KAVRAM ÖĞRETİMİ TEKNİKLERİNİN ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN ELEŞTİREL DÜŞÜNME BECERİLERİNE ETKİSİ

Öz

Bu araştırma, fen bilimleri dersi 7. sınıf “Saf Madde ve Karışımlar” ünitesinde ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri eleştirel düşünme becerileri üzerinde kavram öğretim tekniklerinin etkisini incelemeyi hedeflemiştir. Çalışmanın katılımcıları, Orta Karadeniz Bölgesi'ndeki bir il merkezinde 7. sınıfa devam eden 42 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma, kontrol gruplu ön test-son test desen kullanılarak gerçekleştirilmiştir. 2022-2023 eğitim-öğretim yılının I. döneminde yürütülen çalışma, 8 hafta ve 30 ders saatini kapsayan bir zaman diliminde tamamlanmıştır. Araştırma verileri, “Fen Bilimleri Dersi Eleştirel Düşünme Becerileri Ölçeği” ve “Kişisel Bilgi Formu” aracılığıyla toplanmıştır. Fen bilimleri dersi deney grubunda kavram öğretim teknikleri kullanılarak, kontrol grubunda fen bilimleri öğretim programına uygun olarak işlenmiştir. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 25 istatistik paket programı ile ile yapılmıştır. Verilerin analizlerde parametrik bağımsız gruplar t testi ve bağımlı gruplar t testi kullanılmıştır. Sonuçlar, deney grubundaki öğrencilerin deneysel müdahale sonrası Fen Bilimleri Dersi Eleştirel Düşünme Becerileri Ölçeği öntest ve sontest puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerinin cinsiyet değişkenine göre farklılık göstermediği belirlenmiştir. Çalışma bulguları ışığında kavram öğretim tekniklerinin fen bilimleri eğitiminde kullanımının önemini ortaya çıkarılmış ve bu konuda araştırmacı ve uygulayıcılara çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Eleştirel Düşünme Becerisi
• Kavram Karikatürü
• Kavram Haritası
• Frayer Model

Etik Beyan

Çalışmada, Tokat Gaizosmanpaşa Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimleri Araştırmaları Etik Kurulu'nun 05.01.2023 tarih 248096 sayılı kararı ile etik kurul onayı alınmıştır.

THE EFFECT OF CONCEPT TEACHING TECHNIQUES ON MIDDLE SCHOOL STUDENTS' CRITICAL THINKING SKILLS IN SCIENCE COURSE

Öz

This study aimed to examine the effect of concept teaching techniques on middle school students' critical thinking skills in science in the 7th grade “Pure Matter and Mixtures” unit of science course. The study participants consisted of 42 7th grade students in a city center in the Central Black Sea Region. The study was conducted using a randomized control group pretest-posttest design. The study, which was conducted in the fall semester of the 2022-2023 academic year, was completed in a period of 8 weeks and 30 class hours. The research data were collected through the “Science Course Critical Thinking Skills Scale” and “Personal Information Form”. In the experimental group, science was taught using concept teaching techniques, while in the control group, science was taught in accordance with the science curriculum. Statistical analysis of the data was performed with IBM SPSS 25 software. Parametric independent groups t test and dependent groups t test were used in data analysis. The results reveal that there is a statistically significant difference between the pretest and posttest scores of the students in the experimental group on the Critical Thinking Skills Scale after the experimental intervention. However, it was determined that students' critical thinking skills did not differ according to gender. In light of the findings of the study, the importance of the use of concept teaching techniques in science education was revealed, and various suggestions were made to researchers and practitioners.

Anahtar Kelimeler

• Critical Thinking Skills
• Concept Cartoon
• Concept Map
• Frayer Model

Kaynakça

1. Akamca, G. O. & Hamurcu, H. (2009). Analojiler, kavram karikatürleri ve tahmin-gözlem-açıklama teknikleriyle desteklenmiş fen ve teknoloji eğitimi. Education sciences, 4(4), 1186-1206.
2. Akgündüz, D. & Bal, Ş. (2013). İlköğretim fen bilgisi dersi 6. sınıf biyoloji konularında kavram haritalarının kullanılmasının öğrencilerin akademik başarılarına ve tutumlarına etkisi. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum Eğitim Bilimleri ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(5), 86-96.
3. Akhtar, M. & Saeed, M. (2022). Effect of concept-mapping by using Frayer model on academic achievement of prospective teachers. International Journal of Innovation in Teaching and Learning (IJITL), 8(1), 70-88.
4. Al-Mahrooqi, R., & Denman, C. J. (2020). Assessing Students' Critical Thinking Skills in the Humanities and Sciences Colleges of a Middle Eastern University. International Journal of Instruction, 13(1), 783-796.
5. Anohina-Naumeca, A. (2015). Justifying the usage of concept mapping as a tool for the formative assessment of the structural knowledge of engineering students. Knowledge Management & E-Learning, 7(1), 56.
6. Bailin, S. (2002). Critical thinking and science education. Science & Education, 11, 361-375. https://doi.org/10.1023/A:1016042608621
7. Balım, A. G., İnel, D. & Evrekli, E. (2008). Fen öğretiminde kavram karikatürü kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına ve sorgulayıcı öğrenme becerileri algılarına etkisi. İlköğretim Online, 7(1), 188-202.
8. Barta, A., Fodor, L. A., Tamas, B. & Szamoskozi, I. (2022). The development of students' critical thinking abilities and dispositions through the concept mapping learning method–A meta-analysis. Educational Research Review, 37(2022), 1-17. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2022.100481

9. Beyerbach, B. A. (1988). Developing a technical vocabulary on teacher planning: Preservice teachers' concept maps. Teaching and Teacher Education, 4(4), 339-347. https://doi.org/10.1016/0742-051X(88)90032-7
10. Bozkurt, Ş. B. & Çakır, H. (2016). Ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl öğrenme beceri düzeylerinin cinsiyet ve sınıf seviyesine göre incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(39), 69-82.
11. Bursal, M. (2019). SPSS ile temel veri analizleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
12. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2021). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
13. Chen, S. L., Liang, T., Lee, M. L. & Liao, I. C. (2011). Effects of concept map teaching on students’ critical thinking and approach to learning and studying. Journal of Nursing Education, 50(8), 466-469. https://doi.org/10.3928/01484834-20110415-06
14. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum.
15. Creswell. J. W. (2017). Nicel Yöntemler. (Çev. Ed. S.B. Demir). Araştırma deseni & nitel, nicel ve karma araştırma yöntem yaklaşımları(3.baskı) içinde (s. 155-182). Ankara: Eğiten Kitap.
16. Daley, B. J., & Torre, D. M. (2010). Concept maps in medical education: an analytical literature review. Medical education, 44(5), 440-448.
17. Dazzeo, R. & Rao, K. (2020). Digital Frayer model: Supporting vocabulary acquisition with technology and UDL. TEACHING Exceptional Children, 53(1), 34-42. https://doi.org/10.1177/0040059920911951
18. Demirci, F. & Özyürek, C. (2017). The effects of using concept cartoons in astronomy subjects on critical thinking skills among seventh grade student. International Electronic Journal of Elementary Education, 10(2), 243-254. https://doi.org/10.26822/iejee.2017236119
19. Donnelly, J. P. (2017). A systematic review of concept mapping dissertations. Evaluation And Program Planning, 60, 186-193. https://doi.org/10.1016/j.evalprogplan.2016.08.010
20. Dutoğlu, G. & Tuncel, M. (2008). Aday öğretmenlerin eleştirel düşünme eğilimleri ile duygusal zekâ düzeyleri arasındaki ilişki. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 11-32.
21. Estacioa, R. D. & Martinez, D. O. (2017). The use of modified Frayer model in developing science vocabulary of senior high school students. New Trends and Issues Proceedings on Humanities and Social Sciences, 4(1), 36-42.
22. Estacioa, R. D., & Martinez, D. O. (2017). The use of modified frayer model in developing science vocabulary of senior high school students. New Trends and Issues Proceedings on Humanities and Social Sciences, 4(1), 36-42.
23. Facione, P. A., & Gittens, C. A. (2015). Mapping decisions and arguments. Inquiry: Critical Thinking Across the Disciplines, 30(2), 17-53.
24. Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (4th ed.). Sage Publications. Fuad, N. M., Zubaidah, S., Mahanal, S. & Suarsini, E. (2017). Improving junior high schools' critical thinking skills based on test three different models of learning. International Journal of instruction, 10(1), 101-116.
25. Gerstner, S., & Bogner, F. X. (2009). Concept map structure, gender and teaching methods: an investigation of students' science learning. Educational Research, 51(4), 425-438.
26. Gülen, S. (2019). Development of critical thinking skills scale for science lesson. European Journal of Education Studies, 6(4), 161-179. https://doi.org/10.5281/zenodo.3335835.svg
27. Harris, C. & Zha, S. (2013). Concept mapping: A critical thinking technique. Education, 134(2), 207-211.
28. Hastürk, H. G. (2017). Teoriden Pratiğe Fen Bilimleri Öğretimi (1. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
29. Hedgecock, M. (2008). An analysis of conceptual cartoons in promoting understanding of cell division. Unpublished masters’ thesis, Point Loma Nazarene University, San Diego. https://doi.org/10.3200/JOEE.36.2.41-55
30. Hurd, P. D. (2000). Science education forthe 21st century. School Science and Mathematics,100(6), 282-288. https://doi.org/10.1111/j.1949-8594.2000.tb17321.x
31. Ilter, I. (2015). The investigation of the effects of Frayer model on vocabulary knowledge in social studies. Elementary Education Online, 14(3), 1106-1129.
32. İnel, D. (2012). Kavram karikatürleri destekli probleme dayalı öğrenme yönteminin öğrencilerin problem çözme becerileri algılarına, fen öğrenmeye yönelik motivasyonlarına ve kavramsal anlama düzeylerine etkileri. Yayınlanmamış doktora tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir. Kabapınar, F. (2009). Kavram karikatürlerinin etkililiğini nasıl artırabiliriz? Uygulamayı etkin kılma noktasında araştırmadan yararlanma. Eğitim ve Bilim, 34(154), 104-118.
33. Karasar, N. (2021). Bilimsel araştırma yöntemi (36. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık.
34. Keeley, P. (2013). Is it a rock? Continuous formative assessment. Science and Children, 50(8), 34-37.
35. Keogh, B., Naylor, S. & Downing, B. (2003, August). Children’s interactions in the classroom: Argumentation in primary science. 4th European Science Education Research Association Conference’de sunuldu, Noordwijkerhout, Hollanda.
36. Khodadady, E. & Ghanizadeh, A. (2011). The ımpact of concept mapping on EFL learners' critical thinking ability. English Language Teaching, 4(4), 49-60. http://dx.doi.org/10.5539/elt.v4n4p49
37. Kinchin, I. M., Möllits, A., & Reiska, P. (2019). Uncovering types of knowledge in concept maps. Education sciences, 9(2), 131.
38. Kivunja, C. (2014). Do You Want Your Students to Be Job-Ready with 21st Century Skills? Change Pedagogies: A Pedagogical Paradigm Shift from Vygotskyian Social Constructivism to Critical Thinking, Problem Solving and Siemens' Digital Connectivism. International Journal of Higher Education, 3(3), 81-91.
39. Köksal, N. & Çöğmen, S. (2018). Ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme ve iletişim becerileri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44, 278-296. https://doi.org/10.9779/pauefd.422244
40. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) 2018. Fen Bilimleri Dersi (4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) Öğretim Programı. MEB Yayınları, Ankara.
41. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı
42. Miri, B., David, B. C. & Uri, Z. (2007). Purposely teaching for the promotion of higher-order thinking skills: A case of critical thinking. Research in science education, 37, 353-369. http://dx.doi.org/10.1007/s11165-006-9029-2
43. Miri, B., David, B. C., & Uri, Z. (2007). Purposely teaching for the promotion of higher-order thinking skills: A case of critical thinking. Research in science education, 37, 353-369.
44. Naylor, S. & Keogh, B. (2013). Concept cartoons: what have we learnt?. Journal of Turkish Science Education, 10(1), 3-11.
45. Novak, J. D., & Cañas, A. J. (2010). The universality and ubiquitousness of concept maps. Concept maps: Making learning meaningful, 1, 1-13.
46. NRC National Research Council. (2012). A frameworkfor K-12 scienceeducation: Practices, crosscutting concepts, and core ideas. Washington: National Academies Press.
47. Ocak, İ. & Kutlu Kalender, M. D. (2017). 6. sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Kütahya ili örneği). Kastamonu Üniversitesi Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(4), 1587-1600.
48. Osborne, J. (2007). Science education forthe twenty first century. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 3(3), 173-184. https://doi.org/10.12973/ejmste/75396
49. Özyurt, M., Baştopçu, G., Barcın, F., Deviren, G. & Atile, H. (2018). İlkokul öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(5), 1509-1518.https://doi.org/10.24106/kefdergi.2132
50. Pallant, J. (2020). SPSS kullanma kılavuzu: SPSS ile adım adım veri analizi (çev. S. Balcı ve B. Ahi). Ankara: Anı Yayıncılık
51. Pardede, P. (2019). Using fiction to promote students’ critical thinking. Journal of English Teaching, 5 (3), 166-178. http://ejournal.uki.ac.id/index.php/jet/index
52. Phan, H. P. (2010). Critical thinking as a self-regulatory process component in teaching and learning. Psicothema, 22(2), 284–92. Retrieved from http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20423634
53. Rashid, N. (2019). The effect of Landa and Fryer models in the acquisition of rhetorical concepts among fifth graders and the development of their critical thinking. Journal of Tikrit university for humanities, 22(11), 16-38.‎ http://dx.doi.org/10.25130/hum.v22i11.195
54. Riksadianti, D. (2021). Enhancıng vocabulary through Frayer model. English Education and Applied Linguistics Journal, 4 (1), 48-57.
55. Santos, L. F. (2017). The role of critical thinking in science education. Online Submission, 8(20), 160-173.
56. Santos, L. F. (2017). The role of critical thinking in science education. Online Submission, 8(20), 160-173. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED575667.pdf
57. Schroeder, N. L., Nesbit, J. C., Anguiano, C. J. & Adesope, O. O. (2018). Studying and constructing concept maps: A meta-analysis. Educational Psychology Review, 30, 431-455.
58. Stephenson, P. & Warwick, P. (2002). Using concept cartoons to support progression in students understanding of light. Physics Education, 37(2), 135-141. https://doi.org/10.1088/0031-9120/37/2/306
59. Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. New York: Pearson.
60. Thomas, A. F. (2016). Namıng the solar system. Science Scope, 39(8), 45.
61. Tirri, K., & Kuusisto, E. (2013). How Finland serves gifted and talented pupils. Journal for the Education of the Gifted, 36(1), 84-96.
62. Tseng, S. S. (2020). Using concept mapping activities to enhance students’ critical thinking skills at a high school in Taiwan. The Asia-Pacific Education Researcher, 29(3), 249-256. http://dx.doi.org/10.1007/s40299-019-00474-0
63. Vieira, R. M., Tenreiro-Vieira, C., & Martins, I. P. (2011). Critical thinking: Conceptual clarification and its importance in science education. Science education international, 22(1), 43-54.
64. Wahyudiati, D. (2022). Critical thinking skills and scientific attitudes of pre-service chemistry teachers through the implementation of problem-based learning model. Jurnal Penelitian Pendidikan IPA, 8(1), 216-221.
65. Yılmaz, A. & Yanarateş, E. (2022). The effect of STEM activities developed within the scope of a science course on 7th grade students' inquiry and innovative thinking skills: The effect of STEM activities. International Journal of Curriculum and Instruction, 14 (1), 274-303.
66. Yılmaz, A. (2021). The effect of technology integration in education on prospective teachers' critical and creative thinking, multidimensional 21st century skills and academic achievements. Participatory Educational Research, 8(2), 163-199.
67. Yulia, Z., & Salirawati, D. (2023). The Effect of Problem Based Learning on Students' Critical Thinking Ability and Scientific Attitude.