Tüketicileri Sosyal Sorumlu Tüketime Yönlendiren Faydacı ve Hedonik Güdülerin İncelenmesi

Şükran Karaca; İbrahim Yemez

doi:10.32709/akusosbil.554505

EN TR

Investigation of Utilitarian and Hedonic Motives Directing Consumers to Socially Responsible Consumption

Abstract

Increasingly, environmental and social problems have led to the realization that the luxury lifestyles and irresponsible consumption of people all over the world have destroyed the world. Therefore, consciousness for responsible consumption increases day by day. In this context, the aim of this study is to reveal the effect of utilitarian and hedonic consumption on the socially responsible consumption behavior. For this purpose, data were collected by using face-to-face survey technique with 413 people older than 18 years, who were living in the city center of Sivas and were determined by easy sampling method. Confirmatory Factor Analysis was applied to the data with AMOS program. The model designed by the researchers was then tested with Path Analysis. According to the results of the analysis, there is a positive and significant correlation between beneficiary consumption and hedonic consumption. In addition, beneficiary consumption positively and positively affects socially responsible consumption and sub-dimensions; Hedonic consumption has no significant effect on socially responsible consumption and sub-dimensions.

Keywords

Socially responsible consumption, beneficial consumption, hedonic consumption, rational consumption

Tüketicileri Sosyal Sorumlu Tüketime Yönlendiren Faydacı ve Hedonik Güdülerin İncelenmesi

Abstract

Giderek artan çevresel ve sosyal problemler dünyanın dört bir yanındaki insanların lüks yaşam tarzlarının ve sorumsuz tüketiminin dünyayı tahrip ettiği gerçeğinin fark edilmesini sağlamıştır. Dolayısıyla her geçen gün sorumlu tüketime yönelik bilinç artmaktadır. Bu bağlamda bu çalışmanın amacını faydacı ve hedonik tüketimin sosyal sorumlu tüketim davranışı üzerindeki etkisini ortaya koymak oluşturmaktadır. Bu amaçla Sivas ili şehir merkezinde yaşayan, kolayda örnekleme metoduyla belirlenen, 18 yaşından büyük 413 kişiyle yüz yüze anket tekniği kullanılarak veriler toplanmıştır. Verilere ilk olarak AMOS programıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi uygulanmıştır. Daha sonra araştırmacılar tarafından tasarlanan model Yol Analizi ile test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre faydacı tüketim ve hedonik tüketim arasından pozitif ve anlamlı bir korelasyon ilişkisi vardır. Ayrıca faydacı tüketim sosyal sorumlu tüketim ve alt boyutlarını pozitif ve olumlu anlamda etkilerken; hedonik tüketim ise sosyal sorumlu tüketim ve alt boyutları üzerinde anlamlı bir etkiye sahip değildir.

Keywords

Sosyal sorumlu tüketim, faydacı tüketim, hedonik tüketim, rasyonel tüketim

References

Adomaviciute, K. (2013). Relationship between utilitarian and hedonic consumer behavior and socially responsibl econsumption. Economics and Management, 18 (4), 754-760.
Aksoy, R. ve Erdoğan, E. (2008). Yeşil ürün tercih eden tüketici özellikleri: KDZ. Ereğli’sinde tüketiciler üzerine bir inceleme, 13.Ulusal Pazarlama Kongresi, Çukurova Üniversitesi, Adana.
Autio, M. ve Heinonen V. (2004). To consume or not to consume? young people’s environmentalism in the affluent finnish society. Young, 12(2),137–153.
Babin, B. J.,Darden, W. R. ve Griffin, M. (1994). Work and/or fun: measuring hedonic and utilitarian shopping value. Journal of Consumer Research, 20 (4), 644-656.
Baş T., (2001), “Anket”, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Bekar, S. (2015).Sosyal sorumlu tüketim davranışının ölçümü ve değerlendirilmesi üzerine bir uygulama (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
Buğday, E.B. (2015). Bilinçli tüketici ölçeği geliştirme çalışması (Yayınlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Buhrman, T. (2002). “Effectsof hedonic and utilitarian shopping satisfactionon mall consumption”,University of North Texas.
Carpenter, J. M.,Moore, M. ve Fairhurst, A. E. (2005). Consumer shopping value for retail brands. Journal of Fashion Marketing and Management, 9(1), 43-53.
CastanoLida E.V.,Ortizs, Jesus P., Ocampo, Sebastian D. ve Leon, William F.D. (2016). “Socially responsible consumption: an application in colombia. Business Ethics, 25 (4), 460-481.

Clement, M., Fabel, S. ve Schmidt-Stolting, C. (2009). Diffusion of hedonic goods: a literature review. International Journal on Media Management, 8(4), 155–163.
Çabuk, S.ve Nakiboğlu, B. (2003). Çevreci pazarlama ve tüketicilerin çevreci tutumlarının satın alma davranışlarına etkileri ile ilgili bir uygulama. Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi, 12(12), 39-54.
Dahl, D. W.,Honea, H. Ve Manchanda, R.V. (2003). The nature of self-reported guilt in consumption contexts. Marketing Letters, 14(3), 159-171.
Dursun, İ., Tümer Kabadayı, E. ve Tuğer, A. T. (2016).Sorumlu tüketim: neden? nasıl?. M. Babaoğul, A. Şener ve E. Buğday ( Ed), Tüketici yazıları içinde (ss. 9-39). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Tüpadem.
Fırat, A. ve Aydın, A. E. (2016). Hedonik ve faydacı alışveriş davranışı üzerine bir araştırma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(43),1840-1846.
Follows, S. B. ve Jobber, D. (2000). Environmentally responsible purchase behaviour: a test of a consumer model. European Journal of Marketing, 34(5/6), 723-747.
For Socially and Environmentally Responsible Choices, https://equiterre.org,(Erişim Tarihi:10.01.2019).
Francois-Lecompte, A. ve Roberts, J.A. (2006). Developing a measure of socially responsible consumption in france, Marketing Management Journal, 16(2), 50-66.
Hirschman, E. C. ve Holbrook, M. B., (1982). Hedonic consumption: emerging concepts. methods and propositions. Journal of Marketing, 46, 92-101.
Holbrook, M. B. ve Hirschman, E. C. (1982). The experiential aspects of consumption: consumer fantasies, feelings, and fun. Journal of Consumer Research, 9(2), 132-140.
http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1059 (E.T.:01.04.2020).
Irani, N. ve Hanzaee, K. H. (2011). The effects of ıranian consumers’ buying tendencies on utilitarian and hedonic shopping value. African Journal of Business Management, 5(17), 7449-7460.
Meydan, B. (2017). Etik tüketicinin kozmetik ürünü satın alma kararı: promethee tekniği ile bir uygulama. Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 3 (4), 233-259.
Meydan, C. H. ve Şeşen, H. (2015). Yapısal eşitlik modellemesi amos uygulamaları. Ankara: Detay Yayıncılık.
Mohr, L.A.,Webb, D.J. ve Harris, K.E. (2001). Do consumers expect companies to be socially responsible? the impact of corporate social responsibility on buying behavior. Journal of Consumer Affair, 35(1), 45-72.
Özgül, E. (2011). Tüketicilerin sosyo-demografik özelliklerinin hedonik tüketim ve gönüllü sade yaşam tarzları açısından değerlendirilmesi. Ege Akademik Bakış Dergisi, 11(1), 25-38.
Pagiaslis, A.ve Krontalis, A.K.(2014). Green Consumption Behavior Antecedents: Environmental Concern, Knowledge, and Beliefs. Psychol. Mark. 31,335-348.
Roberts, J.A. (1996). Will the real socially responsible consumer please step forward?. Business Horizons, 39(1), 79-83.
Saydan, R. ve Kanıbir, H. (2001). Üniversiteli tüketicilerin çevreci tüketim tutumları ve satın alma davranışlarına etkileri. H.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(2), 213-242.
Sayraç, N.(2016).Aile ve bireysel değerlerin sorumlu tüketim bilinci üzerindeki etkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Ticaret Üniversitesi, İstanbul.
Steger, M. A. E. ve Witt, S. L. (1989). Gender differences in environmental orientations: A comparison of publics and activists in canada and the us. The Western Political Quarterly, 42: 627-649.
Süygün, M. S. (2015). Küresel işletmelerde etik bir yaklaşım: adil ticaret. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2),48-63.
Szmigin, I. ve Carrigan, M. (2006). Exploring the dimensions of ethical consumption. European Advances in Consumer Research, 7, 608-613.
Şüküroğlu, V. K.(2018). Sürdürülebilirlik bağlamında tüketici vatandaş sorumluluğu. The Journal of Academic Social Science Studies, 65, 451-470.
Tangney, J.P. ve Dearing, R. (2002). Shame and guilt. New York: Guilford.
Thiyagarajan, S. ve Shanthi, P. (2013). Social responsible consumer behaviour and ıts effectiveness on advertisiments in ındia. Sociology Study, 3(5),387-394.
Tunç Husseın, A. ve Cankül, D. (2010). Üniversite öğrencilerinin yeşil pazarlama faaliyetleri kapsamında çevreye ilişkin davranışlarını belirlemeye yönelik bir araştırma. Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 1, 50-67.
Urminsky, O. ve Kivetz, R. (2003). “Reconciling impulsiveness with self-control: explaining differential. Advances in Consumer Research, 31, 358-361.
Webb, D. J.,Mohr, L. A. ve Harris, K. E. (2008). A re-examination of socially responsible consumption and its measurement. Journal of Business Research, 61(2), 91-98.
Webster, Jr. F. E. (1975). “Determining the characteristics of the socially conscious consumer. Journal of Consumer Research, 2, 188-196.
Wilkes, R. E. (1978). Fraudulent behavior by consumers. Journal of Marketing, 67-75.
Yaşar, M. (2017). Hedonik ve faydacı tüketim bağlamında tüketici davranışlarının incelenmesi: Gençlerin hedonik tüketim eğilimlerini belirlemeye yönelik bir araştırma (Yayınlanmamış doktora tezi). Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Şükran Karaca ^*
0000-0002-0268-1810
Türkiye

İbrahim Yemez
0000-0003-3176-6394
Türkiye

Publication Date

September 29, 2020

Submission Date

April 16, 2019

Acceptance Date

August 30, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 22 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.32709/akusosbil.554505

IZ

https://izlik.org/JA84ZC54PF

APA

Karaca, Ş., & Yemez, İ. (2020). Tüketicileri Sosyal Sorumlu Tüketime Yönlendiren Faydacı ve Hedonik Güdülerin İncelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(3), 771-785. https://doi.org/10.32709/akusosbil.554505

AMA

1.Karaca Ş, Yemez İ. Tüketicileri Sosyal Sorumlu Tüketime Yönlendiren Faydacı ve Hedonik Güdülerin İncelenmesi. AKUSBD. 2020;22(3):771-785. doi:10.32709/akusosbil.554505

Chicago

Karaca, Şükran, and İbrahim Yemez. 2020. “Tüketicileri Sosyal Sorumlu Tüketime Yönlendiren Faydacı Ve Hedonik Güdülerin İncelenmesi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 (3): 771-85. https://doi.org/10.32709/akusosbil.554505.

EndNote

Karaca Ş, Yemez İ (September 1, 2020) Tüketicileri Sosyal Sorumlu Tüketime Yönlendiren Faydacı ve Hedonik Güdülerin İncelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 3 771–785.

IEEE

[1]Ş. Karaca and İ. Yemez, “Tüketicileri Sosyal Sorumlu Tüketime Yönlendiren Faydacı ve Hedonik Güdülerin İncelenmesi”, AKUSBD, vol. 22, no. 3, pp. 771–785, Sept. 2020, doi: 10.32709/akusosbil.554505.

ISNAD

Karaca, Şükran - Yemez, İbrahim. “Tüketicileri Sosyal Sorumlu Tüketime Yönlendiren Faydacı Ve Hedonik Güdülerin İncelenmesi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22/3 (September 1, 2020): 771-785. https://doi.org/10.32709/akusosbil.554505.

JAMA

1.Karaca Ş, Yemez İ. Tüketicileri Sosyal Sorumlu Tüketime Yönlendiren Faydacı ve Hedonik Güdülerin İncelenmesi. AKUSBD. 2020;22:771–785.

MLA

Karaca, Şükran, and İbrahim Yemez. “Tüketicileri Sosyal Sorumlu Tüketime Yönlendiren Faydacı Ve Hedonik Güdülerin İncelenmesi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 22, no. 3, Sept. 2020, pp. 771-85, doi:10.32709/akusosbil.554505.

Vancouver

1.Şükran Karaca, İbrahim Yemez. Tüketicileri Sosyal Sorumlu Tüketime Yönlendiren Faydacı ve Hedonik Güdülerin İncelenmesi. AKUSBD. 2020 Sep. 1;22(3):771-85. doi:10.32709/akusosbil.554505

Cited By

Intermediate Role of Rational Spending in The Effect of Responsibility Consciousness on Utility Consumption Style

Sosyoekonomi

https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2024.01.08

This work is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International