Araştırma Makalesi

Kur’âniyyûn Akımının Mısırlı Bir Mümessili: Muhammed Ebu Zeyd (H.1349/M.1930) Örneği

Sayı: 12 20 Haziran 2019
PDF İndir
EN TR

Kur’âniyyûn Akımının Mısırlı Bir Mümessili: Muhammed Ebu Zeyd (H.1349/M.1930) Örneği

Öz

İslam dünyasındaki yenilikçi fikirler 19. yüzyılın ilk yarısından itibaren kendini göstermeye başlamıştır. Bu bağlamda ortaya çıkan dini söylemlerden biri de “Ehl-i Kur’ân” ya da “Kur’âniyyûn” adıyla ifade edilen akımdır. Tefsirde Kur’ân dışı kaynakları meşru bulmayan ve Kur’ân’ı tek başına yeterli gören hareket önce Hint Alt kıtasında zuhur etmiştir. Daha sonra ise başta Mısır olmak üzere diğer Arap ülkelerinde savunucular bulmuştur. Bağlılarına göre hareketi dinamize eden en önemli etken, birçok alanda Batı karşısında fark edilen mağlubiyet halidir. Nitekim ilerlemek için din anlayışında değişimi vazgeçilmez olarak görmüş, ancak öne sürdükleri kimi değişim talepleri dinin kendisine ve özüne müdahale biçimine dönüşmüştür. Hareketin temsilcileri birçok noktada ana akım din anlayışından ayrılmışlar ve bulundukları yerlerde şiddetli tenkitlere uğramışlardır. Söz konusu hareketin Mısır’daki savunucularından biri de Muhammed Ebû Zeyd’dir. Abduh’un öğrencisi Reşid Rıza’nın Kahire’deki merkezinde ders de alan Ebû Zeyd, “el-Hidâye ve’l-irfân fî tefsîri’l-Kur’ân bi’l-Kur’ân” adlı muhtasar bir tefsir kaleme almıştır. Ebû Zeyd, yeri geldikçe kimi Kur’ân ayetleri için düştüğü not ve yorumlarda mezkûr anlayışı devam ettirmiştir. Bu çalışmada söz konusu eserdeki bazı açıklamalar ele alınıp değerlendirilecektir. Böylece zaman zaman ülkemizde de gündem olan benzeri yaklaşımlar bağlamındaki tartışmalara katkı sağlanması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdülmecîd Abdüsselam el-Muhtesib. İtticâhâtü’t-tefsîr fi’l-asri’r-râhin. Ürdün: Mektebetü’n-Nahda el-İslâmiyye, 1982.
  2. Aydın, Mehmet Akif - Muhammed Hamidullah. “Köle”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 26: 237-246. Ankara: TDV Yayınları, 2002.
  3. Birışık, Abdülhamit. “Kur’âniyyûn”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 26: 428-429. Ankara: TDV Yayınları, 2002.
  4. Birışık, Abdülhamit. Hint Altkıtası Düşünce ve Tefsir Hareketleri. İstanbul: İnsan Yayınları, 2012.
  5. Büyükkara, Mehmet Ali. Çağdaş İslami Akımlar. İstanbul: Klasik Yayınları, 2015.
  6. Cemal b. Muhammed b. Ahmed Hâcir. el-Kur’âniyyûne’l-Arab ve mevkıfuhum mine’t-tefsîr. Cidde: Dâru’t-tefsîr, 2015.
  7. Demirci, Muhsin. “Frc”. Tefsir Terimleri Sözlüğü. 55. İstanbul: İFAV, 2009.
  8. Hadim Hüseyin İlahi Bahş. el-Kur’âniyyûn ve şübühâtühüm hevle’s-sünne. Tâif: Mektebetü’s-Sıddîk, 2000.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Haziran 2019

Gönderilme Tarihi

15 Nisan 2019

Kabul Tarihi

29 Mayıs 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Sayı: 12

Kaynak Göster

ISNAD
Özel, Recep Orhan. “Kur’âniyyûn Akımının Mısırlı Bir Mümessili: Muhammed Ebu Zeyd (H.1349/M.1930) Örneği”. Amasya İlahiyat Dergisi. 12 (01 Haziran 2019): 55-81. https://doi.org/10.18498/amailad.554124.

Cited By

     

  

Amasya İlahiyat Dergisi-Amasya Theology Journal ile lisanslanmıştır.

OAI: https://dergipark.org.tr/api/public/oai/amailad/

https://aid.amasya.edu.tr 

LOCKSS: http://dergipark.org.tr/amailad/lockss-manifest