Araştırma Makalesi

3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi

Cilt: 12 Sayı: 36 30 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi

Öz

Risk alma davranışı, kazanç ve kayıp ihtimallerini içinde barındıran durumlar arasında tercih yapmayı içerir. Araştırmalar bilişsel beceriler, cinsiyet ve sosyalleşme süreçleri gibi çeşitli faktörlerin çocuklarda risk alma davranışını etkilediğini göstermektedir. Bu araştırmada da annelerin riske teşvik edici sözleri ve risk almama yönündeki telkinlerinin çocuklarının risk alma davranışları üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bu doğrultuda gruplar arası deneysel desene sahip olan bu araştırmada risk alması yönünde açıklama yapılan ve risk almaması yönünde açıklama yapılan şeklinde iki deney grubu ve annenin ortamda bulunmadığı kontrol grubu olmak üzere üç koşul oluşturulmuştur. Araştırmaya okul öncesi eğitim alan, yaşları üç ile beş arasında değişen 57 kız, 57 erkek olmak üzere toplamda 114 katılımcı dâhil edilmiştir. Uygulamalar Ekim 2024 ile Mart 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çocukların risk alma davranışlarını değerlendirmek üzere kazanç ve kayıp denemelerinin yer aldığı bir risk alma görevi uygulanmıştır. Varyans analizi sonucunda anneleri tarafından risk almaya teşvik edilen çocuklar ile anneleri tarafından riske teşvik edilmeyen çocukların risk alma davranışları arasında anlamlı farklılık olduğu bulunmuştur. Deney ve kontrol grupları arasındaki farklar incelendiğinde, anneleri tarafından riske teşvik edilen deney grubundaki çocukların diğer gruplardaki çocuklara kıyasla anlamlı olarak daha fazla risk aldıkları görülmüştür. Anneleri tarafından riske teşvik edilmeyen ve annenin ortamda bulunmadığı kontrol grubundaki çocukların risk alma davranışlarında ise anlamlı farklılık bulunmamıştır. Yine sonuçlara göre, risk alma davranışlarında kız ve erkek çocukları arasında anlamlı farklılık görülmemiştir. Bulgular çocukların risk alma davranışında etkisi olabilecek faktörler üzerinden sınırlılık ve önerilerle birlikte tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aktar, E., Nimphy, C., van Bockstaele, B., & Pérez-Edgar, K. (2022). The social learning of threat and safety in the family: Parent-tochild transmission of social fears via verbal information. Developmental Psychobiology, 64(3), e22257. https://doi.org/10.1002/dev.22257
  2. Allen, J. P. (2024). Rethinking peer influence and risk taking: A strengths-based approach to adolescence in a new era. Development and Psychopathology, 36, 2244–2255. https://doi.org/10.1017/S0954579424000877
  3. Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
  4. Banerjee, R. (2002). Individual differences in children's understanding of social evaluation concerns. Infant and Child Development: An International Journal of Research and Practice, 11(3), 237-252. https://doi.org/10.1002/icd.254
  5. Blanks, A. G. (2016). The Development of childhood risk-taking: Parenting and self-regulation in sociocultural context. University of California, Riverside.
  6. Booth, A. & Nolen, P. (2012). Choosing to compete: How different are girls and boys?. Journal of Economic Behavior & Organization, 81(2), 542-555. https://doi.org/10.1016/j.jebo.2011.07.018
  7. Cárdenas, J. C., Dreber, A., Von Essen, E. & Ranehill, E. (2012). Gender differences in competitiveness and risk taking: Comparing children in Colombia and Sweden. Journal of Economic Behavior & Organization, 83(1), 11-23. https://doi.org/10.1016/j.jebo.2011.06.008
  8. Carlson, S. M. (2005). Developmentally sensitive measures of executive function in preschool children. Developmental Neuropsychology, 28(2), 595–616.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Aile ve İlişkiler Sosyolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

30 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

14 Haziran 2025

Kabul Tarihi

24 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 36

Kaynak Göster

APA
Karaman, B., Yıldırım, A., & Aydın, M. S. (2025). 3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(36), 192-207. https://doi.org/10.65083/asbider.1719711
AMA
1.Karaman B, Yıldırım A, Aydın MS. 3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi. ASBİDER. 2025;12(36):192-207. doi:10.65083/asbider.1719711
Chicago
Karaman, Büşra, Ayşe Yıldırım, ve Muhammed Sukru Aydın. 2025. “3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi”. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi 12 (36): 192-207. https://doi.org/10.65083/asbider.1719711.
EndNote
Karaman B, Yıldırım A, Aydın MS (01 Eylül 2025) 3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi 12 36 192–207.
IEEE
[1]B. Karaman, A. Yıldırım, ve M. S. Aydın, “3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi”, ASBİDER, c. 12, sy 36, ss. 192–207, Eyl. 2025, doi: 10.65083/asbider.1719711.
ISNAD
Karaman, Büşra - Yıldırım, Ayşe - Aydın, Muhammed Sukru. “3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi”. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi 12/36 (01 Eylül 2025): 192-207. https://doi.org/10.65083/asbider.1719711.
JAMA
1.Karaman B, Yıldırım A, Aydın MS. 3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi. ASBİDER. 2025;12:192–207.
MLA
Karaman, Büşra, vd. “3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi”. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 12, sy 36, Eylül 2025, ss. 192-07, doi:10.65083/asbider.1719711.
Vancouver
1.Büşra Karaman, Ayşe Yıldırım, Muhammed Sukru Aydın. 3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi. ASBİDER. 01 Eylül 2025;12(36):192-207. doi:10.65083/asbider.1719711
Creative Commons License

Akademi Sosyal Bilimler Dergisi Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.