Lise Gençliğinde Madde Bağımlılığının Çok Kriterli Karar Modeli ile Değerlendirilmesi

Öz

Çok kriterli karar verme yöntemleri, niceliksel ve niteliksel yapılarda olan çok sayıda kriteri optimize ederek karar vericinin en iyi alternatifi seçmesine ya da bu alternatiflerin sıralanmasına imkân veren metodolojik bir araçtır. Çalışmada, günümüzde özellikle gençler arasında yaygınlaşan, insan sağlığını ve toplum huzurunu tehdit eden madde bağımlılığı sorununun öğretim kurumlarındaki yarattığı riski belirlemek amacıyla bulanık çok kriterli karar verme yöntemleri kullanılmıştır. Bu kapsamda ilk olarak gençlerde bağımlılık konusunda hazırlanan ve Ankara’nın Keçiören ilçesinde öğretimini sürdürmekte olan lise öğrencilerine uygulanan anket verileri üzerinden gençleri madde bağımlılığına yönelten faktörler ve bu faktörlerin göreli önem ağırlıkları uzman görüşleri doğrultusunda belirlenerek bulanık analitik network yöntemi (bulanık ANP) ile analiz yapılmıştır. İkinci olarak ise belirsizliği ve karmaşıklığı barındıran verileri modele dâhil edebilen ve bulanık yöntemlerden olan bulanık VIKOR yöntemi ile ilçedeki okullar karşılaştırmalı olarak değerlendirilerek madde bağımlılığı konusunda risk taşıyan ve öncelikli olarak destek verilmesi gereken gençlerin yoğun olarak bulundukları okullar tespit edilmiştir. Elde edilen analiz sonucundaki sıralamalar ile hem risk analizi gerektiren alanlarda bu yöntemlerin uygulanabilirliği gösterilmiştir hem de sübjektif görüşlere dayalı önemli ve hassas kararların verildiği uygulamalarda, karar vericilerin daha etkin ve gerçekçi sonuçlar almalarına destek olunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Madde Bağımlılığı,Bulanık Analitik Network Prosesi,Bulanık VIKOR

The Evaluation With Multi Criteria Decision Model of Substance Abuse in High School Youth

Abstract

Multi criteria decision making methods is a methodological tool that allows decision maker to choose the best alternative or sequence of these alternatives by optimizing the quantitative and qualitative criteria. In the study, classical and fuzzy multi criteria decision making methods are used for the purpose of identifying the risks in educational institutions posed by substance abuse, which is particularly widespread among today’s teenagers, threatens human health and public welfare. In this context, the factors that affect the substance abuse and relative importance weights of these factors is specified according to expert choices by way of a survey that was prepared on substance abuse among young people is applied to high school students who are currently studying in Ankara’s Keçiören district and analysis is made with using fuzzy ANP. In the second phase of the study, a comparative evaluate of the schools in the district that have a high density of students who are under the risk of substance abuse and need support in this regard, is identified with using fuzzy VIKOR methods of classical methods. Obtained results of this analysis used in substance abuse with a particular fiction shows that these methods can be used in areas requiring risk analysis and also in applications where delivery of important and sensitive decisions based on subjective opinion, decision makers are proposed more effective and realistic results.

Keywords

• Substance Abuse,Fuzzy Analytic Network Process,Fuzzy VIKOR

References

1. ASAN, U. SOYER, A. & SEYDA, S. (2012). “A Fuzzy Analytic Network Process Approach”, Atlantis Press Book, s. 159 - 183.