TR
EN
3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi
Abstract
Risk alma davranışı, kazanç ve kayıp ihtimallerini içinde barındıran durumlar arasında tercih yapmayı içerir. Araştırmalar bilişsel beceriler, cinsiyet ve sosyalleşme süreçleri gibi çeşitli faktörlerin çocuklarda risk alma davranışını etkilediğini göstermektedir. Bu araştırmada da annelerin riske teşvik edici sözleri ve risk almama yönündeki telkinlerinin çocuklarının risk alma davranışları üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bu doğrultuda gruplar arası deneysel desene sahip olan bu araştırmada risk alması yönünde açıklama yapılan ve risk almaması yönünde açıklama yapılan şeklinde iki deney grubu ve annenin ortamda bulunmadığı kontrol grubu olmak üzere üç koşul oluşturulmuştur. Araştırmaya okul öncesi eğitim alan, yaşları üç ile beş arasında değişen 57 kız, 57 erkek olmak üzere toplamda 114 katılımcı dâhil edilmiştir. Uygulamalar Ekim 2024 ile Mart 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çocukların risk alma davranışlarını değerlendirmek üzere kazanç ve kayıp denemelerinin yer aldığı bir risk alma görevi uygulanmıştır. Varyans analizi sonucunda anneleri tarafından risk almaya teşvik edilen çocuklar ile anneleri tarafından riske teşvik edilmeyen çocukların risk alma davranışları arasında anlamlı farklılık olduğu bulunmuştur. Deney ve kontrol grupları arasındaki farklar incelendiğinde, anneleri tarafından riske teşvik edilen deney grubundaki çocukların diğer gruplardaki çocuklara kıyasla anlamlı olarak daha fazla risk aldıkları görülmüştür. Anneleri tarafından riske teşvik edilmeyen ve annenin ortamda bulunmadığı kontrol grubundaki çocukların risk alma davranışlarında ise anlamlı farklılık bulunmamıştır. Yine sonuçlara göre, risk alma davranışlarında kız ve erkek çocukları arasında anlamlı farklılık görülmemiştir. Bulgular çocukların risk alma davranışında etkisi olabilecek faktörler üzerinden sınırlılık ve önerilerle birlikte tartışılmıştır.
Keywords
References
- Aktar, E., Nimphy, C., van Bockstaele, B., & Pérez-Edgar, K. (2022). The social learning of threat and safety in the family: Parent-tochild transmission of social fears via verbal information. Developmental Psychobiology, 64(3), e22257. https://doi.org/10.1002/dev.22257
- Allen, J. P. (2024). Rethinking peer influence and risk taking: A strengths-based approach to adolescence in a new era. Development and Psychopathology, 36, 2244–2255. https://doi.org/10.1017/S0954579424000877
- Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
- Banerjee, R. (2002). Individual differences in children's understanding of social evaluation concerns. Infant and Child Development: An International Journal of Research and Practice, 11(3), 237-252. https://doi.org/10.1002/icd.254
- Blanks, A. G. (2016). The Development of childhood risk-taking: Parenting and self-regulation in sociocultural context. University of California, Riverside.
- Booth, A. & Nolen, P. (2012). Choosing to compete: How different are girls and boys?. Journal of Economic Behavior & Organization, 81(2), 542-555. https://doi.org/10.1016/j.jebo.2011.07.018
- Cárdenas, J. C., Dreber, A., Von Essen, E. & Ranehill, E. (2012). Gender differences in competitiveness and risk taking: Comparing children in Colombia and Sweden. Journal of Economic Behavior & Organization, 83(1), 11-23. https://doi.org/10.1016/j.jebo.2011.06.008
- Carlson, S. M. (2005). Developmentally sensitive measures of executive function in preschool children. Developmental Neuropsychology, 28(2), 595–616.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Sociology of Family and Relationships
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
September 30, 2025
Publication Date
September 30, 2025
Submission Date
June 14, 2025
Acceptance Date
September 24, 2025
Published in Issue
Year 2025 Volume: 12 Number: 36
APA
Karaman, B., Yıldırım, A., & Aydın, M. S. (2025). 3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(36), 192-207. https://doi.org/10.65083/asbider.1719711
AMA
1.Karaman B, Yıldırım A, Aydın MS. 3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;12(36):192-207. doi:10.65083/asbider.1719711
Chicago
Karaman, Büşra, Ayşe Yıldırım, and Muhammed Sukru Aydın. 2025. “3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi”. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi 12 (36): 192-207. https://doi.org/10.65083/asbider.1719711.
EndNote
Karaman B, Yıldırım A, Aydın MS (September 1, 2025) 3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi 12 36 192–207.
IEEE
[1]B. Karaman, A. Yıldırım, and M. S. Aydın, “3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi”, Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 12, no. 36, pp. 192–207, Sept. 2025, doi: 10.65083/asbider.1719711.
ISNAD
Karaman, Büşra - Yıldırım, Ayşe - Aydın, Muhammed Sukru. “3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi”. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi 12/36 (September 1, 2025): 192-207. https://doi.org/10.65083/asbider.1719711.
JAMA
1.Karaman B, Yıldırım A, Aydın MS. 3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;12:192–207.
MLA
Karaman, Büşra, et al. “3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi”. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 12, no. 36, Sept. 2025, pp. 192-07, doi:10.65083/asbider.1719711.
Vancouver
1.Büşra Karaman, Ayşe Yıldırım, Muhammed Sukru Aydın. 3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025 Sep. 1;12(36):192-207. doi:10.65083/asbider.1719711