Ahlak Kuramları Açısından Kobay İnsan
Abstract
Tıbbî deneyler, tıp alanında geçerli ve güvenilir bilgileri sağlamada en çok kullanılan yöntemlerdendir. Amacı insan sağlığını korumak ve hastalıklara çare bulmak olan bu yöntemlerin en önemli parçasını hayvanlar ve insanlar üzerinde gerçekleşen deneyler oluşturur. Yüzyıllardır gerçekleştirilen bu deneyler ile bilim dünyasının doyurucu sonuçlara ulaştığı söylenebilir. Fakat geçmişten günümüze uygulandığını bildiğimiz bu deneylerin kontrolsüz yapılması ise belli etik ve hukuki problemlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur.
Bir deneyde, bir insanın kobay olarak kullanılmasının hukuki ve ahlaki çerçevede belli kıstasları vardır. Bu kıstaslarla kişinin bir takım etik ve yasal ilkeler çerçevesinde haklarının korunması amaçlanmakta ve bu tip çalışmaların kontrolsüz yapılması engellenmektedir. İnsan hayatının tek ve özel olması ve herhangi bir zarara uğramaması üzerine kurulu etik ilkeler, hukuk ile de güvence altına alınmaktadır.
Bu çalışmada, uygulamalı etiğin bir alt alanı olan meslek etiklerinden tıp etiği çerçevesinde bir problemin- deneylerde kobay insan kullanımının- temel ahlak kuramcıları açısından ahlakiliği tartışılmıştır. Bu bağlamda deontolojik, ahlaki duyu ve sonuçcu ahlak kuramlarının, pratikte karşılaştığımız ve tıp etiği çerçevesinde ilkelerce belirlenmiş bir probleme verebileceği muhtemel cevaplar tartışılacaktır.
Keywords
References
- Akarsu, Bedia. I. Kant’ın Ahlak Felsefesi. İstanbul: İnkılap Yayınları, 1999.
- Aksu, Büşra Nur. “Kişiliğin Oluşumunda Kalıtım mı Çevre mi Daha Etkili”. Erişim tarihi 25.03.2019 https://www.guncelpsikoloji.net/kisilik-kuramlari/kisiligin-olusumunda-kalitim-mi-cevre-mi-daha-etkili-h3641.html.
- Aydın, Erdem. “Tıp Etiğinde Temel İlkeler”. I. Ulusal Uygulamalı Etik Kongresi Kitabı. 133-137. Erişim tarihi: 25.03.2019, http://www.phil.metu.edu.tr/etik-1kongre-kitap.pdf. Ankara, 2003.
- Başdemir, H. Yücel. “İskoç Aydınlanma Etiği: Hutcheson, Hume ve Smith”. Liberal Düşünce 10/37 (2005): 27-44.
- Billington, Ray. Felsefeyi Yaşamak - Ahlak Düşüncesine Giriş. Trc. Abdullah Yılmaz. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2011.
- Cevizci, Ahmet. Uygulamalı Etik. İstanbul: Say Yayınları, 2013.
- Demirhan Erdemir, Ayşegül. Tıpta Etik ve Deontoloji- Yirmibirinci Yüzyılda. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2011.
- Ertin, Hakan - Temel, M. Kemal. “İnsan Üzerindeki Deneyler ve İlgili Etik-Yasal Metinler”. Anadolu Kliniği 21/3 (2016): 223-234.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Religious Studies
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
December 30, 2019
Submission Date
July 3, 2019
Acceptance Date
September 26, 2019
Published in Issue
Year 2019 Number: 13