12 Eylül Ara Rejiminin Kültür Politikası Bağlamında Atatürk’ün 100. Doğum Yılı Faaliyetlerine Yönelik Bir İnceleme

Bu çalışma, 12 Eylül 1980 askeri müdahalesi sonrasında oluşan ara rejim döneminde, Türkiye’de şekillenen kültür politikaları çerçevesinde, Atatürk’ün Doğumunun 100. Yılı kapsamında gerçekleştirilen faaliyetleri incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede, 1981 yılı boyunca düzenlenen yarışmalar, sergiler, bilimsel toplantılar ve basım-yayım faaliyetleri aracılığıyla Atatürk imgesi yeniden vurgulanmış ve dönemin kültürel söylemi güçlendirilmiştir. Dolayısıyla bu çalışma, 100. Yıl faaliyetlerinin yalnızca törensel pratiklerle sınırlı olmadığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, özellikle ara rejim döneminin hükûmet programı ve faaliyetleri ile kültür politikasının şekillenmesinde belirleyici rol üstlenen Millî Eğitim Bakanlığı ve Kültür Bakanlığı gibi temel kurumların hazırladığı plan, program ve uygulama metinleri incelenmiştir. Ayrıca, dönemin basın organları ve kültür yayınlarında yer alan içerikler de değerlendirilerek Atatürk’ün Doğumunun 100. Yılı kapsamında gerçekleştirilen faaliyetlerin kamuoyuna yansıyan boyutu ortaya konulmuştur. Özetle, bu çalışmada literatürde sınırlı şekilde ele alınan Atatürk’ün 100. Doğum Yılı faaliyetlerinin, dönemin kültür politikasıyla olan ilişkisi ele alınmış ve faaliyetlerin sosyolojik temelleri açıklanmıştır.

This study aims to examine the activities carried out within the framework of Atatürk’s 100th Birth Anniversary in the context of cultural policies shaped in Turkey during the interim period following the military intervention of September 12, 1980. Within this framework, the Atatürk image was re-emphasized and the cultural discourse of the period was reinforced through competitions, exhibitions, scientific meetings, and publishing activities held throughout 1981. Therefore, this study seeks to demonstrate that the 100th Anniversary activities were not limited solely to ceremonial practices. Accordingly, the plans, programs, and implementation texts prepared by key institutions such as the Ministry of National Education and the Ministry of Culture which played a decisive role in shaping cultural policy and government programs during the interim period were examined. Additionally, the content featured in contemporary press outlets and cultural publications was evaluated to reveal the public dimension of the activities conducted for Atatürk’s 100th Birth Anniversary. In summary, this study addresses the limited literature on the 100th Birth Anniversary activities, analyzes their relationship with the cultural policy of the period, and explains the sociological foundations of these activities.