Year 2019, Volume 5 , Issue 10, Pages 83 - 107 2019-06-30

Taş Plak Geleneğinde Türk Müziği Kadın Ses Sanatçılarının Müzikal Kimlik Ve Rolleri

Tuba BARUTCU [1]


Taş plakların Osmanlı döneminde XIX. yüzyılın sonlarında ortaya çıkması ve yaygınlaşmasıyla birlikte, Türk müziği alanında ön plana çıkmış kadın ses sanatçılarının kendilerine özgü müzikal kimlik oluşturduğu ve o dönemin sanat camiası içerisinde önemli bir rol üstlendikleri görülmektedir. Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle Ulu Önder Atatürk tarafından gerçekleştirilen inkılap hareketleri, Türk kadınına sosyal, kültürel, siyasal ve ekonomik anlamda birçok imkân sağlamıştır. Bu devrimlerin birçok alan gibi sanat ve müzik alanına da etki etmesi sonucu, Türk müziğine gönül vermiş yetenekli kadın ses sanatçılarının kendilerini ifade edebilecekleri bir mesleki konuma ve olanağa sahip oldukları söylenebilir. Böylelikle toplumda ve sanat alanında saygın bir statü kazanan kadınlar, kendilerini müzikal anlamda geliştirme ve gerçekleştirme imkânı bulmuşlardır. Müzik endüstrisi tarafından keşfedilen kadın sanatçılar, seslerini taş plaklar vasıtasıyla topluma duyurmayı başarmışlar ve ulusal bir ün kazanmışlardır.

            Bu araştırmada, Türk müziği kadın ses sanatçılarının müzikal kimlik ve rolleri literatür taraması yapılarak çeşitli yönlerden ele alınmıştır. Kadınların müzikal kimlik oluşturma süreçlerinin nasıl gerçekleştiği, bu süreçte ne gibi öğelerin etkili olduğu ve toplum içerisinde kadın ses sanatçıları olarak nasıl bir rol üstlendikleri irdelenmiştir. Türk kadınının sanat yönüne vurgu yapması açısından önem taşıdığı düşünülen bu araştırmada nitel araştırma yöntemini esas alan betimsel bir model kullanılmıştır. Çeşitli kriterlere dayalı olarak elde edilen veriler değerlendirilmiş, ortaya çıkan bulgular yorumlanmıştır. Araştırmanın, toplumun beğenisini kazanmış kadın ses sanatçılarının müzikal kimlikleri ve üstlendikleri rolleri ile bu alanda kendisini geliştirmek isteyen geleceğin sanatçılarının mesleki yaşamlarına yol göstereceği düşünülmektedir.

Taş Plak, Türk Müziği, Kadın Ses Sanatçıları, Müzikal Kimlik, Rol
  • Bardakçı, M. (2017). Safiye, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  • Bilgin, N. (1994). Sosyal Bilimlerin Kavşağında Kimlik Sorunu, İzmir: Ege Yayıncılık.
  • Bostancı, N. (1998). ‘Etnisite, Modernizm ve Milliyetçilik’, Ankara: Türkiye Günlüğü.
  • Cebeci, S. (2010). Bilimsel Araştırma ve Yazma Teknikleri, (3. Basım). İstanbul: Alfa Yayınevi.
  • Ceylan, T. (2011). Toplumsal Sistem Analizinde Toplumsal Statü ve Rol, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt. 15 Sayı. 1.
  • Doğan, İ. (1998). Sosyoloji Kavramlar ve Sorunlar, İstanbul: Sistem Yayıncılık.
  • Dönmezer, S. (1999). Toplumbilim, İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım.
  • Eren, E. (1991). Yönetim ve Organizasyon, İstanbul: İşletme İktisadı Enstitüsü Yayını.
  • Fıchter, J. (1994). Sosyoloji Nedir, (Çev. N. Çelebi), (2016). Ankara: Attila Kitabevi.
  • Giddens, A. (2000). Sosyoloji. (Haz.: H. Özel, C. Güzel). Ankara: Ayraç Yayınevi.
  • Güney, S. (2012). Sosyal Psikoloji, Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
  • Karasar, N. (2009). Bilimsel Araştırma Yöntemi, (19. Basım). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  • Kayserilioğlu, B. (1951). Safiye Ayla,İstanbul: Osmanbey Matbaası, Radyo Magazin Sanat Ansiklopedisi, Mart Ayı, Sayı 3.
  • Kürkçüoğlu, F. (2004). Kayıt Tarihimizin Serüveni, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, "Virgül" Aylık Kitap ve Eleştiri Dergisi, Sayı. 76.
  • Linton, R. (1936). The Study of Man, New York: Appleton Century Company, Inc.
  • Meşe, G. (1997). Yaşam Stilleri ve Kollektif Kimlik Etkileşimi Cumhuriyet Demokrasi ve Kimlik, (Haz: N. Bilgin). İstanbul: Bağlam Yayınları.
  • Özdemir, E. (2010). Kimlik Kavramı ve Teorik Yaklaşımlar, Ankara: Eğitim Bilim Toplum Dergisi, 8 (32).
  • Özdil, M. (2017). Kolektif ve Bireysel Kimlikler Bağlamında Sosyal Bütünleşme, Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı. 28.
  • Sarı, G. Ç. (2013). Osmanlı'dan Cumhuriyete Kadın Müzisyenler: Taş Plak Geleneğinde Lale ve Nerkis Hanımlar Cd'si, İstanbul: Toplumsal Cinsiyet Dergisi, Sayı. 6.
  • Schlesinger, M. (1998). Victoria Hazan, New York: Phonograph Records Co., Balkan Record Store, Global Village Music.
  • Tezcan, M. (1995). Sosyolojiye Giriş, Ankara: Feryal Matbaası.
  • Tok, N. (2003). Kültür, Kimlik ve Siyaset, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Topses, G., Topses, M. D. (2010). Toplum Bilime Giriş, Ankara: Anı Yayıncılık.
  • Ünlü, C. (1991). Sözlü Taş Plaklar, İstanbul: İletişim Yayınları, Aylık Ansiklopedik Dergi "Tarih ve Toplum" Ekim Ayı, Cilt. 16 Sayı. 94.
  • Ünlü, C. (2004). Git Zaman Gel Zaman Fonograf Gramofon Taş Plak, İstanbul: Pan Yayıncılık.
  • Yıldız, İ., Gelmez, A. (2014). Sosyal Psikoloji, Ankara: Ütopya Yayınevi.
  • Yörükan, T. (2006). Alfred Adler Sosyal Roller ve Kişilik, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  • http://www.turkishmusicportal.org/tr/turk-muzigi-tarihi/turk-ses-kayit-tarihi (Erişim tarihi: 14.06.2019).
  • http://www.feymag.com/Haberler/Detay/Kim/Muzigin-oncu-kadinlarindan-Fikriye-Hanim (Erişim tarihi: 16.06.2019).
  • http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11498/24383/001513512006.pdf?sequence=1 (Erişim tarihi: 16.06.2019).
  • http://kadineserleri.org/wp-content/uploads/2018/08/2008-istanbul-temasa-hayatinda-kadinlar.pdf (Erişim tarihi: 16.06.2019).
  • http://www.hurriyet.com.tr/gramofondan-cdye-lale-nerkis-hanimlar-39040212 (Erişim tarihi: 16.06.2019).
  • www.turizmhaberleri.com/KoseYazisi.asp?ID=2148 (Erişim tarihi: 20.03.2019).
  • http://www.turizmhaberleri.com/KoseYazisi.asp?ID=2437 (Erişim tarihi: 22.03.2019).
Primary Language tr
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0002-8010-6053
Author: Tuba BARUTCU (Primary Author)
Institution: AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ, DEVLET KONSERVATUVARI, TÜRK SANAT MÜZİĞİ BÖLÜMÜ
Country: Turkey


Dates

Publication Date : June 30, 2019

APA Barutcu, T . (2019). Taş Plak Geleneğinde Türk Müziği Kadın Ses Sanatçılarının Müzikal Kimlik Ve Rolleri . Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi , 5 (10) , 83-107 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/amader/issue/50092/578505