Resulzade’den İlham Aliyev’e Azerbaycan-Türkiye Siyasi İlişkileri Üzerine Bir Değerlendirme

Azerbaijan-Türkiye relations date back more than a hundred years. During the first republic period of Azerbaijan in 1918, which lasted for 2 years, and during the Republic of Azerbaijan, which was established in 1991, the relations of the two states in all areas, especially political, were successfully built on solid foundations and have reached the level of alliance today. The presidencies of pro-Russian Mutallibov and pro-Türkiye Elchibey, who took office as presidents after the independence of Azerbaijan, were short-lived. With the appointment of Heydar Aliyev, Azerbaijan began to balance its foreign policy, and the country entered the recovery process after the First Karabakh War. While the oil strategy developed by Azerbaijan strengthens energy-oriented relations with Türkiye, this has also positively impacted political relations. In addition, the Karabakh issue was at the forefront of Azerbaijan's foreign policy priorities, and the Armenian occupation of Karabakh became an effective element in Azerbaijan-Türkiye political relations. Türkiye announced this unlawfulness on international platforms, and ultimately, the Second Karabakh War took place in 2020. With the War, Azerbaijan took back most of its occupied lands and liberated the remaining part in 2023. Türkiye was one of the countries that stood out with the military technology it allocated to Azerbaijan in the Second Karabakh War, and it also became one of the balancing powers in the region after Azerbaijan's victory. This study focuses on Azerbaijan-Türkiye political relations, which span over a century.

Azerbaycan-Türkiye ilişkileri yüz yılı aşan uzun bir geçmişe dayanmaktadır. Azerbaycan’ın 2 yıl ayakta kalan 1918 yılındaki ilk cumhuriyet döneminde de 1991 yılında kurulan Azerbaycan Cumhuriyeti döneminde de iki devletin başta siyasi olmak üzere tüm alanlarda ilişkileri başarılı bir şekilde sağlam temellerde inşa edilmiş ve günümüzde müttefiklik seviyesine çıkmıştır. Azerbaycan’ın bağımsızlığı sonrası cumhurbaşkanı olarak göreve gelen Rusya yanlısı Mutallibov ve Türkiye destekçisi Elçibey’in cumhurbaşkanlıkları kısa sürmüş Haydar Aliyev’in göreve gelmesi ile Azerbaycan dış politikada dengelemeye geçmiş ve ülke I. Karabağ Savaşı sonrası toparlanma sürecine girmiştir. Azerbaycan’ın geliştirdiği petrol stratejisi, Türkiye ile enerji odaklı ilişkileri güçlendirirken bu durum siyasi ilişkilere de olumlu yansımıştır. Bunun yanında Azerbaycan’ın dış politika önceliklerinde ilk sırada Karabağ meselesi yer almış ve Azerbaycan- Türkiye siyasi ilişkilerinde de Karabağ ve çevre kentlerdeki Ermeni işgali etkili bir unsur olmuştur. Türkiye her fırsatta uluslararası platformlarda bu hukuksuzluğu dile getirmiş, sonuç itibariyle 2020 yılında gerçekleşen II. Karabağ Savaşı ile Azerbaycan, işgal altındaki topraklarının büyük kısmını geri almıştır. 2023 yılına gelindiğinde sözde Dağlık Karabağ Cumhuriyeti kendini feshetmiş Azerbaycan, Hankendi başta olmak üzere Karabağ’daki diğer yerleşim yerlerinde de egemenliğini sağlamıştır. II. Karabağ Savaşı’nda Azerbaycan’a tahsis ettiği askeri teknoloji ile Türkiye ön plana çıkan ülkelerden biri olurken Azerbaycan’ın zaferi sonrası bölgede dengeleyici güçlerden biri de olmuştur. Bu çalışma yüz yılı aşan Azerbaycan-Türkiye siyasi ilişkilerine odaklanmaktadır.