Research Article

Kur’âniyyûn Akımının Mısırlı Bir Mümessili: Muhammed Ebu Zeyd (H.1349/M.1930) Örneği

Number: 12 June 20, 2019
EN TR

Kur’âniyyûn Akımının Mısırlı Bir Mümessili: Muhammed Ebu Zeyd (H.1349/M.1930) Örneği

Abstract

İslam dünyasındaki yenilikçi fikirler 19. yüzyılın ilk yarısından itibaren kendini göstermeye başlamıştır. Bu bağlamda ortaya çıkan dini söylemlerden biri de “Ehl-i Kur’ân” ya da “Kur’âniyyûn” adıyla ifade edilen akımdır. Tefsirde Kur’ân dışı kaynakları meşru bulmayan ve Kur’ân’ı tek başına yeterli gören hareket önce Hint Alt kıtasında zuhur etmiştir. Daha sonra ise başta Mısır olmak üzere diğer Arap ülkelerinde savunucular bulmuştur. Bağlılarına göre hareketi dinamize eden en önemli etken, birçok alanda Batı karşısında fark edilen mağlubiyet halidir. Nitekim ilerlemek için din anlayışında değişimi vazgeçilmez olarak görmüş, ancak öne sürdükleri kimi değişim talepleri dinin kendisine ve özüne müdahale biçimine dönüşmüştür. Hareketin temsilcileri birçok noktada ana akım din anlayışından ayrılmışlar ve bulundukları yerlerde şiddetli tenkitlere uğramışlardır. Söz konusu hareketin Mısır’daki savunucularından biri de Muhammed Ebû Zeyd’dir. Abduh’un öğrencisi Reşid Rıza’nın Kahire’deki merkezinde ders de alan Ebû Zeyd, “el-Hidâye ve’l-irfân fî tefsîri’l-Kur’ân bi’l-Kur’ân” adlı muhtasar bir tefsir kaleme almıştır. Ebû Zeyd, yeri geldikçe kimi Kur’ân ayetleri için düştüğü not ve yorumlarda mezkûr anlayışı devam ettirmiştir. Bu çalışmada söz konusu eserdeki bazı açıklamalar ele alınıp değerlendirilecektir. Böylece zaman zaman ülkemizde de gündem olan benzeri yaklaşımlar bağlamındaki tartışmalara katkı sağlanması hedeflenmektedir.

Keywords

References

  1. Abdülmecîd Abdüsselam el-Muhtesib. İtticâhâtü’t-tefsîr fi’l-asri’r-râhin. Ürdün: Mektebetü’n-Nahda el-İslâmiyye, 1982.
  2. Aydın, Mehmet Akif - Muhammed Hamidullah. “Köle”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 26: 237-246. Ankara: TDV Yayınları, 2002.
  3. Birışık, Abdülhamit. “Kur’âniyyûn”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 26: 428-429. Ankara: TDV Yayınları, 2002.
  4. Birışık, Abdülhamit. Hint Altkıtası Düşünce ve Tefsir Hareketleri. İstanbul: İnsan Yayınları, 2012.
  5. Büyükkara, Mehmet Ali. Çağdaş İslami Akımlar. İstanbul: Klasik Yayınları, 2015.
  6. Cemal b. Muhammed b. Ahmed Hâcir. el-Kur’âniyyûne’l-Arab ve mevkıfuhum mine’t-tefsîr. Cidde: Dâru’t-tefsîr, 2015.
  7. Demirci, Muhsin. “Frc”. Tefsir Terimleri Sözlüğü. 55. İstanbul: İFAV, 2009.
  8. Hadim Hüseyin İlahi Bahş. el-Kur’âniyyûn ve şübühâtühüm hevle’s-sünne. Tâif: Mektebetü’s-Sıddîk, 2000.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religious Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 20, 2019

Submission Date

April 15, 2019

Acceptance Date

May 29, 2019

Published in Issue

Year 2019 Number: 12

APA
Özel, R. O. (2019). Kur’âniyyûn Akımının Mısırlı Bir Mümessili: Muhammed Ebu Zeyd (H.1349/M.1930) Örneği. Amasya İlahiyat Dergisi, 12, 55-81. https://doi.org/10.18498/amailad.554124
AMA
1.Özel RO. Kur’âniyyûn Akımının Mısırlı Bir Mümessili: Muhammed Ebu Zeyd (H.1349/M.1930) Örneği. Amasya İlahiyat Dergisi. 2019;(12):55-81. doi:10.18498/amailad.554124
Chicago
Özel, Recep Orhan. 2019. “Kur’âniyyûn Akımının Mısırlı Bir Mümessili: Muhammed Ebu Zeyd (H.1349 M.1930) Örneği”. Amasya İlahiyat Dergisi, nos. 12: 55-81. https://doi.org/10.18498/amailad.554124.
EndNote
Özel RO (June 1, 2019) Kur’âniyyûn Akımının Mısırlı Bir Mümessili: Muhammed Ebu Zeyd (H.1349/M.1930) Örneği. Amasya İlahiyat Dergisi 12 55–81.
IEEE
[1]R. O. Özel, “Kur’âniyyûn Akımının Mısırlı Bir Mümessili: Muhammed Ebu Zeyd (H.1349/M.1930) Örneği”, Amasya İlahiyat Dergisi, no. 12, pp. 55–81, June 2019, doi: 10.18498/amailad.554124.
ISNAD
Özel, Recep Orhan. “Kur’âniyyûn Akımının Mısırlı Bir Mümessili: Muhammed Ebu Zeyd (H.1349 M.1930) Örneği”. Amasya İlahiyat Dergisi. 12 (June 1, 2019): 55-81. https://doi.org/10.18498/amailad.554124.
JAMA
1.Özel RO. Kur’âniyyûn Akımının Mısırlı Bir Mümessili: Muhammed Ebu Zeyd (H.1349/M.1930) Örneği. Amasya İlahiyat Dergisi. 2019;:55–81.
MLA
Özel, Recep Orhan. “Kur’âniyyûn Akımının Mısırlı Bir Mümessili: Muhammed Ebu Zeyd (H.1349 M.1930) Örneği”. Amasya İlahiyat Dergisi, no. 12, June 2019, pp. 55-81, doi:10.18498/amailad.554124.
Vancouver
1.Recep Orhan Özel. Kur’âniyyûn Akımının Mısırlı Bir Mümessili: Muhammed Ebu Zeyd (H.1349/M.1930) Örneği. Amasya İlahiyat Dergisi. 2019 Jun. 1;(12):55-81. doi:10.18498/amailad.554124

Cited By

Amasya Theology Journal is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.