TR
EN
Çevrimiçi Davranışsal Reklama Yönelik Tutumun Tüketici Sinizmine Etkisinde Gözetim Algısının Aracılık Rolü
Abstract
Teknolojik gelişmeler, gözetim pratiklerini dönüştürmüş ve bu pratiklerin reklamcılıkta kullanımına olanak tanımıştır. Gözetim yoluyla toplanan verilerin reklam amaçlı kullanılması, çevrimiçi davranışsal reklamcılığın önem kazanmasının temel nedenidir. Bireylerin çevrimiçi aktivitelerinin toplanıp işlenerek reklam içeriklerine dönüştürülmesi sürecini kapsayan çevrimiçi davranışsal reklamcılık, tüketici tutumlarını etkilemektedir. Çevrimiçi davranışsal reklamlara bağlı olarak ortaya çıkan gözetim algısı, tüketicilerde sinik tutumların gelişmesine neden olmaktadır. Tüketici sinizmi, şirketlerin sunduğu vaatlerin yanıltıcı olduğuna dair bir inanç temelinde şekillenen eleştirel bir yaklaşımdır. Karşılanmayan beklentiler, memnuniyetsizlik ve güvensizlik sonucu oluşan bu tutum; satın almama kararı, tüketim karşıtlığı ve boykot gibi önemli olumsuz etkilere neden olabilmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, çevrimiçi davranışsal reklama yönelik tutumun tüketici sinizmine etkisini gözetim algısının aracı rolü bağlamında incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, İstanbul’da yaşayan 25-34 yaş grubundaki 394 katılımcıya kolayda örneklem yoluyla ulaşılmış ve veri toplama süreci çevrimiçi anketler aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Çevrimiçi davranışsal reklama yönelik tutumun tüketici sinizmine etkisi için regresyon analizi, gözetim algısının aracılık durumu için ise Hayes Process makrosu kullanılmıştır. Analiz bulguları, çevrimiçi davranışsal reklama yönelik tutumun tüketici sinizmini etkilediğini, bu etkide gözetim algısının aracı rolü olduğunu göstermektedir. Bu sonuç, çevrimiçi davranışsal reklamcılığın etkili olmasında gözetim temelli sinik tutumların belirleyici bir faktör olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, reklam ve tüketici araştırmaları alanına gözetim, çevrimiçi davranışsal reklam ve tüketici sinizmi bağlamında katkı sunmayı hedeflemektedir.
Keywords
References
- Aiolfi, S., Bellini, S., & Pellegrini, D. (2021). Data-driven digital advertising: Benefits and risks of online behavioral advertising. International Journal of Retail and Distribution Management, 49(7), 1089-1110. https://doi.org/10.1108/ijrdm-10-2020-0410
- Akgün Akan, N. (2019). Reklamın değişen yüzünde çevrimiçi davranışsal reklamcılık: İnternet kullanıcıları perspektifinden bir araştırma [Doktora tezi]. Erciyes Üniversitesi.
- Baek, T., & Morimoto, M. (2012). Stay away from me. Journal of Advertising, 41(1), 59-76. https://doi.org/10.2753/JOA0091-3367410105
- Bauman, Z., & Lyon, D. (2018). Akışkan gözetim (E. Yılmaz, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
- Bentham, J. (2019). Panoptikon ya da gözetim-evi. Içinde B. Çoban & Z. Özarslan (Ed.), Panoptikon: Gözün iktidarı (ss. 9-75). Su Yayınları.
- Boerman, S. C., Kruikemeier, S., & Zuiderveen Borgesius, F. J. (2017). Online behavioral advertising: A literature review and research agenda. Journal of Advertising, 46(3), 363-376. https://doi.org/10.1080/00913367.2017.1339368
- Bozoklu, Ç. P., & Ermeç, A. (2020). Tüketici sinisizmi ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması: Güvenilirlik ve geçerlilik araştırması. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2), 440-459.
- Brehm, S. S., & Brehm, J. W. (1981). Psychological reactance: A theory of freedom and control. Academic Press.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Advertising Studies
Journal Section
Dissertation
Authors
Publication Date
April 28, 2025
Submission Date
January 23, 2025
Acceptance Date
April 5, 2025
Published in Issue
Year 2025 Number: 48
APA
Demir Demiralp, F., & Tosun, N. Z. (2025). Çevrimiçi Davranışsal Reklama Yönelik Tutumun Tüketici Sinizmine Etkisinde Gözetim Algısının Aracılık Rolü. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 48, 320-349. https://doi.org/10.31123/akil.1625643
AMA
1.Demir Demiralp F, Tosun NZ. Çevrimiçi Davranışsal Reklama Yönelik Tutumun Tüketici Sinizmine Etkisinde Gözetim Algısının Aracılık Rolü. Journal of Akdeniz University Faculty of Communication - JAUFC. 2025;(48):320-349. doi:10.31123/akil.1625643
Chicago
Demir Demiralp, Fatmanur, and Nurhan Zeynep Tosun. 2025. “Çevrimiçi Davranışsal Reklama Yönelik Tutumun Tüketici Sinizmine Etkisinde Gözetim Algısının Aracılık Rolü”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, nos. 48: 320-49. https://doi.org/10.31123/akil.1625643.
EndNote
Demir Demiralp F, Tosun NZ (April 1, 2025) Çevrimiçi Davranışsal Reklama Yönelik Tutumun Tüketici Sinizmine Etkisinde Gözetim Algısının Aracılık Rolü. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi 48 320–349.
IEEE
[1]F. Demir Demiralp and N. Z. Tosun, “Çevrimiçi Davranışsal Reklama Yönelik Tutumun Tüketici Sinizmine Etkisinde Gözetim Algısının Aracılık Rolü”, Journal of Akdeniz University Faculty of Communication - JAUFC, no. 48, pp. 320–349, Apr. 2025, doi: 10.31123/akil.1625643.
ISNAD
Demir Demiralp, Fatmanur - Tosun, Nurhan Zeynep. “Çevrimiçi Davranışsal Reklama Yönelik Tutumun Tüketici Sinizmine Etkisinde Gözetim Algısının Aracılık Rolü”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi. 48 (April 1, 2025): 320-349. https://doi.org/10.31123/akil.1625643.
JAMA
1.Demir Demiralp F, Tosun NZ. Çevrimiçi Davranışsal Reklama Yönelik Tutumun Tüketici Sinizmine Etkisinde Gözetim Algısının Aracılık Rolü. Journal of Akdeniz University Faculty of Communication - JAUFC. 2025;:320–349.
MLA
Demir Demiralp, Fatmanur, and Nurhan Zeynep Tosun. “Çevrimiçi Davranışsal Reklama Yönelik Tutumun Tüketici Sinizmine Etkisinde Gözetim Algısının Aracılık Rolü”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, no. 48, Apr. 2025, pp. 320-49, doi:10.31123/akil.1625643.
Vancouver
1.Fatmanur Demir Demiralp, Nurhan Zeynep Tosun. Çevrimiçi Davranışsal Reklama Yönelik Tutumun Tüketici Sinizmine Etkisinde Gözetim Algısının Aracılık Rolü. Journal of Akdeniz University Faculty of Communication - JAUFC. 2025 Apr. 1;(48):320-49. doi:10.31123/akil.1625643