Türkiye-ABD İlişkilerinde Basının Yeri: Missouri Zırhlısı’nın Türkiye Ziyareti
Abstract
Dünyanın iki ana bloğa bölündüğü Soğuk Savaş döneminde, yönünü muasır medeniyetler seviyesine yükselme düsturunun da etkisiyle Batıya dönen Türk siyasetçileri ve diplomatları tercihlerini Amerika Birleşik Devletleri ile yakınlaşmaktan yana kullanmışlardır. Bu yakınlaşmanın görünür yanını ise kuşkusuz Amerikan ordusunun güzide savaş gemisi Missouri Zırhlısı’nın Türkiye ziyareti oluşturmaktadır. Bu ziyaret Türkiye’nin dış politikasındaki paradigma değişiminin başat noktası olan Truman ve Marshall yardımları ve Askeri Kolaylıklar Anlaşmaları gibi süreçlerin de fitilini ateşlemiştir. Böylesine önemli bir ziyarete kayıtsız kalması mümkün olmayan yazılı basın ise, bu ziyareti haberleştirirken Türk kamuoyunu pozitif bir algı ekseninde şekillendirmek için elinden gelen çabayı göstermekten çekinmemiştir. Missouri Zırhlısı’nın Türkiye’ye gelişinin Türk basınındaki izdüşümünü araştıran bu çalışmada dönemin basınından Akşam, Cumhuriyet, İkdam, Tanin, Ulus ve Vakit gazeteleri örneklem olarak seçilmiştir. İncelenen gazetelerin tarihleri Missouri’nin Türkiye’de karşılandığı 5 Nisan 1946 ile Türkiye’den gidişinin ertesi günü olan 10 Nisan tarihleri arasıdır. Gazetelerin incelenmesinde nitel araştırma yaklaşımlarından birisi olan betimsel analiz kullanılmıştır. Basının bu ziyaret özelinde hükümetin Amerika ile yakınlaşmasında bir meşrulaştırma aracı olarak çalıştığı ve yayınlarını Amerika-Türkiye dostluğu vurgusuyla yaptığı görülmektedir. Ziyareti haberleştiren gazetelerin birçok sayfası propagandist görseller ve fotoğrafla süslenmiş, basın Missouri’nin ziyaretini bir şenlik, bir bayram havasında kamuoyuna aktarmayı tercih etmiştir.
Keywords
Missouri Zırhlısı, Türk Basını, Meşrulaştırma, Amerika, Betimleyici Analiz
References
- Akalın, C. (2003). Missouri'nin Ziyaretinin Tarihsel Anlamı. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, (3).
- Akandere, O. (1998). Milli Şef Dönemi: Çok-Partili Hayata Geçişte Rol Oynayan İç ve Dış Tesirler 1938-1945. İstanbul: İz Yayıncılık
- Akarçay, P. ve Ak, G (2018). 1940’ların Türkiye’sinde Amerikan Emperyalizmi Ve ‘Hami Arayışı’ Âdeti İlişkisi. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi Journal Of Modern Turkish History Studies XVIII/36 (2018-Bahar/Spring), ss.265-293
- Akbulut, Y. (2012). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri, A. Şimşek (Ed). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayını
- Aktar, A. (2001). Varlık Vergisi ve ‘Türkleştirme’ Politikaları. İstanbul: İletişim Yayınları
- Aksu, Z. (2019). İnsani Müdahalelerde Medyanın Rolü: Libya ve Bahreyn Karşılaştırması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16
- Alan, A.E. “Propaganda Aracı Olarak Ganbot Diplomasisi” G. Ülger (Ed.), Propaganda Algı, İdeoloji ve Toplum İnşasına Dair İncelemeler (83-98), Beta Yayınları, İstanbul 2015.
- Arcayürek, C. (1987). Şeytan Üçgeninde Türkiye. İstanbul : BilgiYayınları
- Bakar, B . (2016). İstanbul’da Ekmek Karnesi Uygulamasi, Karne ve Ekmek Suistimalleri (1942-1946). Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, 12 (24), 1-60. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuydta/issue/17081/178758
- Berkes, Niyazi. (1997). Unutulan Yıllar. İstanbul: İletişim Yayınları.