberg FL, Berk JL. Transthyretin (TTR) cardiac amyloidosis. Circulation 2012; 126:1286-300.
  8. 8. Arbelo E, Protonotarios A, Gimeno JR, Arbustini E, Barriales-Villa R, Basso C, Bezzina CR, Biagini E, Blom NA, de Boer RA, De Winter T, Elliott PM, Flather M, Garcia-Pavia P, Haugaa KH, Ingles J, Jurcut RO, Klaassen S, Limongelli G, Loeys B, Mogensen J, Moon JC, Olivotto I, Pantazis A, Rapezzi C, Ready MS, Rivolta I, Shari-Nia T, Sheppard MN, Sinagra G, Watkins H, Zeppenfeld S. 2023 ESC guidelines for the management of cardiomyopathies: developed by the task force on the management of cardiomyopathies of the European Society of Cardiology (ESC). Eur Heart J 2023; 44:3503-626.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kardiyoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

29 Ekim 2025

Kabul Tarihi

10 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Tekin, I., Yaylalı, Y. T., Zorkun, C., Karaca Özer, P., Emren, S. V., Kalaycı, B., & Zoghi, M. (2026). Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi. Akdeniz Tıp Dergisi, 12(1). https://doi.org/10.53394/akd.1812954
AMA
1.Tekin I, Yaylalı YT, Zorkun C, vd. Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi. Akd Tıp D. 2026;12(1). doi:10.53394/akd.1812954
Chicago
Tekin, Işık, Yalın Tolga Yaylalı, Cafer Zorkun, vd. 2026. “Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi”. Akdeniz Tıp Dergisi 12 (1). https://doi.org/10.53394/akd.1812954.
EndNote
Tekin I, Yaylalı YT, Zorkun C, Karaca Özer P, Emren SV, Kalaycı B, Zoghi M (01 Mart 2026) Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi. Akdeniz Tıp Dergisi 12 1
IEEE
[1]I. Tekin vd., “Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi”, Akd Tıp D, c. 12, sy 1, Mar. 2026, doi: 10.53394/akd.1812954.
ISNAD
Tekin, Işık - Yaylalı, Yalın Tolga - Zorkun, Cafer - Karaca Özer, Pelin - Emren, Sadık Volkan - Kalaycı, Belma - Zoghi, Mehdi. “Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi”. Akdeniz Tıp Dergisi 12/1 (01 Mart 2026). https://doi.org/10.53394/akd.1812954.
JAMA
1.Tekin I, Yaylalı YT, Zorkun C, Karaca Özer P, Emren SV, Kalaycı B, Zoghi M. Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi. Akd Tıp D. 2026;12. doi:10.53394/akd.1812954.
MLA
Tekin, Işık, vd. “Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi”. Akdeniz Tıp Dergisi, c. 12, sy 1, Mart 2026, doi:10.53394/akd.1812954.
Vancouver
1.Işık Tekin, Yalın Tolga Yaylalı, Cafer Zorkun, Pelin Karaca Özer, Sadık Volkan Emren, Belma Kalaycı, Mehdi Zoghi. Türkiye Genelinde Transtiretin Kardiyak Amiloidozlu Hastalarda Tanı ve Tedavi Süreçlerinin Çok Merkezli Retrospektif Analizi. Akd Tıp D. 01 Mart 2026;12(1). doi:10.53394/akd.1812954